Giữ nghề truyền thống, tìm lối ra trên sàn số

Tuy nhiên, từ rào cản trải nghiệm sản phẩm đến hạn chế về kỹ năng số và khả năng tiếp cận khách hàng, hành trình đưa sản phẩm thủ công lên môi trường trực tuyến vẫn còn nhiều thách thức.

Diễn ra từ ngày 8 đến 11/10/2026 tại Hà Nội, Hội chợ quốc tế Quà tặng hàng thủ công mỹ nghệ Hà Nội 2026 (Hanoi Giftshow 2026) không chỉ là dịp để các cơ sở sản xuất giới thiệu sản phẩm, kết nối giao thương mà còn mở ra cơ hội tìm kiếm phương thức tiếp cận khách hàng mới. Trong bối cảnh thị trường ngày càng dịch chuyển lên môi trường số, bài toán đầu ra của làng nghề không còn dừng ở việc làm ra sản phẩm tốt mà còn nằm ở khả năng đưa sản phẩm đến đúng khách hàng.

*Những rào cản đầu ra và áp lực thuật toán sàn thương mại điện tử

Tại làng nghề dệt lụa Vạn Phúc, công nghệ không còn là khái niệm xa lạ. Bà Trần Thị Ngọc Lan, Phó Chủ tịch Hội làng nghề dệt Vạn Phúc, chia sẻ rằng một số cơ sở đã chủ động tổ chức các phiên livestream đều đặn để xóa khoảng cách địa lý cho phép người tiêu dùng ngồi tại nhà vẫn có thể tìm hiểu sản phẩm. Việc đưa câu chuyện văn hóa vào không gian mạng giúp lụa Vạn Phúc mở rộng biên độ tiếp cận khách hàng.

Bà Trần Thị Ngọc Lan, Phó Chủ tịch Hội làng nghề dệt lụa Vạn Phúc Ảnh: Kim Chi

Tuy nhiên, thương mại điện tử lại gặp một "điểm nghẽn" lớn đối với hàng cao cấp là rào cản xúc giác trong hành vi tiêu dùng. Với lụa tơ tằm, quyết định mua gắn liền với việc cảm nhận độ mềm, mát của chất liệu. Khi chỉ được nhìn qua màn hình phẳng, khoảng cách từ sự yêu thích đến niềm tin xuống tiền của khách hàng vẫn còn rất lớn.

Cùng chung nỗi trăn trở về đặc tính sản phẩm, thương hiệu chăm sóc cơ thể từ dầu dừa tươi của chị Hằng thậm chí vẫn chọn đứng ngoài làn sóng số. Hiện tại, kênh truyền thông truyền thống của nhãn hàng vẫn là  thông qua các hội chợ uy tín. Chị Hằng thừa nhận việc cho khách hàng trực tiếp trải nghiệm, ngửi mùi hương và thoa thử sản phẩm lên da là yếu tố cốt lõi để chốt đơn. Vì chưa từng livestream hay đẩy mạnh gian hàng ảo, thương hiệu vẫn đang tìm kiếm một bước đệm an toàn để chuyển mình mà không làm mất đi tính chân thực của sản phẩm.

Chị Hằng, phân phối sản phẩm chăm sóc cơ thể từ dầu dừa tươi Ảnh: Kim Chi

Khác với lụa hay dầu dừa, VietDIY - đơn vị sản xuất bao bì và đồ trang trí bằng gỗ - đã sớm có mặt trên các sàn thương mại điện tử nội địa và đang nuôi tham vọng bước ra sân chơi quốc tế. Thế nhưng, lên sàn mới chỉ là bước khởi đầu. Đại diện VietDIY chia sẻ, đồ gỗ mỹ nghệ mang tính đặc thù cao, chỉ hướng đến nhóm người mua có gu và am hiểu chất liệu. Trong khi thuật toán của các sàn thương mại điện tử thường ưu tiên các sản phẩm giá rẻ, đại trà và bắt trend, thì tệp khách hàng ngách này khiến VietDIY chật vật trong việc biến lượt xem thành đơn hàng thực tế. Từ lụa, đồ gỗ đến sản phẩm chăm sóc cơ thể, đặc tính lý tính của từng mặt hàng đang chi phối và định hình cách doanh nghiệp tiếp cận thị trường.

