Festival Trà Shan tuyết Lào Cai - đưa những cây chè cổ thụ đến với thị trường

Thu hái chè cổ thụ Shan tuyết. (Ảnh: Trần Trang/TTXVN)

Từ những cây chè Shan tuyết cổ thụ hàng trăm năm tuổi trên đỉnh núi cao Suối Giàng, xã Văn Chấn đang từng bước xây dựng cây chè trở thành sản phẩm đặc trưng gắn với văn hóa, du lịch và sinh kế của đồng bào vùng cao.

Festival Trà Shan tuyết Lào Cai năm 2026 được tổ chức cuối tháng 9 tới đây được kỳ vọng sẽ mở thêm cơ hội quảng bá, nâng cao giá trị thương hiệu và kết nối sản phẩm trà Shan tuyết với thị trường.

Theo kế hoạch, Festival Trà Shan tuyết Lào Cai năm 2026 sẽ diễn ra trong 3 ngày, từ ngày 25 đến ngày 27/9/2026, tại khu vực thôn Suối Giàng và thôn Pang Cáng.

Đây là hoạt động hưởng ứng Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026, nhằm quảng bá giá trị cây chè Shan tuyết, văn hóa truyền thống và các sản phẩm đặc trưng của địa phương.

Festival được tổ chức với quy mô cấp xã, hướng tới giới thiệu tiềm năng du lịch, vẻ đẹp văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc, đặc biệt là văn hóa của đồng bào Mông gắn với cây chè và nghề dệt, thêu thổ cẩm.

Thông qua sự kiện, địa phương kỳ vọng nâng cao thương hiệu Trà Shan tuyết Văn Chấn, quảng bá sản phẩm OCOP, đặc sản địa phương và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Điểm nhấn của Festival là Lễ khai mạc Festival Trà Shan tuyết, Sắc màu thổ cẩm xã Văn Chấn năm 2026, diễn ra vào lúc 8 giờ ngày 26/9/2026 tại sân tổ chức sự kiện thôn Suối Giàng. Chương trình gồm các hoạt động tái hiện không gian văn hóa trà Shan tuyết, trình diễn nghệ thuật pha trà truyền thống và hiện đại, phát biểu khai mạc, chương trình nghệ thuật với chủ đề “Suối Giàng, miền di sản trà Shan và mây ngàn.”

Trong khuôn khổ Festival, nhiều hoạt động văn hóa, du lịch và xúc tiến thương mại hấp dẫn cũng sẽ được tổ chức như Phiên chợ ẩm thực văn hóa vùng cao; Đêm tiệc Trà Shan tuyết và Hội thi trình diễn trang phục các dân tộc vào tối 25/9; Lễ tôn vinh Cây chè Tổ vào sáng 26/9 tại Khuôn viên Cây chè Tổ thôn Pang Cáng. Ngoài ra còn có các chương trình trình diễn trang phục truyền thống, nghệ thuật dùng sáp ong tạo hoa văn trên vải; thi giã bánh giày, kéo co, đẩy gậy, ném pao và đi cà kheo diễn ra xuyên suốt từ ngày 25/9 đến ngày 27/9.

Đáng chú ý, trong khuôn khổ Festival sẽ diễn ra hoạt động livestream sao chè thủ công và bán các sản phẩm từ Trà Shan tuyết từ 10 giờ ngày 26/9/2026. Các nghệ nhân, hộ sản xuất, hợp tác xã chè và đại diện các thôn có vùng nguyên liệu sẽ trực tiếp giới thiệu quy trình sao chè thủ công, quảng bá sản phẩm và kết nối với người tiêu dùng.

Bên cạnh đó, Hội thi hái chè dự kiến diễn ra từ sáng 27/9 tại các thôn Suối Giàng, Pang Cáng. Du khách cũng có thể tham gia các tuyến trải nghiệm rừng Mao Trúc, check-in tại khu vực Cốc Tình, tham quan vùng chè, trải nghiệm hái chè, sao chè thủ công và thưởng trà.

Để chuẩn bị cho Festival, xã Văn Chấn sẽ triển khai công tác tuyên truyền, chỉnh trang cảnh quan, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, phòng cháy chữa cháy, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm, điện, nước và các điều kiện phục vụ du khách.

Các doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh, các thôn và tổ chức đoàn thể trên địa bàn được vận động tích cực tham gia trưng bày, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm.

Festival Trà Shan tuyết năm 2026 được kỳ vọng trở thành không gian giao lưu văn hóa, quảng bá du lịch và xúc tiến thương mại hiệu quả, góp phần phát huy giá trị cây chè Shan tuyết, sắc màu thổ cẩm và tiềm năng du lịch cộng đồng của xã Văn Chấn.

