FIFA World Cup trên sân nhà: Nhìn từ chiếc tivi

Từ chiếc tivi đen trắng…

Trận bóng đá đầu tiên trong khuôn khổ FIFA World Cup được "chiếu" trên tivi ở Việt Nam có lẽ là trận chung kết World Cup mùa hè năm 1974 tại CHLB Đức giữa đội chủ nhà và đội Hà Lan.

Nói là thế nhưng cũng phải đợi mấy tháng sau sự kiện, khán giả Việt Nam mới được xem. Còn tin tức về giải đấu này khi ấy chủ yếu vẫn là những dòng tin chỉ nhỉnh hơn bao thuốc lá ở góc các tờ báo hàng ngày khi ấy như báo Nhân Dân, Hà Nội mới, Quân đội nhân dân.

Công nghệ truyền hình kể từ bấy đến giờ đã thay đổi chóng mặt, cách xem, nghe rồi thưởng thức giải đấu có lượng người theo dõi lớn nhất hành tinh của khán giả Việt Nam cũng thay đổi nhanh chóng.

Một tụ điểm xem bóng đá. Ảnh minh họa

Nhưng có một điều dường như không mấy thay đổi. Đó là trong khi World Cup trên các nước được tổ chức theo sự luân phiên thì khi đó người Việt Nam cũng có riêng một World Cup trên sân nhà và nhân vật chính không ai khác là chiếc tivi, tuy có lúc màn hình rất bé song lại mang đến những cảm xúc cực lớn.

Có những người nhớ World Cup bằng những bàn thắng. Có những người nhớ bằng những đội tuyển huyền thoại. Nhưng với hàng triệu gia đình Việt Nam, ký ức World Cup đôi khi lại được lưu giữ qua một vật dụng rất đời thường: chiếc tivi.

Mỗi thế hệ tivi không chỉ thay đổi chất lượng hình ảnh mà còn thay đổi cách chúng ta sống cùng giải đấu lớn nhất hành tinh.

Còn nhớ thập niên 70 và 80 của thế kỷ trước, những chiếc tivi bóng hình bàn dẫn mỗi mùa World Cup đã làm nên ngày hội của cả một xóm, một khu phố, một khu tập thể. Nói ngắn gọn đó là ngày hội của cả một cộng đồng.

Những chiếc tivi khi đó chỉ toàn màn hình đen trắng mang thương hiệu từ một số nước xã hội chủ nghĩa như Liên Xô, Ba Lan, Tiệp Khắc. Sang trọng hơn thì là các loại tivi mang thương hiệu Nhật Bản như National, Sanyo được một số người mang ra từ Sài Gòn sau giải phóng 1975.

Thời đó, sở hữu một chiếc tivi đã là niềm tự hào của cả gia đình.

Mỗi đêm có trận đấu lớn, hàng xóm kéo ghế sang nhà nhau. Trẻ con ngồi dưới nền nhà, người lớn đứng kín ngoài hiên. Tín hiệu truyền hình nhiều khi chập chờn, hình ảnh xuất hiện những vệt nhiễu, nhưng chẳng ai phàn nàn.

Thời đó tín hiệu truyền hình còn chưa tốt. Bố con, anh em phải phân công nhau trèo lên mái nhà, sân thượng để xoay ăng ten tự chế được móc trên những chiếc cọc tre ra đủ cả các hướng, đến khi có tiếng hét lên ở dưới “được rồi” mới tạm yên tâm.

Nói tạm yên tâm là bởi nhiều khi bóng hình nóng quá khiến hình ảnh dần co lại rồi mất hút, chỉ còn một đường kẻ ngang trên màn hình. Rồi nỗi lo mất điện đúng lúc cao trào một trận đấu, dù chỉ là truyền hình lại.

World Cup trên sân nhà khi đó thực sự khiến nhiều người mất ăn mất ngủ. Chiếc tivi là trung tâm của ngôi nhà, của cộng đồng dân cư, còn trái bóng là chất keo kết nối những con người vốn bận rộn với cơm áo thường ngày.

Đến thập niên 90 với hai World Cup 1994 và 1998, những chiếc tivi màu trở nên phổ biến hơn tuy vẫn là công nghệ bóng hình khiến chiếc tivi vẫn choán một khoảng không gian trong nhà.

