GDP tăng tốc, VN-Index vẫn mất điểm: Thị trường chờ tín hiệu gì?

GDP quý III/2026 tăng 9,95% so với cùng kỳ, cao hơn mức tăng 8,15% của quý I và 8,81% của quý II. Tính chung 9 tháng, GDP tăng 9,01%. Động lực chính đến từ công nghiệp - xây dựng với mức tăng 11,21% và dịch vụ tăng 8,69%.

Tăng trưởng kinh tế không đủ kéo VN-Index

Các chỉ số khác cũng cho thấy hoạt động kinh tế đang ở mức cao. Xuất khẩu tháng 9 tăng 39,1%, sản xuất công nghiệp tăng 16,7%, vốn FDI giải ngân 9 tháng đạt 21,1 tỷ USD.

Tăng trưởng GDP đang ở mức cao, nhưng VN-Index vẫn chịu áp lực bán.

Đáng nói, những con số này chưa tạo được lực đỡ tương ứng cho thị trường cổ phiếu. VN-Index giảm trong cả 5 phiên của tuần từ 28/9 đến 2/10, mất 47,4 điểm, tương đương 2,66%, xuống 1.737,71 điểm. Đây cũng là tuần giảm thứ hai liên tiếp. Thanh khoản khớp lệnh bình quân trên HoSE giảm gần 4% xuống khoảng 15.500 tỷ đồng/phiên, thấp hơn đáng kể so với giai đoạn dòng tiền hoạt động mạnh.

Nhìn rộng hơn, VN-Index đã giảm 3,47% trong tháng 9. Thanh khoản giảm tháng thứ tư liên tiếp, trong khi khối ngoại tiếp tục bán ròng. Tính riêng giao dịch khớp lệnh trong tháng, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng hơn 4.700 tỷ đồng.

Điều này cho thấy thị trường chứng khoán (TTCK) đang thiếu một yếu tố quan trọng: dòng tiền đủ mạnh để hấp thụ lượng cổ phiếu đang được bán ra.

Tăng trưởng GDP và diễn biến trên TTCK không phải lúc nào cũng đi cùng nhau. GDP phản ánh quy mô hoạt động của nền kinh tế, trong khi giá cổ phiếu phản ánh kỳ vọng về lợi nhuận tương lai, chi phí vốn và mức định giá mà nhà đầu tư chấp nhận trả.

Trong trường hợp hiện tại, triển vọng kinh tế vẫn tích cực nhưng chi phí vốn và các điều kiện tài chính lại không thuận lợi như kỳ vọng trước đó.

Vietcap cho biết lãi suất trong nước vẫn ở mức cao, khiến thanh khoản thị trường chịu ảnh hưởng. Trên thị trường quốc tế, lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm kết thúc tháng 9 ở mức 5,29%, tăng mạnh so với cuối tháng 8. Cùng lúc, giá dầu Brent bình quân tháng 9 tăng 14,4% do căng thẳng địa chính trị kéo dài.

Những yếu tố này tạo sức ép lên tỷ giá và chi phí vốn, đồng thời làm giảm mức độ sẵn sàng giải ngân của nhà đầu tư.

Một điểm khác cũng cần lưu ý là tăng trưởng kinh tế chưa đồng nghĩa lợi nhuận của tất cả doanh nghiệp niêm yết cùng tăng với tốc độ tương ứng.

Theo bà Nguyễn Thị Bình Minh, Giám đốc Trung tâm Kinh doanh, Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam, trong môi trường vốn đắt, doanh nghiệp có lượng tiền mặt lớn và nợ thấp sẽ có lợi thế hơn. Trọng tâm của thị trường trong quý IV vì thế sẽ chuyển nhiều hơn sang tăng trưởng lợi nhuận thực tế thay vì chỉ kỳ vọng mở rộng P/E.

Đây là sự thay đổi quan trọng trong cách thị trường định giá cổ phiếu. Nếu như trước đây, nhà đầu tư có thể chấp nhận trả mức giá cao hơn dựa trên kỳ vọng tăng trưởng, thì khi chi phí vốn tăng và dòng tiền thận trọng, doanh nghiệp phải chứng minh bằng doanh thu, lợi nhuận, dòng tiền và chất lượng tài sản.

Nói cách khác, thị trường đang thiếu không phải câu chuyện tăng trưởng, mà là sự chuyển hóa tăng trưởng kinh tế thành kỳ vọng lợi nhuận đủ rõ để kéo dòng tiền trở lại.