Từ ba trường hợp trên có thể thấy, thương mại điện tử mở thêm cơ hội tiếp cận thị trường nhưng cũng đặt ra những yêu cầu khác nhau đối với từng nhóm sản phẩm. Với lụa và đồ thủ công mỹ nghệ, hình ảnh cần đủ sức truyền tải giá trị chất liệu, thiết kế và công sức của người thợ. Với sản phẩm chăm sóc cơ thể, thông tin về thành phần, cách sử dụng và trải nghiệm thực tế cần được thể hiện rõ ràng. Quan trọng hơn, các cơ sở phải tìm được cách tiếp cận đúng nhóm khách hàng thay vì chỉ chạy theo lượt xem hay xu hướng nhất thời.

*Cần hỗ trợ đúng nhu cầu, kết nối nhiều kênh bán hàng

Những khó khăn từ thực tế sản xuất cho thấy, hỗ trợ làng nghề chuyển đổi số cần đi vào từng nhu cầu cụ thể, thay vì chỉ dừng ở việc phổ biến kiến thức chung về thương mại điện tử.

Gian hàng chưng bày sản phẩm bao bì, đồ trang trí bằng gỗ VietDIY.  Ảnh: Kim Chi

Với những cơ sở chưa có kinh nghiệm bán hàng trực tuyến như thương hiệu dầu dừa của chị Hằng, nhu cầu trước mắt là được hướng dẫn những kỹ năng cơ bản: xây dựng nội dung giới thiệu sản phẩm, tổ chức livestream, lựa chọn góc quay, tương tác với khách hàng và xử lý đơn hàng. Việc triển khai từng bước, phù hợp với nguồn lực của cơ sở sẽ giúp giảm áp lực đầu tư và hạn chế những rủi ro khi chuyển sang phương thức kinh doanh mới.

Đối với các cơ sở lụa Vạn Phúc, rào cản lớn nhất lại nằm ở sự thiếu đồng đều về kỹ năng số giữa các thế hệ nghệ nhân và tâm lý e ngại thay đổi. Đặc biệt, để giải bài toán "niềm tin số" khi khách không thể sờ tận tay sản phẩm, bà Lan nhấn mạnh các cơ sở phải cam kết minh bạch nguồn gốc xuất xứ và lựa chọn các kênh phân phối chính thống để bảo vệ uy tín thương hiệu lâu đời của cha ông.

Ở góc độ của các đơn vị đã vận hành số ổn định như VietDIY, họ lại cần những đòn bẩy vĩ mô hơn. Bên cạnh việc duy trì các hội chợ trực tiếp để làm bệ phóng thương hiệu, đơn vị kiến nghị các cơ quan chức năng cần có thêm các chính sách hỗ trợ về thuế, đồng thời mở đường kết nối sâu hơn với các sàn thương mại điện tử quốc tế. Rõ ràng, phát triển kênh trực tuyến và tham gia xúc tiến thương mại trực tiếp là hai hướng đi bổ trợ khăng khít cho nhau trong hành trình tìm kiếm đầu ra.

Từ những nhu cầu khác nhau này, có thể thấy chuyển đổi số ở làng nghề không đơn thuần là đưa sản phẩm lên mạng. Quá trình đó đòi hỏi sự kết hợp giữa năng lực sản xuất, kỹ năng tiếp thị, khả năng xây dựng thương hiệu và hệ thống phân phối. Các chương trình hỗ trợ cần được thiết kế phù hợp với quy mô, đặc điểm sản phẩm và mức độ sẵn sàng của từng cơ sở; đồng thời tăng cường kết nối với doanh nghiệp công nghệ, đơn vị vận chuyển, thanh toán và các nền tảng bán hàng.

Từ gian hàng tại hội chợ đến gian hàng trực tuyến là quá trình đòi hỏi sự đầu tư lâu dài. Khi được hỗ trợ đúng nhu cầu, biết khai thác thế mạnh của từng sản phẩm và kết hợp hiệu quả các kênh phân phối, thương mại điện tử có thể trở thành công cụ mở rộng đầu ra cho làng nghề. Đây cũng là hướng đi giúp các cơ sở sản xuất nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo thêm cơ hội việc làm và gìn giữ giá trị nghề truyền thống trong bối cảnh kinh tế số.