Festival văn hóa và tri thức 2026: Điểm nhấn ngoại giao nhân dân Việt Nam tại Hy Lạp

Chương trình mở ra một không gian có ý nghĩa để thúc đẩy đối thoại quốc tế thông qua văn hóa, giáo dục và tri thức. (Ảnh: Đại sứ quán Việt Nam tại Hy Lạp)

Chương trình do Liên đoàn các câu lạc bộ và hiệp hội UNESCO châu Âu và Bắc Mỹ cùng Hiệp hội Câu lạc bộ UNESCO Piraeus & Quần đảo triển khai, với sự phối hợp của Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam và Trung tâm Thông tin UNESCO cùng các đơn vị liên quan.

Tham dự sự kiện có bà Phạm Thị Thanh Hương, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Hy Lạp; ông Ioannis Maronitis, Chủ tịch Liên đoàn các câu lạc bộ và hiệp hội UNESCO châu Âu và Bắc Mỹ, Chủ tịch Hiệp hội câu lạc bộ UNESCO Piraeus và quần đảo; ông Nguyễn Tuấn Anh, Đại biểu Quốc hội khóa XV; bà Nguyễn Lệ Hằng, Phó Tổng Thư ký Liên hiệp các hội UNESCO Việt Nam; cùng các chuyên gia, nhà giáo dục, nghệ sĩ và đại diện các tổ chức văn hóa.

Sự tham gia của Việt Nam góp phần mở rộng kết nối giữa phong trào UNESCO hai khu vực, thúc đẩy giao lưu văn hóa, giáo dục và tri thức, đồng thời tạo nền tảng cho các hoạt động hợp tác giữa Việt Nam, Hy Lạp và các thành viên trong mạng lưới UNESCO quốc tế.

Đây cũng là một hoạt động ngoại giao nhân dân có điểm nhấn, được triển khai với sự phối hợp của các cơ quan liên quan và theo Công văn số 7490/BNG-NVVH của Bộ Ngoại giao, qua đó góp phần tăng cường giao lưu nhân dân, quảng bá hình ảnh Việt Nam và thúc đẩy quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa Việt Nam với Hy Lạp và các đối tác quốc tế.

Góc nhìn từ phía Hy Lạp

Về phía Hy Lạp, ông Ioannis Maronitis nhận định chương trình mở ra một không gian có ý nghĩa để thúc đẩy đối thoại quốc tế thông qua văn hóa, giáo dục và tri thức, đồng thời tạo nền tảng để các tổ chức, học giả và cộng đồng tăng cường hiểu biết và hợp tác. Bày tỏ sự trân trọng đối với Việt Nam, một dân tộc kiên cường, mạnh mẽ và giàu sức sống, ông cho rằng Việt Nam và Hy Lạp có nhiều tiềm năng mở rộng quan hệ hợp tác, đặc biệt trong giáo dục, giao lưu học thuật, trao đổi sinh viên, học bổng và phát triển nguồn nhân lực trẻ.

Theo ông Ioannis Maronitis, giáo dục cần được đặt ở vị trí trung tâm của quá trình phát triển, bởi đây không chỉ là nền tảng truyền đạt tri thức mà còn tạo ra cơ hội để thế hệ trẻ kết nối, hiểu biết lẫn nhau và cùng đóng góp cho xã hội. “Nếu giáo dục là một mái nhà, thì các trường đại học và cơ sở giáo dục, các nhà hoạch định chính sách, UNESCO và cộng đồng doanh nghiệp chính là những trụ cột nâng đỡ mái nhà ấy. Khi các bên cùng hành động và chia sẻ nguồn lực, chúng ta có thể tạo ra những giá trị mới cho con người, xã hội và nền kinh tế,” ông nhấn mạnh.

Từ góc nhìn đó, ông kỳ vọng các tổ chức UNESCO của Việt Nam và Hy Lạp sẽ tiếp tục phát huy vai trò cầu nối, mở rộng các chương trình hợp tác về văn hóa, giáo dục, ngoại giao văn hóa và giao lưu thanh niên, đồng thời kết nối sâu hơn với các trường đại học, cơ quan quản lý và doanh nghiệp. Theo ông, việc tăng cường liên kết giữa các thành viên trong phong trào UNESCO phi chính phủ không chỉ góp phần đưa những sáng kiến văn hóa và giáo dục vào thực tiễn, mà còn tạo dựng một mạng lưới hợp tác quốc tế lâu dài, trong đó tri thức, văn hóa và con người trở thành nền tảng của phát triển bền vững.

