Gần 10 năm sau Brexit, Anh tính chuyện khôi phục tự do đi lại với EU

Theo Reuters, trong cuộc phỏng vấn với tờ The Sunday Times được công bố hôm 25/10 (giờ địa phương), Thủ tướng Anh Andy Burnham cho rằng nước này cần có cuộc thảo luận thẳng thắn về khả năng khôi phục cơ chế tự do đi lại với EU, một trong những vấn đề từng gây nhiều tranh cãi trước cuộc trưng cầu dân ý Brexit năm 2016.

Ông Burnham thừa nhận dòng lao động từ EU đến Anh trước Brexit từng đặt ra không ít thách thức. Tuy nhiên, theo nhà lãnh đạo Anh, tính chất nhập cư đã thay đổi đáng kể trong những năm qua. Trước đây, nhiều lao động châu Âu đến Anh làm việc trong một thời gian rồi trở về nước, tạo nên dòng di cư mang tính luân chuyển, khác với xu hướng nhập cư hiện nay.

Thủ tướng Anh Andy Burnham cho rằng nước này cần có cuộc thảo luận thẳng thắn về khả năng khôi phục cơ chế tự do đi lại với EU. Ảnh: Daily Express

Thủ tướng Anh cho rằng việc xem xét khôi phục quyền tự do đi lại cần được đặt trong tổng thể quan hệ với EU, bao gồm hợp tác quản lý di cư, chia sẻ dữ liệu và bảo đảm an ninh biên giới. Ông đặc biệt đề cập đến việc London không còn tham gia Eurodac, cơ sở dữ liệu sinh trắc học của EU phục vụ quản lý người xin tị nạn, đồng thời nhấn mạnh lợi ích của việc tăng cường trao đổi thông tin giữa hai bên.

Theo Văn phòng Thống kê quốc gia Anh (ONS), lượng nhập cư ròng dài hạn vào nước này đã giảm gần một nửa trong năm 2025, từ 331.000 người năm 2024 xuống còn khoảng 171.000 người, trong bối cảnh chính phủ siết chặt các biện pháp kiểm soát nhập cư.

Dù vậy, đề xuất của ông Burnham mới dừng ở mức thảo luận chính sách. Chính phủ Anh vẫn duy trì định hướng không quay trở lại thị trường chung, liên minh thuế quan hoặc cơ chế tự do đi lại của EU trong nhiệm kỳ hiện tại. Ông Burnham cũng không chủ trương Anh gia nhập khu vực Schengen hay thay thế đồng bảng Anh bằng đồng euro.

Liên quan tới vấn đề này, Bộ trưởng Nhà ở Anh Angela Rayner cùng ngày bày tỏ sự đồng tình với cách tiếp cận của Thủ tướng Burnham, cho rằng London cần để ngỏ các phương án hợp tác với EU. Theo bà, mục tiêu không phải là quay lại những thỏa thuận trước Brexit, mà hướng tới một khuôn khổ hợp tác phù hợp hơn, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp.

Ở chiều ngược lại, lãnh đạo đảng Cải cách nước Anh (Reform UK) Nigel Farage cho rằng việc xem xét khôi phục quyền tự do đi lại là không phù hợp với kết quả cuộc trưng cầu dân ý năm 2016. Một số chính trị gia đảng Bảo thủ cũng bày tỏ sự thận trọng trước đề xuất này.

Những thảo luận trên diễn ra trước thềm Hội nghị thượng đỉnh Anh – EU lần thứ hai, dự kiến tổ chức ngày 20/11 tại Brussels (Bỉ). Theo Hội đồng châu Âu, Thủ tướng Burnham sẽ gặp Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen để đánh giá tiến triển hợp tác song phương, đồng thời trao đổi về các lĩnh vực ưu tiên như an ninh, quốc phòng, thương mại, năng lượng và quản lý di cư.

Trong bối cảnh Anh tìm cách thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và giảm các rào cản thương mại hậu Brexit, việc tăng cường hợp tác với EU được xem là một trong những ưu tiên của London. Tuy nhiên, những điều chỉnh liên quan đến chính sách nhập cư và quyền tự do đi lại vẫn cần thêm thời gian thảo luận để tìm kiếm sự đồng thuận.