TTCK cần gì để dòng tiền quay lại?

Sau nhiều phiên giảm liên tiếp, TTCK đang cần xác nhận là vùng giá hiện tại đã đủ hấp dẫn để lực cầu thực sự nhập cuộc.

Theo các chuyên gia, có ba tín hiệu cần theo dõi để nhận biết VN-Index có thể hình thành vùng đáy.

Đầu tiên là thanh khoản. Nếu chỉ số tăng nhưng thanh khoản vẫn thấp, đó mới chủ yếu là một nhịp hồi kỹ thuật. Ngược lại, khi các phiên tăng đi cùng giá trị giao dịch cải thiện, khả năng hình thành một vùng cân bằng sẽ đáng tin cậy hơn.

Thứ hai là giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài. Sau thời gian bán ròng mạnh, việc quy mô bán giảm dần, chuyển sang cân bằng hoặc mua ròng sẽ giúp giảm áp lực cung đối với nhóm vốn hóa lớn. Đây là biến số được nhiều công ty chứng khoán theo dõi khi đánh giá diễn biến tháng 10.

Thứ ba là độ rộng thị trường. Một nhịp hồi bền hơn cần có sự tham gia của nhiều nhóm cổ phiếu, thay vì chỉ một vài mã vốn hóa lớn kéo chỉ số.

Điều này đặc biệt quan trọng sau khi VN-Index đã tăng mạnh trong giai đoạn trước. Khi mặt bằng giá của nhiều cổ phiếu đã thay đổi đáng kể, việc TTCK tiếp tục đi lên sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng tạo ra tăng trưởng lợi nhuận mới.

Do đó, mùa công bố kết quả kinh doanh quý III có thể trở thành phép thử đối với dòng tiền. Những nhóm có triển vọng lợi nhuận tích cực sẽ có cơ hội thu hút sự quan tâm, nhưng khả năng phân hóa sẽ cao.

Chứng khoán Yuanta Vietnam cho rằng cơ hội vẫn tồn tại nhưng tập trung vào một số nhóm vốn hóa vừa và lớn có triển vọng duy trì tăng trưởng lợi nhuận như dầu khí, bán lẻ, cao su và hàng tiêu dùng.

Với ngân hàng, triển vọng lợi nhuận vẫn có thể hỗ trợ chỉ số do đây là nhóm chiếm tỷ trọng vốn hóa lớn. Nhưng dòng tiền sẽ có xu hướng chọn lọc hơn, tập trung vào những ngân hàng có tăng trưởng tín dụng, chất lượng tài sản và khả năng kiểm soát chi phí tốt.

Ở góc nhìn rộng hơn, nền kinh tế đang tạo ra một nền tảng đáng kể cho thị trường cổ phiếu. GDP 9 tháng tăng 9,01%, đầu tư toàn xã hội tăng 15,1%, trong khi khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 11,21%.

Vấn đề nằm ở khoảng cách giữa nền tảng kinh tế và dòng tiền trên thị trường. Một nền kinh tế tăng trưởng nhanh có thể tạo điều kiện để doanh nghiệp tăng doanh thu và lợi nhuận. Nhưng để giá cổ phiếu phản ánh điều đó, nhà đầu tư vẫn cần nhìn thấy triển vọng lợi nhuận đủ rõ, trong một môi trường lãi suất và tỷ giá có thể kiểm soát.

Vì vậy, nếu có một phiên hồi thì chưa thể coi là tín hiệu xác nhận xu hướng mới của VN-Index. Khi thanh khoản chưa cải thiện, khối ngoại còn bán ròng và độ rộng thị trường yếu, áp lực điều chỉnh vẫn có thể quay lại.

TTCK đứng trước một bài kiểm tra kép: nền kinh tế phải tiếp tục tạo ra tăng trưởng, còn thị trường phải chứng minh rằng tăng trưởng đó đang đi vào lợi nhuận của doanh nghiệp và đủ sức kéo dòng tiền trở lại.

Nếu ba yếu tố gồm thanh khoản, khối ngoại và độ rộng thị trường cùng cải thiện, nhịp giảm vừa qua có thể dần chuyển sang giai đoạn cân bằng. Ngược lại, nếu dòng tiền tiếp tục đứng ngoài, những con số GDP tích cực vẫn khó tạo ra một đợt tăng đồng thuận trên toàn thị trường.