Tiếp nối những dấu mốc văn hóa của Việt Nam

Chương trình diễn ra trong một năm có nhiều dấu mốc quan trọng đối với hoạt động văn hóa và đối ngoại của Việt Nam. Ngày 7/1/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, xác định văn hóa và con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững đất nước. Nghị quyết đồng thời nhấn mạnh việc đặt con người ở vị trí trung tâm, chủ thể và mục tiêu của phát triển văn hóa.

Một trong những mục tiêu đáng chú ý của Nghị quyết đến năm 2030 là 100% học sinh, học viên, sinh viên trong hệ thống giáo dục quốc dân được tiếp cận, tham gia hiệu quả, thường xuyên các hoạt động nghệ thuật và giáo dục di sản văn hóa, cho thấy định hướng gắn văn hóa với giáo dục và phát triển con người ngay từ thế hệ trẻ.

Ở bình diện quốc tế, ngày 4/9/2026, Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 80 thông qua nghị quyết về “Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững 2027-2036”, theo sáng kiến do Việt Nam thúc đẩy. UNESCO được xác định là cơ quan đầu mối triển khai sáng kiến. Tại phiên họp của Đại hội đồng, Việt Nam là nước thay mặt nhóm nòng cốt giới thiệu dự thảo nghị quyết, nhấn mạnh vai trò của văn hóa đối với bản sắc, kết nối cộng đồng, sáng tạo, hòa nhập xã hội và phát triển bền vững.

Trong bối cảnh đó, chương trình “Đối thoại văn hóa và tri thức” tại Athens góp phần cụ thể hóa tinh thần đề cao vai trò của văn hóa, giáo dục và tri thức thông qua những kết nối trực tiếp giữa các tổ chức UNESCO, học giả, nghệ sĩ và cộng đồng quốc tế. Sự kiện đồng thời mang thêm ý nghĩa khi năm 2026 đánh dấu 50 năm Việt Nam gia nhập UNESCO, ghi dấu chặng đường hợp tác lâu dài của Việt Nam với UNESCO trong các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, khoa học và phát triển bền vững.

Đại sứ Việt Nam tại Hy Lạp Phạm Thị Thu Hương nhấn mạnh ý nghĩa của việc tăng cường giao lưu và hợp tác giữa hai nước trong năm 2026, năm kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao hai nước. (Ảnh: Đại sứ quán Việt Nam tại Hy Lạp)

Phát biểu tại sự kiện, Đại sứ Phạm Thị Thu Hương nhấn mạnh ý nghĩa của việc tăng cường giao lưu và hợp tác giữa hai nước trong năm 2026, năm kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Hy Lạp. Đại sứ khẳng định Việt Nam mong muốn tiếp tục củng cố quan hệ hữu nghị và hợp tác truyền thống với Hy Lạp, đưa những kết quả tốt đẹp về chính trị và ngoại giao trở thành các chương trình hợp tác thiết thực, mang lại lợi ích cụ thể cho người dân và doanh nghiệp hai nước.

Đại sứ cho biết Đại sứ quán Việt Nam tại Hy Lạp coi trọng quan hệ hợp tác với ông Ioannis Maronitis và các tổ chức UNESCO do ông đại diện, đồng thời sẵn sàng đồng hành, hỗ trợ các hoạt động giao lưu văn hóa giữa Liên hiệp các hội UNESCO Việt Nam và các đối tác tại Hy Lạp.

Bên cạnh đó, Đại sứ đánh giá cao các tiết mục nghệ thuật do ca sĩ Nguyễn Thị Huyền Trang và nghệ sĩ Ngô Bá Lục thuộc đoàn Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam biểu diễn tại Hy Lạp. Những màn trình diễn giàu bản sắc Việt Nam đã để lại ấn tượng sâu sắc, góp phần giới thiệu văn hóa Việt Nam tới công chúng quốc tế, đồng thời tạo thêm một nhịp cầu giao lưu, tăng cường sự hiểu biết và quan hệ hữu nghị giữa nhân dân hai nước Việt Nam-Hy Lạp.

