Gen Alpha đã biết kiếm tiền, cha mẹ nên dạy con tiết kiệm thế nào?

Ông Kelly Pedersen, lãnh đạo mảng bán lẻ tại PricewaterhouseCoopers (PwC), từng bất ngờ khi phát hiện cô con gái 14 tuổi có hàng nghìn USD trong ví điện tử. Cô bé có một quầy bán nước chanh và có thể kiếm 400-500 USD vào một ngày cuối tuần. Dù vậy, cô vẫn giữ những thói quen rất trẻ con, chẳng hạn ghé Starbucks và xin bố 10 USD.

Theo khảo sát do PwC công bố hồi tháng 3, 86% trẻ từ 7-14 tuổi được hỏi cho biết mình có tiền riêng. Gần như tất cả, ở mức 97%, từng tự đưa ra quyết định chi tiêu, ít nhất là đôi khi.

Ảnh minh họa: Theo Getty Images.

PwC gọi đây là một thế hệ có tinh thần kinh doanh khá rõ. Nhiều trẻ kiếm tiền từ việc bán lại hàng hóa, đấu giá trực tuyến, làm việc nhà, nhận tiền tiêu vặt hoặc thực hiện những công việc nhỏ. Một số em thậm chí có thể kiếm được khoản tiền đáng kể từ các hoạt động kinh doanh cá nhân.

Tuy nhiên, kiếm được tiền mới chỉ là bước đầu. Điều quan trọng hơn là trẻ biết làm gì với số tiền mình có.

Dạy trẻ hiểu giữa tiêu tiền, tiết kiệm và đầu tư

Các chuyên gia tài chính cho rằng cha mẹ không nhất thiết phải chờ đến khi con lớn mới bắt đầu nói về tiền bạc. Ngay khi trẻ có khoản thu nhập đầu tiên, cha mẹ có thể giúp con hiểu rằng mỗi lựa chọn tài chính đều đi kèm một sự đánh đổi.

Ông Noah Kerner, CEO của Acorns, cho rằng nếu trẻ tiêu nhiều hơn thì số tiền tiết kiệm sẽ ít đi. Ngược lại, nếu dành phần lớn tiền cho tiết kiệm, trẻ có thể bỏ lỡ cơ hội gia tăng tài sản thông qua đầu tư.

Một ví dụ là Bellen Woodard, hiện 15 tuổi, bắt đầu kiếm tiền từ công việc người mẫu khi mới 6 tuổi. Với sự hỗ trợ của gia đình, cô bé thành lập thương hiệu nghệ thuật More Than Peach khi mới 8 tuổi. Woodard cho biết khi còn nhỏ, tiền bạc từng khiến cô cảm thấy "to tát và ghê gớm". Nhưng việc quan sát cách cha mẹ và các anh trai quản lý tiền đã giúp cô dần tự tin hơn trong các quyết định tài chính.

Hiện Woodard vẫn dành tiền cho quần áo, đi chơi và những sở thích cá nhân, nhưng đồng thời đặt mục tiêu tiết kiệm cho những kế hoạch lớn hơn như mua ô tô, học đại học và chuẩn bị cho tương lai.

Theo các chuyên gia, cách tiếp cận này quan trọng hơn việc trẻ có bao nhiêu tiền. Mục tiêu đầu tiên là giúp trẻ hình thành thói quen cân nhắc trước khi chi tiêu và hiểu rằng tiền có thể được sử dụng cho những mục tiêu khác nhau.

Có nhiều công cụ để trẻ bắt đầu tiết kiệm

Với những gia đình muốn giúp con xây dựng khoản tiền dành cho tương lai, có nhiều lựa chọn từ tài khoản tiết kiệm đến các tài khoản đầu tư do cha mẹ quản lý.

Tài khoản tiết kiệm là cách đơn giản để trẻ làm quen với việc dành tiền cho tương lai. Một số ngân hàng cung cấp tài khoản tiết kiệm lãi suất cao, giúp khoản tiền nhàn rỗi của trẻ có thể sinh thêm lợi nhuận.

Với các gia đình muốn chuẩn bị chi phí học đại học, tài khoản 529 là một lựa chọn phổ biến tại Mỹ. Tiền trong tài khoản có thể được sử dụng cho nhiều khoản chi phí giáo dục đủ điều kiện và có những ưu đãi về thuế. Cha mẹ hoặc người trưởng thành sẽ đứng ra mở và quản lý tài khoản, nhưng trẻ cũng có thể đóng góp tiền của mình.

Các tài khoản 530A, còn được gọi là "Trump Accounts", cũng mang đến một lựa chọn đầu tư mới cho trẻ. Trong năm 2026 và 2027, tổng mức đóng góp có thể lên tới 5.000 USD mỗi năm. Thông thường, tiền không được rút trước khi năm trẻ tròn 18 tuổi, với các quy định thuế tương tự như tài khoản IRA sau thời điểm này.

Ngoài ra, cha mẹ có thể mở tài khoản UTMA hoặc UGMA, cho phép đầu tư vào cổ phiếu, quỹ tương hỗ và trái phiếu dưới sự quản lý của người giám hộ. Khi đến độ tuổi theo quy định của từng bang, trẻ sẽ được toàn quyền kiểm soát tài khoản.

Nếu trẻ đã có thu nhập từ công việc, cha mẹ cũng có thể cân nhắc mở tài khoản IRA hoặc Roth IRA dạng giám hộ. Với năm 2026, mức đóng góp tối đa là 7.500 USD hoặc tổng thu nhập của trẻ, tùy theo mức nào thấp hơn.

Các nền tảng như Acorns, Greenlight hay Fidelity cũng cung cấp những sản phẩm giúp trẻ làm quen với việc đầu tư dưới sự giám sát của cha mẹ.

Tuy nhiên, chuyên gia tài chính lưu ý không có một loại tài khoản nào phù hợp với mọi gia đình. Lựa chọn nên dựa trên mục tiêu cụ thể, chẳng hạn tiết kiệm cho học đại học, mua một món đồ lớn hay xây dựng tài sản dài hạn.

Quan trọng nhất, trẻ cần được học cách đưa ra quyết định với số tiền mình có. Ngay cả khi khoản tiết kiệm ban đầu không lớn, việc tạo được thói quen từ sớm có thể giúp trẻ hiểu sức mạnh của lãi suất kép và xây dựng nền tảng tài chính vững vàng hơn khi trưởng thành.