Fed trì hoãn hạ lãi suất năm 2026: Áp lực tỷ giá và bài toán hấp thụ vốn của kinh tế Việt Nam

Trong bối cảnh rủi ro lạm phát chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) nhiều khả năng sẽ trì hoãn việc hạ lãi suất trong suốt năm 2026. Quyết định này không chỉ tác động đến thị trường tài chính toàn cầu mà còn đặt nền kinh tế Việt Nam trước áp lực lớn về tỷ giá và khả năng hấp thụ vốn.

Chính sách của Fed và vòng xoáy định giá tài sản toàn cầu

Sự dai dẳng của lạm phát đang làm thay đổi lộ trình nới lỏng tiền tệ trên toàn thế giới. Tại Mỹ và châu Âu, lãi suất không thể giảm như dự kiến do các cú sốc từ giá dầu và thị trường việc làm của Mỹ duy trì trạng thái tích cực hơn kỳ vọng. Ông Nguyễn Xuân Thành, Giảng viên cao cấp Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, nhận định nền kinh tế Mỹ đang có thị trường lao động rất tốt với số lượng việc làm phi nông nghiệp liên tục vượt dự báo.

Về chỉ số lạm phát, mức lạm phát chính thức hiện đi ngang ở ngưỡng 4,2%, trong khi lạm phát cơ bản (loại trừ năng lượng và lương thực) neo ở mức 2,9%. Với nền tảng này, Fed không phải lo ngại về suy thoái hay thất nghiệp. Thị trường tài chính phải chuẩn bị cho kịch bản thận trọng: Fed không cắt giảm lãi suất trong năm nay, thậm chí có khả năng tăng thêm 25 điểm cơ bản vào quý 4/2026 nếu áp lực giá cả không giảm.

Sự chênh lệch lãi suất khi Fed neo chi phí vốn ở mức cao tạo ra vòng xoáy định giá lại tài sản. Dòng vốn đầu tư quốc tế có xu hướng rút khỏi các thị trường khu vực để quay về Mỹ, khiến đồng nội tệ của nhiều nước như Hàn Quốc hay Indonesia mất giá sâu.

Bài toán đánh đổi giữa tỷ giá và tăng trưởng

Đối với Việt Nam, sự ổn định tương đối của đồng Việt Nam (VND) thời gian qua là kết quả của một sự đánh đổi khắt khe trong chính sách. Ông Nguyễn Xuân Thành phân tích rằng việc duy trì mặt bằng lãi suất trong nước ở mức cao là công cụ bắt buộc để bảo vệ tỷ giá. Nếu Ngân hàng Nhà nước ưu tiên mục tiêu tăng trưởng bằng cách hạ lãi suất, khoảng cách với lãi suất USD nới rộng sẽ dẫn đến hiện tượng tháo chạy của dòng vốn ngoại.

Để kiểm soát tỷ giá khi dự trữ ngoại hối không quá dồi dào, Ngân hàng Nhà nước buộc phải siết chặt nguồn cung tiền. Ước tính tổng cung tiền chỉ tăng tối đa khoảng 2,5% đến 2,6%. Động thái này nhằm ngăn chặn dư thừa thanh khoản gây áp lực lên tỷ giá, nhưng đồng thời tạo ra nút thắt cho lưu thông tiền tệ nội địa.

Nghịch lý thanh khoản và khả năng hấp thụ vốn thấp

Dù tỷ giá được duy trì ổn định trong tháng 5/2026, vòng quay dòng tiền trong nền kinh tế hiện diễn ra khá chậm. Theo ông Nguyễn Duy Linh, Tổng Giám đốc Chứng khoán SHS, nền kinh tế đang đối mặt với nghịch lý: tỷ lệ tín dụng trên GDP đạt 140 - 150%, nhưng tăng trưởng tín dụng 5 tháng đầu năm chỉ đạt 5,72%. Điều này cho thấy nền kinh tế không thiếu tiền mà thiếu không gian giải ngân an toàn.

Các chuyên gia thảo luận tại sự kiện.

Nguyên nhân sâu xa đến từ các tài sản thanh khoản kém từ những đợt phát hành trái phiếu trước đây và rào cản pháp lý chưa được tháo gỡ triệt để. Bên cạnh đó, niềm tin của doanh nghiệp chưa phục hồi khiến họ chọn cách phòng thủ thay vì mở rộng kinh doanh. Khả năng hấp thụ vốn hạn chế còn thể hiện qua chính sách tài khóa: thu ngân sách 5 tháng đạt 53% kế hoạch (1,3 triệu tỷ đồng), nhưng chi ngân sách chỉ đạt 22%. Lượng tiền lớn nằm im trong Kho bạc chưa thể chảy vào nền kinh tế thực.

Giải pháp linh hoạt để vượt qua biến số lạm phát

Ách tắc trong lưu thông vốn dẫn đến việc người dân có xu hướng găm giữ tiền tăng từ 9% lên 11% (tương đương 13 tỷ USD). Trong khi đó, hệ số nợ trên vốn huy động (LDR) của nhiều ngân hàng vượt mốc 100%, khiến dư địa hạ lãi suất cho vay trở nên khó khăn. Ông Nguyễn Xuân Thành gợi ý cơ quan điều hành có thể phải chấp nhận để VND mất giá một phần nhằm giảm áp lực, đồng thời duy trì lãi suất đủ hấp dẫn để giữ chân tiền gửi.

Tuy nhiên, mọi quyết sách đều xoay quanh biến số lạm phát. Khi lạm phát thực tế vượt mục tiêu 4,5%, chính sách tiền tệ khó có thể nới lỏng trừ khi có cú sốc giảm giá năng lượng hỗ trợ. Việc điều chỉnh mục tiêu lạm phát linh hoạt, sát với thực tiễn toàn cầu, được xem là chìa khóa để nới rộng không gian chính sách cho nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn này.