Gần 95.000 người chung tay lan tỏa thông điệp bình đẳng giới, giảm mất cân bằng giới tính khi sinh

Sáng 8/10, tại Hà Nội, Bộ Y tế, Cục Dân số tổ chức Lễ tổng kết và trao giải cuộc thi “Tìm hiểu về mất cân bằng giới tính khi sinh trên nền tảng số hưởng ứng Ngày Quốc tế trẻ em gái (11/10)”. Ông Đỗ Xuân Tuyên, Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội KHHGĐ Việt Nam dự và chủ trì buổi lễ.

Được triển khai từ ngày 20/8 đến 20/9/2026 trên Trang thông tin điện tử Cục Dân số, cuộc thi là một trong những hoạt động truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của người dân về thực trạng, nguyên nhân và hệ lụy của tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh tại Việt Nam.

Thông qua hình thức thi trực tuyến, chương trình hướng tới việc đưa kiến thức dân số đến gần hơn với cộng đồng, đồng thời khuyến khích mỗi cá nhân, gia đình thay đổi những quan niệm, hành vi còn mang định kiến giới, đặc biệt là tâm lý ưu tiên sinh con trai.

Các đại biểu tham dự chụp ảnh lưu niệm

Lan tỏa thông điệp bình đẳng giới từ gần 95.000 người tham gia

Sau 30 ngày phát động, cuộc thi ghi nhận 94.752 người tham gia đến từ 34/34 tỉnh, thành phố trên cả nước. Trong đó, có 86.715 bài dự thi hợp lệ và 8.037 bài không hợp lệ.

Một số địa phương có số lượng bài dự thi nổi bật gồm Hưng Yên với 7.702 bài, Hải Phòng 6.432 bài, Thái Nguyên 6.346 bài và Lào Cai 5.953 bài. Bên cạnh sự hưởng ứng của người dân tại các địa phương, cuộc thi còn thu hút sự tham gia tích cực của lực lượng vũ trang nhân dân.

Kết quả phần thi trắc nghiệm cho thấy mức độ quan tâm và hiểu biết của người tham gia đối với vấn đề mất cân bằng giới tính khi sinh tương đối tích cực. Điểm trung bình đạt 80,59 điểm; có 20.745 thí sinh trả lời đúng toàn bộ 10 câu hỏi, chiếm 23,9% và 23.914 thí sinh trả lời đúng 9/10 câu hỏi, chiếm 27,6%.

Bà Hoàng Thị Thơm, Phó Cục trưởng Cục Dân số, Bộ Y tế báo cáo tổng kết kết quả cuộc thi

Đáng chú ý, bên cạnh những con số thống kê, hàng chục nghìn bài viết tự luận gửi về cuộc thi đã phản ánh nhiều góc nhìn từ thực tế đời sống gia đình. Trong đó, không ít bài viết đề cập đến áp lực phải sinh con trai để nối dõi tông đường, những định kiến tồn tại trong một số gia đình, dòng họ và hệ lụy mà phụ nữ phải gánh chịu khi việc sinh con bị đặt dưới sức ép về giới tính.

Từ những câu chuyện gần gũi trong cuộc sống, các bài dự thi góp phần khẳng định rằng giá trị của một đứa trẻ không nằm ở giới tính, mà ở sự yêu thương, chăm sóc và cơ hội phát triển bình đẳng mà gia đình, xã hội dành cho các em.

Nhiều thí sinh cũng đề xuất các sáng kiến thiết thực nhằm thay đổi nhận thức ngay từ cộng đồng dân cư, như đưa nội dung bình đẳng giới vào hương ước thôn, xóm; phát huy vai trò của người có uy tín trong cộng đồng; xây dựng các câu lạc bộ gia đình sinh con một bề là gái thành đạt; lan tỏa những câu chuyện về phụ nữ và trẻ em gái vượt khó, khẳng định bản thân.

Những đề xuất này cho thấy việc giải quyết tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh không chỉ là trách nhiệm của ngành dân số mà cần bắt đầu từ sự thay đổi trong nhận thức, ứng xử của mỗi gia đình.

Bên cạnh hình thức thi trực tuyến, cuộc thi còn tạo được hiệu ứng truyền thông trên mạng xã hội. Hơn 2.600 bài viết được đăng tải trên Fanpage Truyền thông dân số Việt Nam, thu hút trên 15,8 triệu lượt xem và 839.000 lượt tương tác, trong đó có hơn 105.300 lượt chia sẻ. Fanpage cũng ghi nhận thêm 9.210 lượt theo dõi.

