Gần 30 năm giữ lửa lớp học tình thương

Gần 30 năm gắn bó với lớp học đặc biệt ấy, cô vẫn giữ nguyên sự tận tụy của một người giáo viên, chỉ mong những đứa trẻ có hoàn cảnh khó khăn được học chữ, được đến lớp và có thêm niềm tin để bước về phía trước.

Bà Phạm Thị Huyền chuẩn bị sách vở cho học trò bước vào năm học mới. Ảnh: Hiền Chi

Lớp học tình thương tại căn nhà nhỏ

Hành trình đến với lớp học tình thương của bà Phạm Thị Huyền bắt đầu từ một bước ngoặt của cuộc đời. Từng sinh sống ở Tuyên Quang và được đào tạo tại Trường Sư phạm Tuyên Quang, bà gắn bó nhiều năm với nghề giáo. Năm 1994, khi con trai thi đỗ đại học ở Hà Nội, gia đình bà quyết định chuyển nhà xuống Thủ đô để tiện chăm sóc, đồng hành cùng con. Khi ấy, bà mới 43 tuổi nhưng vì không thể chuyển công tác, bà xin nghỉ theo chế độ 176.

Cuộc sống nơi đất khách những ngày đầu không dư dả. Mua được căn nhà nhỏ ở Hạ Đình, bà dự định tìm một công việc để làm thêm. Nhưng rồi khi thấy những đứa trẻ quanh nơi mình ở trong độ tuổi đến trường không đi học, thậm chí không biết chữ vì gia đình quá khó khăn, bà thương cảm và quyết định dạy học miễn phí.

Bà Phạm Thị Huyền xem lại bức ảnh chụp các học trò lứa đầu tiên của lớp học tình thương. Ảnh: Hiền Chi

Căn nhà vốn đã chật hẹp được dành một phần làm lớp. Bà bàn với gia đình bán bộ bàn ghế ở phòng khách để lấy 500.000 đồng mua ba bộ bàn ghế học sinh. Sáu chỗ ngồi đầu tiên dành cho những đứa trẻ bà gặp ngoài đường và vận động đến học. Lớp học cứ thế lớn dần, từ 6 em lên 10 em, rồi 12-13 em, có lúc 18-20 em. Bà chuyển sang nơi rộng hơn, mua thêm bàn ghế hoặc xin lại bàn ghế cũ về sửa sang cho học trò. Điều quan trọng nhất vẫn được giữ nguyên là không thu học phí. Các em chỉ việc đến lớp, sách, vở, bút bà chủ động mua cho từng học trò.

Gần 30 năm, lớp học được duy trì từ các buổi sáng từ thứ hai đến thứ sáu. Mỗi năm, bà trực tiếp dạy khoảng 13 học sinh, đến nay đã có tổng cộng gần 300 trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ mắc hội chứng Down, trẻ khiếm khuyết về trí não đã được bà đón nhận, dạy dỗ.

Không cùng độ tuổi, không cùng khả năng tiếp thu, những học trò của bà cần một phương pháp giáo dục riêng. Có em 10 tuổi, có em 12-14 tuổi nhưng vẫn bắt đầu từ những kiến thức tiểu học. Với những trẻ phải mưu sinh, bà chủ động bố trí giờ học phù hợp, tổ chức học từ 7h30 đến khoảng 10h30 để buổi chiều các em có thể tiếp tục kiếm sống. Dần dần, nhiều học sinh từ chỗ không biết chữ đã hoàn thành chương trình tiểu học rồi tiếp tục học lên. Có trường hợp sau khoảng 3 năm được bà dạy đã đủ kiến thức dự thi vào lớp 6; cả 6 em của lớp năm ấy đều thi đỗ.

Điều đáng quý nữa ở lớp học tình thương này là bà Huyền không chỉ dạy chữ mà còn dạy học trò cả những điều cần thiết trong cuộc sống: Cách giao tiếp, ứng xử, biết yêu thương và tôn trọng người khác. Lớp học cũng thường xuyên có các buổi sinh hoạt ngoại khóa: Hát, vẽ, đọc truyện, xem phim, đi tham quan, dã ngoại. Vào những ngày lễ, Tết, bà lại tổ chức dạy cho các em biết nấu ăn.

Những bài học, những kiến thức như thế được trao đi cùng con chữ. Bởi mục tiêu của lớp học không chỉ là giúp học trò biết đọc, biết viết mà còn giúp các em biết sống, biết giao tiếp, tự chăm sóc bản thân và từng bước hòa nhập cộng đồng.

Bản thân bà Huyền cũng không ngừng học hỏi để có thêm kiến thức và phương pháp dạy những học sinh đặc biệt. Bà tham gia các khóa tập huấn về đọc, viết, toán; bảo vệ trẻ em, phòng chống xâm hại, thương tích trẻ em. Trong thời gian dịch Covid-19, bà còn tham gia một khóa giáo dục đặc biệt do phía Hàn Quốc phối hợp tổ chức.

Gieo chữ, gieo cả niềm tin

Vừa trò chuyện với chúng tôi, bà Huyền vừa lật giở những quyển sổ tự tay bà làm, trong đó lưu giữ chỉn chu những bức hình quý giá của các lứa học trò lớp học tình thương, lưu giữ những bức thư của các học trò sau khi thành đạt vẫn nhớ về cô đầy thân tình, và cả những dòng tự sự của bản thân bà trong hành trình gieo chữ tại lớp học đặc biệt này.