Vùng chè cổ thụ giữa đại ngàn

Nằm ở độ cao hơn 1.300 m so với mực nước biển, Suối Giàng là một trong những vùng chè Shan tuyết nổi tiếng của vùng Tây Bắc. Điều kiện khí hậu mát mẻ, nhiều mây, cùng địa hình và thổ nhưỡng đặc thù tạo môi trường thuận lợi để những cây chè Shan tuyết sinh trưởng tự nhiên qua nhiều thế hệ.

Vùng lõi chè Shan tuyết Suối Giàng rộng khoảng 400ha, trong đó khoảng 290ha là diện tích chè cổ thụ mọc tự nhiên, tập trung tại các thôn Giàng Cao, Giàng B, Pang Cáng, Tập Lăng I, Tập Lăng II và Suối Lóp. Nhiều cây chè có tuổi đời hàng trăm năm, thân lớn, phủ rêu và địa y, tán rộng, tạo nên cảnh quan đặc trưng giữa không gian núi rừng và mây trắng.

Quần thể chè cổ thụ Suối Giàng không chỉ có giá trị về kinh tế mà còn gắn bó mật thiết với đời sống văn hóa của đồng bào Mông. Qua nhiều thế hệ, cây chè hiện diện trong sinh hoạt, sản xuất và các phong tục truyền thống của người dân.

Lễ tôn vinh Cây chè Tổ được tổ chức hằng năm cũng thể hiện sự trân trọng của cộng đồng đối với cây trồng đã trở thành một phần của đời sống vùng cao. Nhiều cây chè cổ thụ tại Suối Giàng đã được công nhận là Cây Di sản Việt Nam.

Những thân cây trắng mốc, tán rộng và dáng cây đặc biệt giữa núi rừng không chỉ tạo nên giá trị cảnh quan mà còn trở thành một sản phẩm du lịch đặc trưng, thu hút du khách đến tham quan, trải nghiệm.

Theo các tư liệu về vùng chè Suối Giàng, giống chè Shan tuyết tại đây có khả năng thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên, sinh trưởng trong môi trường ít chịu tác động của hóa chất. Búp chè phủ một lớp lông trắng như tuyết, tạo nên đặc điểm nhận diện riêng của giống chè. Sản phẩm sau chế biến được đánh giá cao bởi hương thơm, vị đậm và hậu vị đặc trưng.

Trà Shan Tuyết hiện lên với màu đỏ hổ phách đặc trưng khi được rót ra tống. Đây là công đoạn người pha trà kiểm tra độ khô và hương thơm, chuẩn bị cho bước thưởng trà. (Ảnh: Quỳnh Anh/ TTXVN)

Từ cây chè đến thương hiệu đặc sản

Không chỉ dừng lại ở việc khai thác nguyên liệu, những năm gần đây, các địa phương vùng chè Suối Giàng từng bước tổ chức lại sản xuất, nâng cao chất lượng chế biến và xây dựng thương hiệu.

Toàn huyện Văn Chấn trước đây có trên 1.500 ha chè Shan tuyết; riêng khu vực Suối Giàng có gần 700 ha. Sản phẩm chè Shan tuyết Suối Giàng đã được cấp chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý “Suối Giàng Văn Chấn” vào cuối năm 2022.

Việc xác lập chỉ dẫn địa lý tạo thêm cơ sở để quản lý chất lượng, bảo vệ thương hiệu và nâng cao giá trị sản phẩm. Cùng với đó, các hợp tác xã, hộ sản xuất từng bước đa dạng hóa sản phẩm từ chè Shan tuyết như lục trà, hồng trà, bạch trà và các dòng trà cao cấp, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường.

Tại nhiều vùng chè Shan tuyết khác của Lào Cai, việc tổ chức lại sản xuất theo hướng liên kết giữa người dân và hợp tác xã cũng đang cho thấy hiệu quả. Tại Phình Hồ, xã vùng cao của tỉnh, vùng chè hiện có hơn 300 ha, trong đó khoảng 115 ha là chè Shan tuyết cổ thụ.

Các hợp tác xã đã xây dựng chuỗi liên kết từ vùng nguyên liệu đến chế biến, tiêu thụ; phát triển nhiều dòng sản phẩm như bạch trà, hồng trà, lục trà và trà phổ nhĩ.

Lào Cai hiện được đánh giá là địa phương có số lượng chè Shan tuyết cổ thụ lớn, với gần 1 triệu cây. Đây được xem là nguồn tài nguyên đặc biệt để phát triển nông nghiệp hàng hóa gắn với bảo tồn nguồn gen, xây dựng thương hiệu và phát triển kinh tế tại các địa bàn vùng cao.

Việc gắn mã số vùng trồng, chuẩn hóa quy trình sản xuất và nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc đang được xác định là những giải pháp quan trọng để nâng giá trị chè Shan tuyết./.