Lần đầu tiên người hâm mộ có thể cảm nhận rõ màu áo vàng của Brazil, sắc cam của Hà Lan hay màu xanh thiên thanh của Italia hay xanh thẫm của Pháp. Những khán đài bỗng rực lửa hơn. Bóng đá từ chỗ chỉ là những chuyển động mờ nhòe bắt đầu trở thành một trải nghiệm thị giác đầy cảm xúc lắm khi khôn tả.

Người xem Việt Nam cảm thấy mình gần gũi như như một phần tất yếu của hàng tỷ người trên hành tinh đang dõi theo trái bóng World Cup ở cách đó hàng nghìn cây số

Những chiếc tivi Sony, JVC, National rồi Samsung, LG màn hình cong kích thước 19, 21, 23 inch dần thay thế cho những chiếc tivi 14 inch không đủ mang lại trọn vẹn cảm xúc.

… đến thời đại của công nghệ truyền hình bùng nổ

Đến World Cup 2006 và đặc biệt là World Cup 2010 những chiếc tivi màn hình cong đã dần lùi vào quá khứ và đánh dấu thời kỳ hiện diện mang tính bùng nổ của tivi LCD màn hình phẳng.

Khán giả Việt Nam ngày càng chú tâm đến độ phân giải, tỷ lệ khung hình, âm thanh nổi rồi âm thanh vòm và kích thước màn hình. Nếu trước đây người ta tụ tập quanh chiếc tivi 21 inch thì giờ đây phòng khách các gia đình đã xuất hiện những màn hình 40, 50 hay 60 inch.

Khoảng cách giữa sân vận động và khán giả được rút ngắn chưa từng có. Những giọt mồ hôi, nước mắt của các danh thủ sau mỗi trận đấu hay tiếng kèn vuvuzela vang dội tại Nam Phi năm 2010 cùng những làn sóng khán giả cổ vũ từ các khán đài dường như hiện diện ngay trong căn phòng nhỏ của mỗi gia đình.

Từ World Cup 2014 tổ chức tại Brazil trở đi, khái niệm "xem bóng đá" đã thay đổi căn bản. Những chiếc tivi thông minh hay được gọi là smart TV xuất hiện cùng internet tốc độ cao, mạng xã hội và các nền tảng phát trực tuyến.

Lần đầu tiên trong lịch sử, người xem không chỉ theo dõi trận đấu mà còn bình luận trực tiếp, chia sẻ cảm xúc theo thời gian thực và tương tác với hàng triệu người khác trên khắp thế giới.

World Cup trên sân nhà cũng vì thế mà thay đổi. Không chỉ còn xem bóng đá nữa mà khán giả bây giờ là “ăn bóng đá, ngủ bóng đá”. World Cup trên sân nhà cũng vì thế từ chỗ mang tính cộng đồng đã dần được cá nhân hóa.

Mỗi thành viên trong gia đình có thể xem trên một thiết bị khác nhau. Người cha xem bằng smart TV trong phòng khách. Người con xem bằng điện thoại. Người mẹ theo dõi tỷ số trên máy tính bảng.

Từ chiếc tivi màn hình đen trắng đến màn OLED siêu nét, từ chiếc ăngten xoay tay đến truyền phát trực tuyến qua internet, công nghệ đã thay đổi gần như mọi thứ.

Nhưng có một điều không đổi.

Đó là khoảnh khắc trái tim người hâm mộ vẫn đập nhanh khi tiếng còi khai cuộc vang lên. Là cảm giác tiếc nuối khi đội bóng yêu thích thất bại. Là niềm vui bùng nổ khi một bàn thắng được ghi ở những phút bù giờ.

World Cup trên sân nhà mà chiếc tivi là nhân chứng vẫn luôn là câu chuyện của cảm xúc con người bên cạnh câu chuyện của công nghệ.

Rồi một ngày nào đó, khi công nghệ thực tế ảo hay trí tuệ nhân tạo hiện diện trong công nghệ truyền hình khiến người xem có cảm giác như đang ngồi ngay trên khán đài sân vận động, đây đó vẫn sẽ kể cho nhau nghe về những đêm thức bên chiếc tivi đen trắng cũ.