Bà Phạm Thị Huyền giới thiệu về cuốn sổ đầy ắp kỷ niệm. Ảnh: Hiền Chi

Có nhiều cô cậu học trò để lại ấn tượng sâu sắc với bà. Bao năm tháng trôi qua, họ vẫn coi cô như một người mẹ, cô coi trò như con.

Một trong những trường hợp đặc biệt mà bà nhớ mãi là chị Thèn Thị Giang – người dân tộc thiểu số, 26 tuổi mới biết đến lớp học tình thương của bà Huyền trong tình trạng chưa biết chữ. Sau một thời gian ngắn, cô Huyền đã dạy em biết đọc, biết viết, tạo tiền đề để em có thể tiếp tục lao động, làm việc tại Thủ đô Hà Nội. Sau này cuộc sống ổn định, lập gia đình và sinh con, Giang vẫn thường xuyên giữ mối liên lạc với cô giáo – người mà em coi như mẹ của mình.

Một học trò khác ở Hạ Đình có hoàn cảnh đặc biệt: Bố mẹ và người thân vướng vòng lao lý, em phải sống với bà. Người bà không có lương, cuộc sống rất khó khăn. Bà Huyền vừa dạy em chương trình từ lớp 1 đến lớp 5, vừa tìm cách xin hỗ trợ để bà của em có thêm khoản trợ cấp hằng tháng.

Lại có cậu bé mồ côi cha, mẹ đi lấy chồng, sống với bà ngoại làm nghề rửa bát thuê; không có tiền đi học, em được bà giáo Huyền nhận dạy. Cậu bé thông minh, ham học, từ những ngày được hàng xóm chở đến lớp đã học hết lớp 12 rồi học nghề nấu ăn, sau này làm việc tại một khách sạn. Mỗi dịp Tết, em vẫn tìm đến thăm cô giáo. Có lần, em tự tay làm những chiếc bánh bao tạo hình bông hoa rồi hỏi: “Cô chấm điểm cho con bao nhiêu?”. Cô Huyền cười bảo: “Cô chấm 9,5 điểm”. Niềm vui của cô và trò dường như vẫn nguyên vẹn như ngày còn ngồi trong lớp.

Nhiều năm trôi qua, những đứa trẻ ngày ấy nay đã trưởng thành. Các em công tác, làm việc ở nhiều ngành nghề khác nhau, nhưng đến ngày Nhà giáo Việt Nam 20-11, ngày Tết Nguyên đán vẫn nhớ tới cô, gọi điện chúc mừng hoặc đưa cả gia đình đến thăm cô. Những mối liên lạc thầy trò thân tình như vậy là phần thưởng lớn nhất đối với bà Huyền.

Tấm lòng của bà giáo tốt bụng cũng được thể hiện qua nhiều hoạt động nhân đạo, từ thiện tại địa phương. Bà tham gia hỗ trợ phòng, chống dịch Covid-19, đồng bào chịu ảnh hưởng bởi bão Yagi và các hoạt động nhân đạo của địa phương... Sau bão Yagi, bà cùng các con đã chở xe ô tô về tặng gần 1.000 quyển vở, 120 chiếc bánh Trung thu, áo cờ đỏ sao vàng và tiền hỗ trợ đến trẻ em dân tộc Mông tại Tuyên Quang.

Phó Chủ tịch UBND phường Thanh Liệt Nguyễn Anh Tuấn đánh giá: “Lớp học tình thương của bà Phạm Thị Huyền là hoạt động có ý nghĩa thiết thực đối với công tác văn hóa, giáo dục, góp phần bảo đảm an sinh xã hội trên địa bàn. Việc làm của bà thể hiện tinh thần trách nhiệm, lòng nhân ái và sự chung tay của người dân với cộng đồng, tạo điều kiện để trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em khuyết tật, nhất là khuyết tật trí tuệ, được học tập và hòa nhập xã hội”.

Cô và trò tại lớp học tình thương của bà Phạm Thị Huyền. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Gần 30 năm gieo chữ, những việc làm bền bỉ của bà Huyền đã được các cấp, ngành ghi nhận. Bà hai lần được tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” tiêu biểu thành phố vào các năm 2014 và 2025; năm 2016 được tặng Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp Khuyến học Việt Nam”; năm 2018 được tặng Bằng khen về thành tích xuất sắc trong công tác xóa mù chữ giai đoạn 2008-2018. Hiện nay, bà Phạm Thị Huyền là một trong 10 cá nhân được đề nghị tặng danh hiệu “Công dân Thủ đô ưu tú” năm 2026.

Ở tuổi 72, bà vẫn miệt mài giảng dạy lớp học tình thương, nay được tổ chức tại Nhà sinh hoạt cộng đồng Tổ dân phố số 6 Thanh Xuân Nam, phường Thanh Liệt, thành phố Hà Nội.

“Tôi là người rất ham học, đặc biệt là rất yêu nghề giáo nên thấy em nào không được đi học là tôi rất thương. Chừng nào còn sức khỏe là tôi còn dạy, với mong muốn trang bị hành trang ban đầu cho các em bước vào cuộc sống”, bà Huyền chia sẻ.