Gắn sinh kế với quản lý, bảo tồn động vật rừng

Cán bộ Hạt Kiểm lâm số 14 kiểm tra hoạt động gây nuôi động vật hoang dã tại hộ dân.

Những năm gần đây, nhiều hộ nông dân trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên chủ động lựa chọn các mô hình sản xuất phù hợp nhằm nâng cao thu nhập. Gây nuôi động vật hoang dã là một trong những hướng đi được một số gia đình lựa chọn và bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế.

Gia đình ông Ma Công Sự, cựu chiến binh ở xóm Na Rang, xã Nghinh Tường, là một trường hợp tiêu biểu. Sau khi hoàn tất các thủ tục pháp lý và được lực lượng kiểm lâm hướng dẫn, tháng 10-2024, gia đình ông bắt đầu triển khai mô hình gây nuôi. Khởi đầu với 4 cặp cầy hương và cầy mốc, ông từng bước học hỏi, tích lũy kinh nghiệm chăm sóc, đến nay đàn cầy đã phát triển lên gần 20 con.

Năm 2025, ông Sự tiếp tục đầu tư nuôi hươu sao với nguồn giống từ Hương Sơn (Hà Tĩnh). Sau hơn một năm, đàn hươu tăng lên 13 con. Đến tháng 4-2026, gia đình bắt đầu khai thác nhung. Sản lượng nhung từ 5 con hươu đực đạt giá trị khoảng 70 triệu đồng. Gia đình cũng thu khoảng 60 triệu đồng từ bán hươu giống. Với tổng vốn đầu tư gần 300 triệu đồng, ông Ma Công Sự kỳ vọng có thể thu hồi vốn trong năm tới.

“Để gây nuôi hiệu quả, người dân cần chủ động tìm hiểu quy định pháp luật và kỹ thuật chăm sóc từng loài. Việc lựa chọn con giống có nguồn gốc rõ ràng, phù hợp điều kiện chăn nuôi tại địa phương giúp hạn chế rủi ro trong quá trình gây nuôi”, ông Sự chia sẻ.

Mô hình gây nuôi cầy hương, cầy mốc góp phần tạo thu nhập, phát triển kinh tế cho gia đình ông Ma Công Sự.

Để các mô hình gây nuôi phát triển đúng hướng, sự hướng dẫn của cơ quan quản lý có ý nghĩa quan trọng. Lực lượng kiểm lâm, trong đó có Hạt Kiểm lâm số 14, thường xuyên tư vấn, hướng dẫn người dân thực hiện các quy định của pháp luật về gây nuôi sinh sản động vật hoang dã. Nội dung hướng dẫn tập trung vào thủ tục cấp phép, điều kiện gây nuôi và việc theo dõi nguồn gốc con giống.

Quá trình quản lý cũng giúp cơ quan chức năng nắm được số lượng, chủng loại động vật được gây nuôi tại các cơ sở, hộ gia đình. Đây là cơ sở để kịp thời hướng dẫn người dân khắc phục những tồn tại, kiểm soát việc tăng, giảm đàn và việc di chuyển, mua bán con giống theo quy định. Với những loài thuộc diện quản lý chặt chẽ, yêu cầu về hồ sơ, nguồn gốc và theo dõi quá trình gây nuôi càng được chú trọng.

Theo Hạt Kiểm lâm số 14, hiện trên địa bàn đơn vị quản lý có 19 cơ sở, hộ gia đình gây nuôi các loài như cầy vòi mốc, cầy vòi hương, dúi, don và hươu sao. Trong đó, 7 hộ nuôi động vật thông thường, 12 hộ nuôi động vật quý hiếm.

Ông Phan Quốc Thụ, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm số 14 thuộc Chi cục Kiểm lâm tỉnh, cho biết: Đa số các cơ sở chấp hành tốt quy định về gây nuôi sinh sản động vật hoang dã. Thời gian tới, lực lượng kiểm lâm tiếp tục tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời hướng dẫn và xử lý các trường hợp vi phạm. Qua đó, hoạt động gây nuôi được duy trì đúng quy định, hạn chế nguy cơ phát sinh vi phạm và góp phần quản lý nguồn gen động vật rừng.

Gây nuôi động vật hoang dã là lĩnh vực đòi hỏi người dân phải tuân thủ chặt chẽ các quy định pháp luật. Nguồn gốc con giống, điều kiện chuồng trại, hồ sơ theo dõi và quá trình chăm sóc đều cần được thực hiện đúng yêu cầu. Đây là cơ sở để các mô hình nâng cao hiệu quả kinh tế, kiểm soát tốt nguồn động vật gây nuôi và phát triển theo hướng ổn định, bền vững.