Tăng cường các giải pháp thu ngân sách những tháng cuối năm

Cán bộ Thuế cơ sở 2 tỉnh Ninh Bình hướng dẫn Công ty Cổ phần Thực phẩm Á Châu (phường Tam Điệp) quy trình kê khai thuế. Ảnh: Anh Tuấn

Nhiều khoản thu duy trì tiến độ khá

Năm 2026, dự toán thu ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh được HĐND tỉnh giao là 80.260,8 tỷ đồng. Trong đó, thu nội địa 75.160,8 tỷ đồng, gồm 32.618,8 tỷ đồng thu nội địa không kể tiền sử dụng đất và xổ số kiến thiết; 42.402 tỷ đồng tiền sử dụng đất; 140 tỷ đồng thu xổ số kiến thiết. Thu từ hoạt động xuất, nhập khẩu (XNK) được giao 5.100 tỷ đồng.

Ngay từ những tháng đầu năm, tỉnh đã triển khai quyết liệt các giải pháp khai thác, quản lý và nuôi dưỡng nguồn thu. Công tác thu ngân sách được thực hiện gắn với cải cách thủ tục hành chính, hỗ trợ doanh nghiệp và tăng cường phối hợp giữa cơ quan thuế với các sở, ngành, địa phương. Do đó, hoạt động sản xuất, kinh doanh và XNK trên địa bàn tiếp tục phục hồi. Một số doanh nghiệp mở rộng quy mô, tăng nhu cầu nhập khẩu máy móc, thiết bị, nguyên liệu phục vụ sản xuất. Các doanh nghiệp lớn duy trì hoạt động ổn định; một số đơn vị có số nộp ngân sách tăng so với cùng kỳ. Việc vận động doanh nghiệp thực hiện thủ tục hải quan tại địa phương cũng được đẩy mạnh, góp phần bổ sung nguồn thu cho ngân sách.

Kết quả, tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh 7 tháng năm 2026 đạt 37.708,7 tỷ đồng, bằng 47% dự toán HĐND tỉnh giao. Trong đó, thu nội địa không bao gồm tiền sử dụng đất và xổ số kiến thiết đạt 24.727,9 tỷ đồng, bằng 75,8% dự toán, tăng 30,9% so với cùng kỳ. Thu tiền sử dụng đất đạt 9.126 tỷ đồng, bằng 21,5% dự toán và 48,8% so với cùng kỳ. Thu từ hoạt động xổ số kiến thiết đạt 97,7 tỷ đồng, bằng 69,8% dự toán, tăng 10,5%. Thu từ hoạt động XNK đạt 3.748 tỷ đồng, bằng 73,5% dự toán, tăng 22,8% so với cùng kỳ.

Kết quả đạt được cho thấy những tín hiệu tích cực từ các nguồn thu chủ yếu. Tuy nhiên, tiến độ thu chung còn thấp do thu tiền sử dụng đất mới đạt 21,5% dự toán, giảm 51,2% so với cùng kỳ. Ước thực hiện cả năm 2026, thu tiền sử dụng đất đạt 20 nghìn tỷ đồng, bằng 62,1% dự toán Trung ương giao và 47,2% dự toán HĐND tỉnh giao. Đây là khoản thu chiếm tỷ trọng lớn trong dự toán, vì vậy mức hụt thu dự kiến sẽ tác động trực tiếp đến kết quả thực hiện nhiệm vụ thu ngân sách của tỉnh.

Theo phân tích của cơ quan chức năng, thu tiền sử dụng đất đạt thấp do thị trường bất động sản còn khó khăn, nhu cầu đầu tư giảm, ảnh hưởng đến tiến độ đấu giá quyền sử dụng đất và thực hiện nghĩa vụ tài chính tại các dự án. Khối lượng công việc phải thực hiện trong những tháng cuối năm còn lớn, trong khi khả năng tăng thu từ lĩnh vực này gặp nhiều hạn chế. Nguồn thu từ hoạt động XNK cũng chịu tác động của thị trường. Trong đó, phải kể đến mặt hàng clinker những năm trước chiếm tỷ trọng khá lớn trong cơ cấu thu XNK của tỉnh, nhưng năm nay xuất khẩu mặt hàng này giảm mạnh nên ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thu. Ngoài ra, việc thực hiện các cam kết hội nhập quốc tế, ưu đãi thuế quan theo các hiệp định thương mại tự do và chính sách hỗ trợ doanh nghiệp làm giảm số thuế phải nộp đối với một số mặt hàng. Một số doanh nghiệp có trụ sở trên địa bàn thực hiện thủ tục hải quan tại địa phương có cửa khẩu, cảng biển để thuận lợi vận chuyển và giảm chi phí logistics. Hoạt động mở tờ khai ngoài địa bàn làm giảm nguồn thu phát sinh tại tỉnh.

