Gạo Cà Mau lên ngôi

Hướng đi thích ứng

Dù không phải là địa phương có diện tích trồng lúa lớn trong vùng đồng bằng sông Cửu Long, nhưng với lợi thế về vị trí địa lý, thổ nhưỡng, nguồn nước và điều kiện sinh thái đặc thù, Cà Mau lại phù hợp cho sản xuất lúa chất lượng cao, lúa an toàn và lúa hữu cơ. Ðây chính là nền tảng quan trọng để ngành hàng lúa gạo của tỉnh phát triển theo hướng giá trị gia tăng.

Toàn tỉnh hiện có tổng diện tích canh tác lúa khoảng 314.000 ha mỗi năm, sản lượng ước đạt 1,9 triệu tấn, trong đó có khoảng 90.000 ha lúa - tôm. Ðược xác định là một trong những ngành hàng chủ lực, Cà Mau đã và đang triển khai nhiều giải pháp nhằm phát triển sản xuất lúa gạo theo hướng chất lượng cao, thân thiện môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Nụ cười rạng rỡ đón mùa vàng bội thu trên cánh đồng Cà Mau.

Theo ông Nguyễn Trần Thức, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Cà Mau, điểm dễ nhận thấy nhất trong quá trình chuyển đổi của ngành lúa gạo thời gian qua là sự thay đổi nhanh chóng về cơ cấu giống. Hiện nay, các giống lúa chất lượng cao, giống thơm đặc sản đã chiếm gần như toàn bộ diện tích gieo trồng trên địa bàn tỉnh.

Song song với việc thay đổi giống, nhiều quy trình kỹ thuật tiên tiến cũng được ứng dụng rộng rãi nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị hạt gạo. Các mô hình sản xuất như “3 giảm, 3 tăng”, “1 phải, 5 giảm”, quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), quản lý sức khỏe cây trồng (IPHM), quản lý sức khỏe đất, chuyển đổi sang phân bón hữu cơ... đã và đang phát huy hiệu quả. Bên cạnh đó, các mô hình lúa an toàn, lúa hữu cơ, lúa sinh thái, lúa - tôm, lúa - cá cũng được triển khai, góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân.

Nhờ đó, nhiều diện tích lúa trên địa bàn tỉnh đã đạt các tiêu chuẩn như: VietGAP, GlobalGAP, tiêu chuẩn hữu cơ Việt Nam và quốc tế (USDA, EU, JAS), từng bước chinh phục thị trường trong nước và xuất khẩu.

Tập trung theo hướng đi này, với 278 thành viên canh tác lúa trên đất nuôi tôm, HTX Nông nghiệp Thủy sản và Dịch vụ Ba Ðình (xã Vĩnh Lộc) tập trung sử dụng các giống lúa chất lượng cao như ST24, ST25, BL9 và tuân thủ nghiêm ngặt quy trình sản xuất theo hướng hữu cơ.

Hạt gạo Cà Mau - kết tinh từ mô hình canh tác thích ứng, an toàn và thân thiện với môi trường.

Ông Nông Văn Thạch, Giám đốc HTX Ba Ðình, chia sẻ, nhờ liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp trong cung ứng vật tư đầu vào và tiêu thụ sản phẩm, mỗi vụ lúa mang lại cho xã viên nguồn thu trung bình từ 45-50 triệu đồng/ha.

Tại HTX Dịch vụ nông nghiệp Kinh Dớn (xã Ðá Bạc), việc chuyển đổi sang giống lúa chất lượng cao và áp dụng các quy trình canh tác tiên tiến được thực hiện từ sớm. Ðây cũng là một trong những vùng được lựa chọn tham gia Ðề án “Phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030”.

Phù hợp xu thế

Trong Chương trình Phát triển các sản phẩm nông nghiệp chủ lực của tỉnh Cà Mau giai đoạn 2026-2030, với mục tiêu đến năm 2030 sản lượng lúa đạt trên 1,9 triệu tấn, trong đó 70% phục vụ tiêu thụ ngoài tỉnh và xuất khẩu. Diện tích lúa chất lượng cao, phát thải thấp đạt khoảng 55.000 ha; trên 85% diện tích sử dụng giống lúa xác nhận, hơn 70% sử dụng giống lúa chất lượng cao và trên 60% diện tích áp dụng quy trình canh tác tiên tiến. Qua đó, lợi nhuận của người trồng lúa được kỳ vọng tăng trên 30%.

Quy trình sản xuất tiên tiến được áp dụng nhằm nâng cao năng suất, chất lượng lúa gạo Cà Mau. Ảnh: HỮU THỌ

Ðể hiện thực hóa mục tiêu này, ông Nguyễn Trần Thức cho biết, tỉnh tiếp tục hoàn thiện quy hoạch các vùng sản xuất lúa tập trung theo từng điều kiện sinh thái; đẩy mạnh chuyển đổi số trong sản xuất; tăng cường liên kết chuỗi giá trị; xây dựng thương hiệu và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Ðây là những giải pháp then chốt nhằm phát triển ngành lúa gạo theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững.

Trong bức tranh chung của ngành lúa gạo đồng bằng sông Cửu Long, vùng giữ vai trò nòng cốt trong đảm bảo an ninh lương thực quốc gia, lúa gạo Cà Mau đang dần khẳng định trên hướng đi riêng.

Các sản phẩm gạo hữu cơ, sinh thái mang tính đặc trưng của Cà Mau hoàn toàn phù hợp với xu thế tiêu dùng hiện nay, khi thị trường trong nước và thế giới ngày càng ưu tiên sản phẩm sạch, an toàn và thân thiện với môi trường.

Ông Lê Thanh Tùng,

Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam.

Giảm giống, giảm phân bón, giảm thuốc bảo vệ thực vật, giảm tổn thất sau thu hoạch, giảm phát thải... không chỉ giúp tăng lợi nhuận cho người trồng lúa mà còn góp phần thích ứng với biến đổi khí hậu. Ðó cũng chính là con đường để ngành lúa gạo Cà Mau phát triển bền vững, tạo giá trị lâu dài cho nông dân và cho cả nền nông nghiệp tỉnh nhà.

Nguyễn Phú