Giáo dục, nền tảng kết nối và trao cơ hội

Từ góc nhìn của một nhà giáo dục, ông Trần Hùng Phong, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Việt Nam-Singapore, bày tỏ ấn tượng trước việc chương trình được tổ chức tại tòa nhà của Hiệp hội Câu lạc bộ UNESCO Piraeus và Quần đảo (Hy Lạp), một địa điểm giàu ý nghĩa, nơi các hoạt động hỗ trợ những nhóm yếu thế, đặc biệt là trẻ em thông qua giáo dục, được quan tâm và triển khai.

Ông cho rằng những giá trị và mục tiêu mà các bên cùng hướng tới có nhiều điểm tương đồng, qua đó mở ra tiềm năng hợp tác trong lĩnh vực giáo dục và phát triển con người.

“Là một người làm giáo dục, tôi đặc biệt ấn tượng khi một hội nghị có ý nghĩa như thế này được tổ chức tại một nơi dành sự quan tâm và hỗ trợ thiết thực cho những người yếu thế, đặc biệt là trẻ em thông qua giáo dục. Tôi cho rằng những lý tưởng và mục tiêu mà các bên đang cùng hướng tới có sự tương đồng rất rõ ràng và cần được kết nối với nhau.”

Theo Hiệu trưởng Trần Hùng Phong, những nhận định trên cũng là những điều ông đúc kết sau khi lắng nghe các tham luận và chia sẻ của nhiều đại biểu quốc tế tại chương trình. Từ những trao đổi về vai trò của giáo dục, trách nhiệm xã hội và sự tham gia của các chủ thể trong phát triển cộng đồng, ông cho rằng việc tạo dựng các cơ chế hợp tác giữa cơ sở giáo dục, doanh nghiệp và cơ quan quản lý không chỉ góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục cho các nhóm yếu thế, mà còn giúp gắn đào tạo với nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động, qua đó tạo nền tảng để người học có thể phát triển nghề nghiệp và ổn định cuộc sống sau khi tốt nghiệp.

Từ định hướng quốc gia đến ngoại giao nhân dân

Theo ông Nguyễn Tuấn Anh, Đại biểu Quốc hội khóa XV, chính sách văn hóa chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành những cơ hội cụ thể dành cho con người và cộng đồng.

Ông Nguyễn Tuấn Anh nhấn mạnh: “Chính sách văn hóa chỉ có sức sống khi trở thành cơ hội học tập, sáng tạo và thụ hưởng của người dân. Vì vậy, sự kiện hôm nay không phải một hoạt động riêng lẻ, mà là mắt xích nối Nghị quyết số 80-NQ/TW với Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững; nối định hướng quốc gia với ngoại giao nhân dân; nối những giá trị chung với hợp tác cụ thể vì hòa bình và tương lai bền vững”.

Chương trình tại Hy Lạp cũng là bước tiếp nối trực tiếp của cuộc làm việc ngày 23/7/2026 giữa Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam, Trung tâm Thông tin UNESCO và Liên đoàn các Câu lạc bộ và Hiệp hội UNESCO châu Âu và Bắc Mỹ. Tại cuộc làm việc, hai bên thống nhất định hướng xây dựng quan hệ hợp tác lâu dài, tiến tới ký kết biên bản ghi nhớ sau khi hoàn tất các thủ tục theo quy định. Hoạt động tại Hy Lạp được xác định là chương trình hợp tác đầu tiên nhằm đưa những định hướng đã thống nhất vào thực tiễn.

Thông qua chương trình, Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam tiếp tục mở rộng mạng lưới hợp tác quốc tế, tạo điều kiện để giới trí thức, nhà giáo dục, nghệ sĩ, doanh nghiệp và cộng đồng trực tiếp tham gia đối thoại, chia sẻ kinh nghiệm và hình thành các sáng kiến chung. Đây là cách ngoại giao nhân dân bổ sung thiết thực cho quan hệ đối ngoại, đưa các giá trị và lý tưởng UNESCO đến gần hơn với đời sống.