Gần 20 năm bền bỉ vun trồng vườn cà phê hữu cơ dưới tán cây

Chân dung người đàn ông gần 20 năm kiên trì với cà phê hữu cơ

Trong khu vườn của ông Trịnh Tấn Vinh, những cây cà phê không đứng riêng lẻ thành từng hàng trống trải. Chúng sinh trưởng dưới tán của nhiều loại cây lâu năm, xen giữa những khoảng xanh được duy trì gần với cấu trúc tự nhiên. Dưới mặt đất, lớp cỏ và thảm thực vật được giữ lại, tạo nên một khu vườn có nhiều tầng sinh thái.

Đó cũng là dấu ấn dễ nhận thấy trong phương pháp canh tác mà người đàn ông sinh năm 1966 đã kiên trì theo đuổi gần 20 năm qua. Thay vì chỉ chú trọng khai thác sản lượng trong từng mùa vụ, ông quan tâm đến khả năng duy trì độ phì của đất, giữ ẩm, tạo bóng mát và xây dựng môi trường sinh trưởng ổn định cho cây cà phê.

Việc duy trì cây che bóng giúp vườn hạn chế tác động trực tiếp của nắng nóng, đồng thời giảm quá trình bốc hơi nước trong mùa khô. Thảm thực vật trên mặt đất góp phần giữ ẩm, hạn chế xói mòn khi mưa lớn và bổ sung nguồn vật chất hữu cơ khi được hoàn trả cho đất. Hệ sinh thái nhiều tầng cũng tạo nơi cư trú cho côn trùng và các sinh vật có ích, qua đó góp phần thiết lập trạng thái cân bằng tự nhiên trong vườn.

Biển nhận diện hữu cơ tại vườn

Với cách làm này, người trồng phải quan sát khu vườn thường xuyên, điều chỉnh mật độ cây che bóng, tỉa cành hợp lý và kiểm soát thảm cỏ để cây cà phê không bị cạnh tranh quá mức về ánh sáng, nước và dinh dưỡng. Đây là công việc đòi hỏi sự kiên nhẫn bởi hiệu quả của quá trình phục hồi đất và ổn định hệ sinh thái không thể nhìn thấy chỉ sau một vụ mùa.

Những thân cà phê lớn, cành mang nhiều chùm quả và lớp cây xanh phủ kín mặt vườn phần nào cho thấy sức sống của mô hình sau thời gian dài được chăm sóc. Với ông Vinh, đất không đơn thuần là giá thể để cây tồn tại mà là một hệ sinh thái cần được nuôi dưỡng. Khi đất khỏe, khả năng giữ nước và cung cấp dinh dưỡng được cải thiện, cây trồng cũng có điều kiện chống chịu tốt hơn trước những biến động ngày càng rõ rệt của thời tiết.

Khu vườn của ông hiện đang được áp dụng TCVN 11041-2:2017 đối với trồng trọt hữu cơ. Biển nhận diện tại vườn ghi diện tích sản xuất một hécta, sản phẩm là cà phê, tên hộ Trịnh Tấn Vinh và mã số hộ HV-NVM.03.

Ngày 21/7/2023, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Lâm Đồng cấp giấy xác nhận mã số vùng trồng cho Công ty TNHH Thuận Trịnh Cafe, do ông Trịnh Tấn Vinh làm đại diện. Vùng trồng tại thôn Tân Phú 2, xã Bảo Thuận ,huyện Di Linh có mã số VN-68-679-250183-3-23, diện tích một hécta, sản lượng dự kiến 3,5 tấn mỗi năm và áp dụng tiêu chuẩn VietGAP.

Việc được cấp mã số vùng trồng có ý nghĩa quan trọng trong quá trình chuẩn hóa sản xuất. Mỗi vùng nguyên liệu được xác định vị trí, diện tích, loại cây trồng và sản lượng dự kiến, tạo điều kiện quản lý quy trình canh tác cũng như truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Đối với sản xuất cà phê bền vững, đây là bước chuyển từ kinh nghiệm của một hộ nông dân sang phương thức quản lý có hồ sơ và nhận diện rõ ràng.

Mặc dù tuổi đời cà phê đã trên 15 năm nhưng vẫn cho trái to , khỏe, đạt chất lượng

Không dừng lại ở khâu trồng trọt, ông Vinh tiếp tục từng bước hoàn thiện quy trình chế biến và phát triển sản phẩm. Tháng 6/2024, ông hoàn thành khóa đào tạo chuyên sâu về thiết kế, sáng tạo và phát triển sản phẩm OCOP tại Trường Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Bảo Lộc.

Ngày 25/9/2024, sản phẩm cà phê bột do Công ty TNHH Thuận Trịnh Cafe sản xuất được cấp chứng nhận phù hợp TCVN 5251:2015; giấy chứng nhận có hiệu lực đến ngày 24/9/2027, với điều kiện được giám sát theo quy định của tổ chức chứng nhận. Sản phẩm mang thương hiệu Thuận Trịnh Cafe sau đó được đóng gói thành nhiều dòng, trong đó có cà phê Robusta nguyên chất và cà phê mật ong; trên bao bì thể hiện chứng nhận OCOP 3 sao của tỉnh Lâm Đồng.

Cùng với quy trình sản xuất, ông Vinh còn chú trọng việc theo dõi các chỉ số của quả cà phê. Tư liệu do cơ sở ghi nhận cho thấy số lượng quả trong mỗi kilôgam có sự khác nhau giữa cà phê chín và cà phê xanh; sau 16 ngày phơi khô, khối lượng nhân thu được từ quả chín cũng cao hơn quả xanh trong mẫu so sánh. Dù đây mới là số liệu theo dõi thực tế của cơ sở, kết quả phần nào cho thấy ý nghĩa của việc thu hái đúng độ chín đối với tỷ lệ thu hồi và chất lượng nguyên liệu.

Thu hái chọn lọc quả chín thường cần nhiều công lao động và thời gian hơn so với hái đồng loạt. Tuy nhiên, đây là khâu quan trọng để bảo đảm độ đồng đều của nguyên liệu, hạn chế quả xanh, quả khô hoặc quả kém chất lượng đi vào chế biến. Khi kết hợp với quá trình phơi và bảo quản phù hợp, chất lượng cà phê có điều kiện được nâng lên, tạo nền tảng cho việc xây dựng thương hiệu thay vì chỉ bán nguyên liệu thô.

Thảm thực vật được giữ nguyên để tận dụng che phủ, giữ ẩm đất. Sau khi cắt sẽ được ủ thành phân hữu cơ

Hành trình gần 20 năm của ông Trịnh Tấn Vinh không phải là câu chuyện về một sự thay đổi diễn ra trong ngày một, ngày hai. Đó là quá trình bền bỉ tích lũy kinh nghiệm, chăm sóc từng gốc cây, giữ lại màu xanh cho khu vườn rồi từng bước chuẩn hóa vùng nguyên liệu, sản phẩm và thương hiệu.

Giữa những biến động của khí hậu và thị trường, khu vườn cà phê nhiều tầng tán ở xã Bảo Thuận cho thấy một lựa chọn đáng suy ngẫm: sản xuất bền vững không nhất thiết bắt đầu từ những điều quá lớn lao. Đôi khi, nó bắt đầu từ việc biết giữ một lớp cỏ, nuôi dưỡng đất, chăm cây theo nhịp tự nhiên và đủ kiên trì để theo đuổi con đường đã chọn qua gần hai thập kỷ./.