Năm 2026, nhiều chính sách miễn, giảm thuế, phí tiếp tục được thực hiện nhằm hỗ trợ người dân và doanh nghiệp. Trong đó có chính sách giảm thuế giá trị gia tăng; điều chỉnh lệ phí trước bạ; giảm thuế bảo vệ môi trường, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay; nâng mức giảm trừ gia cảnh khi tính thuế thu nhập cá nhân; điều chỉnh ngưỡng doanh thu chịu thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh. Các chính sách này tạo điều kiện cho sản xuất, kinh doanh nhưng đồng thời làm giảm nguồn thu ngân sách trong năm.

Quản lý chặt từng nguồn thu

Trước khối lượng thu còn lại khá lớn, UBND tỉnh chỉ đạo các ngành liên quan và các địa phương tiếp tục tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong quản lý, điều hành ngân sách. Tiến độ thực hiện dự toán được theo dõi theo từng địa bàn, lĩnh vực, sắc thuế và khoản thu. Trên cơ sở đó, các cơ quan chức năng xác định rõ nguồn còn dư địa, khoản có nguy cơ hụt thu để kịp thời triển khai giải pháp.

Theo đó, ngành Thuế tập trung quản lý nguồn thu từ doanh nghiệp, hộ và cá nhân kinh doanh, thương mại điện tử, chuyển nhượng bất động sản, tài nguyên khoáng sản, dịch vụ lưu trú, ăn uống và hoạt động kinh doanh du lịch. Những lĩnh vực còn nguy cơ thất thu được rà soát, đối chiếu doanh thu kê khai với tình hình hoạt động thực tế, bảo đảm thu đúng, đủ và kịp thời vào ngân sách nhà nước. Cùng với đó, tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, khai thác dữ liệu hóa đơn điện tử, hồ sơ kê khai và các nguồn thông tin liên quan. Việc quản lý trên cơ sở dữ liệu giúp theo dõi sát hoạt động sản xuất, kinh doanh; phát hiện trường hợp kê khai chưa đầy đủ, nhất là hoạt động thương mại điện tử và kinh doanh trên nền tảng số.

Công tác quản lý nợ thuế được thực hiện theo từng nhóm đối tượng và khả năng thu hồi. Cơ quan thuế đôn đốc người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ, xử lý theo quy định đối với trường hợp chây ỳ, để nợ kéo dài. Các doanh nghiệp gặp khó khăn được hướng dẫn thực hiện chính sách thuế, tạo điều kiện duy trì sản xuất, kinh doanh và thực hiện nghĩa vụ với ngân sách.

Đối với khoản có tiến độ thấp, trước hết là tiền sử dụng đất, các sở, ngành, địa phương kiểm tra tiến độ từng dự án, khu đất dự kiến đấu giá và nghĩa vụ tài chính đã phát sinh; tập trung tháo gỡ vướng mắc trong giải phóng mặt bằng, xác định giá đất, giao đất và tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất. Những khoản phải nộp sau giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất được đôn đốc thực hiện theo quy định.

Đối với thu từ hoạt động XNK, cơ quan Hải quan tiếp tục cải cách thủ tục, hỗ trợ doanh nghiệp và vận động các đơn vị có hoạt động XNK thực hiện thủ tục tại địa phương. Việc theo dõi kế hoạch sản xuất, nhu cầu nhập khẩu nguyên liệu, máy móc và tình hình xuất khẩu của doanh nghiệp giúp cơ quan quản lý đánh giá sát nguồn thu, kịp thời giải quyết vướng mắc phát sinh.

Khối lượng thu còn lại trong những tháng cuối năm rất lớn, nhất là đối với tiền sử dụng đất. UBND tỉnh đã chỉ đạo các ngành, địa phương đang bám sát dự toán, quản lý đầy đủ nguồn thu phát sinh, chống thất thu, thu hồi nợ đọng và đẩy nhanh tiến độ thực hiện các khoản thu về đất. Cùng với đó, tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, hỗ trợ doanh nghiệp ổn định sản xuất, kinh doanh, tạo cơ sở phấn đấu hoàn thành cao nhất nhiệm vụ thu ngân sách nhà nước năm 2026.