Những kết quả này cho thấy tiềm năng của việc ứng dụng nền tảng số trong truyền thông dân số, nhất là khi các thông điệp được truyền tải bằng những câu chuyện gần gũi, gắn với đời sống và mối quan tâm của người dân.

Thay đổi định kiến giới phải bắt đầu từ mỗi gia đình

Phát biểu tại lễ tổng kết, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đề nghị Cục Dân số tiếp tục đổi mới nội dung và phương thức truyền thông, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số nhằm nâng cao hiệu quả phổ biến kiến thức về dân số và bình đẳng giới.

Ông Đỗ Xuân Tuyên, Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội KHHGĐ Việt Nam phát biểu tại buổi lễ. 

Đặc biệt, Thứ trưởng đề nghị khai thác hiệu quả kho dữ liệu các bài viết tự luận từ cuộc thi, lựa chọn và biên tập những mô hình, giải pháp tiêu biểu để nghiên cứu, nhân rộng tại các địa phương.

Đây được xem là hướng tiếp cận có ý nghĩa thực tiễn, bởi việc thay đổi những quan niệm đã tồn tại lâu đời như trọng nam khinh nữ, phải có con trai nối dõi hay coi con trai là chỗ dựa khi về già không thể chỉ thực hiện bằng những khẩu hiệu tuyên truyền, mà cần những mô hình cụ thể, phù hợp với từng cộng đồng.

Cùng với công tác truyền thông, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên yêu cầu các địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát các cơ sở y tế, phòng khám siêu âm và những cơ sở có liên quan; kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quy định pháp luật về lựa chọn giới tính thai nhi, bao gồm việc tiết lộ giới tính thai nhi trái quy định, phổ biến tài liệu hướng dẫn lựa chọn giới tính hoặc can thiệp phá thai vì lý do giới tính.

Thực tế cho thấy, mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn là một trong những thách thức đối với công tác dân số tại Việt Nam.

Theo số liệu được công bố tại chương trình, tỷ số giới tính khi sinh năm 2025 ở mức 110 bé trai/100 bé gái, cao hơn mức cân bằng tự nhiên khoảng 104–106 bé trai/100 bé gái.

Nếu tình trạng này tiếp tục kéo dài, Việt Nam được dự báo có thể dư thừa khoảng 1,5 triệu nam giới trong độ tuổi 15–49 vào năm 2039 và 2,5 triệu người vào năm 2059.

Sự chênh lệch kéo dài giữa số lượng nam và nữ không chỉ tác động đến cơ cấu dân số mà còn có nguy cơ kéo theo nhiều hệ lụy xã hội, ảnh hưởng đến hôn nhân, gia đình và chất lượng cuộc sống của các thế hệ trong tương lai.

Bà La Thị Huệ, Trạm Y tế xã Hoành Mô, thành phố Quảng Ninh đoạt giải Nhất cá nhân

Trong bối cảnh đó, việc giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh cần được nhìn nhận không đơn thuần là điều chỉnh một chỉ số dân số, mà còn là quá trình thúc đẩy bình đẳng giới và xây dựng những giá trị gia đình tiến bộ.

Mỗi gia đình cần thực sự coi con trai và con gái có giá trị như nhau, được yêu thương, chăm sóc, học tập và phát triển bình đẳng. Khi những định kiến về giới tính dần được xóa bỏ từ trong gia đình, những thay đổi tích cực mới có thể lan tỏa bền vững ra cộng đồng.

Tại lễ tổng kết, Ban Tổ chức đã trao 1 giải tập thể, 9 giải cá nhân, 1 giải “Bài viết truyền cảm hứng” và 11 giải chuyên đề cho các tập thể, cá nhân đạt thành tích xuất sắc.

Khép lại sau một tháng triển khai, cuộc thi không chỉ ghi nhận sự tham gia của gần 95.000 người mà còn góp phần khơi dậy những cuộc thảo luận có ý nghĩa về bình đẳng giới, trách nhiệm của gia đình và quyền được sinh ra, lớn lên trong yêu thương của mọi trẻ em, không phân biệt trai hay gái.