Biển Đen nguy hiểm hơn eo Hormuz: Hơn 570 tàu bị tấn công, ít nhất 40 thủy thủ thiệt mạng

Tàu Wine Trader treo cờ San Marino chở hóa chất bị UAV tấn công ngoài khơi Romania hôm 15/10. Ảnh: Reuters.

Chiến sự Nga – Ukraine leo thang đang đẩy các tàu chở hàng và dầu mỏ vào vòng nguy hiểm, trong khi phí bảo hiểm chiến tranh tăng vọt. Dẫn số liệu từ công ty an ninh hàng hải Ambrey và Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), Financial Times cho biết số vụ tấn công nhằm vào tàu thuyền ở Biển Đen trong năm nay đã vượt 570 vụ, khiến ít nhất 40 thủy thủ thiệt mạng. Con số này vượt qua số người thiệt mạng được ghi nhận tại khu vực Vịnh Ba Tư, vốn thu hút nhiều sự chú ý của dư luận quốc tế vì căng thẳng quanh eo biển Hormuz.

Các chủ tàu và tổ chức đại diện thuyền viên cảnh báo Biển Đen — tuyến vận tải quan trọng đối với nguồn cung lương thực toàn cầu và hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Nga — hiện tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn cả một số khu vực hàng hải ở Trung Đông.

Ảnh vệ tinh Vantor chụp hai tàu “Wine Trader” và “Yara J” bị UAV tấn công sáng 15/10. Ảnh: FT.

Đi vào Biển Đen, cập cảng Ukraine chẳng khác nào “tự sát”

Với việc xung đột Nga – Ukraine tiếp tục leo thang, các tàu chở dầu và tàu hàng hoạt động gần bờ biển Ukraine, Romania và khu vực lân cận phải đối mặt với nguy cơ bị máy bay không người lái (UAV), tên lửa hoặc xuồng không người lái mang thuốc nổ tấn công.

Theo ước tính được Financial Times dẫn lại, số vụ tấn công tại Biển Đen cao gấp hơn 6 lần so với Vịnh Ba Tư. Ambrey cho biết trong quý III, trung bình mỗi ngày khu vực này ghi nhận hơn 4 vụ tấn công.

Ông Oleg Grygoriuk, Chủ tịch Công đoàn công nhân vận tải đường biển Ukraine, mô tả việc đi vào Biển Đen và cập cảng Ukraine “chẳng khác nào tự sát”. Ông cho biết các thủy thủ luôn có cảm giác tính mạng bị đe dọa bất cứ lúc nào.

Rủi ro không còn chỉ giới hạn ở vùng biển gần chiến tuyến. Rạng sáng 15/10, hai tàu chở hóa chất mang tên “Wine Trader” và “Yara J” đã lần lượt bị tấn công ngoài khơi Romania và gần cửa kênh Sulina.

Nga tuyên bố đã đánh trúng 5 tàu hàng. Trong khi đó, nhà chức trách Romania thông báo một tàu chở dầu bị tấn công, khiến một người thiệt mạng và ba người mất tích.

Hệ thống lưới chống UAV của một tàu chở hàng trên Biển Đen. Ảnh: Reuters.

Phí bảo hiểm tăng vọt, tàu cũ 50 năm vẫn phải ra khơi

Kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine, Biển Đen đã trở thành khu vực hàng hải có rủi ro cao. Tuy nhiên, từ mùa hè năm nay, các đòn tấn công trả đũa nhằm vào tàu thuyền và cơ sở hạ tầng cảng biển được cho là đã leo thang mạnh hơn.

Diễn biến này bắt nguồn từ các chiến dịch UAV của Ukraine nhằm làm gián đoạn chuỗi cung ứng của Nga, sau đó là những đòn đáp trả của Moscow, trong đó có các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền cập cảng Ukraine.

Chiến thuật của hai bên ngày càng nguy hiểm khi các cuộc tấn công nhắm trực tiếp vào buồng lái và khu vực sinh hoạt của thủy thủ đoàn, làm gia tăng nguy cơ thương vong.

Giữa tháng 9, Ủy ban Chiến tranh Liên hợp (Joint War Committee) cơ quan chuyên môn gồm đại diện các nhà thẩm định bảo hiểm thuộc thị trường Lloyd’s và Hiệp hội Bảo hiểm Quốc tế London, đã mở rộng danh sách các vùng biển có rủi ro chiến tranh cao. Động thái này có thể khiến các nhà bảo hiểm đánh giá lại rủi ro và điều chỉnh điều kiện bảo hiểm đối với tàu hoạt động tại Biển Đen.

Các chuyên gia bảo hiểm cho biết phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh có thể lên tới 15% giá trị thân tàu, gần gấp đôi mức tại Vịnh Ba Tư. Chi phí quá cao buộc một số chủ tàu chuyển sang sử dụng những con tàu cũ kỹ, có tuổi đời lên tới 50 năm, do phí bảo hiểm thấp hơn.

Điều đáng lo ngại là các tàu này thường không chịu sự ràng buộc của những thỏa thuận lao động tiêu chuẩn giữa công đoàn và chủ tàu. Vì vậy, thủy thủ có nguy cơ phải làm việc trong điều kiện kém an toàn, ít được bảo vệ và phụ thuộc nhiều vào sự đối xử của chủ tàu.

Thủy thủ đánh cược mạng sống với mức lương chỉ 800 USD/tháng

Nhiều thủy thủ làm việc trên các tuyến hàng hải nguy hiểm ở Biển Đen là người đến từ Syria, Ai Cập và những quốc gia không có truyền thống hàng hải lớn. Nhu cầu kiếm sống khiến họ chấp nhận những công việc mà nhiều người khác không muốn đảm nhận.

Một hợp đồng lao động của thủy thủ Syria cho thấy mức lương cơ bản có thể chỉ khoảng 800 USD/tháng. Tiền lương tại vùng chiến sự có thể tăng gấp đôi theo tỷ lệ phụ cấp, nhưng khoản bồi thường dành cho gia đình nếu thủy thủ thiệt mạng chỉ dao động từ 25.000 đến 50.000 USD.

Với những người phải đối mặt nguy cơ bị tấn công bằng tên lửa, UAV hoặc xuồng không người lái, khoản tiền này không thể bù đắp cho tổn thất sinh mạng.

Biển Đen vì thế không chỉ là điểm nóng quân sự giữa Nga và Ukraine mà còn trở thành vùng rủi ro nghiêm trọng đối với thương mại quốc tế và an toàn của những người làm việc trên biển. Khi các cuộc tấn công trả đũa tiếp diễn, chi phí vận tải, bảo hiểm và nguy cơ đối với thủy thủ đoàn đều có thể tiếp tục tăng.