Hai bài học nghề nghiệp của một người làm xuất bản kỳ cựu

Charkin cho rằng để hiểu ngành sách, người làm nghề cần đọc nhiều, theo dõi báo chí chuyên ngành, tham dự hội nghị, hội sách, hoạt động trong các hiệp hội nghề nghiệp và quan sát những thay đổi về công nghệ, văn hóa. Họ cũng nên theo dõi các nền tảng mạng xã hội liên quan đến sách, tác giả và độc giả.

"Trong xuất bản, mọi thứ đều có liên hệ với nhau", ông viết.

Tuy nhiên, khi nhìn lại sự nghiệp, Charkin nhận thấy những bài học có ảnh hưởng lớn nhất đến mình không đến từ sách vở, báo chí hay hội nghị, mà từ chính những người ông từng làm việc cùng hoặc cạnh tranh trong ngành.

Richard Charkin. Ảnh: Booksaller.

Thua hợp đồng vì chậm một ngày

Một trong những trải nghiệm Charkin nhớ nhất diễn ra khi ông còn làm tại Oxford University Press (OUP). Khi đó, Oxford University Press được mời tham gia đấu thầu quyền xuất bản các tạp chí khoa học của Liên minh Quốc tế về Hóa học Thuần túy và Ứng dụng (IUPAC). Đây là hợp đồng có giá trị cả về thương mại lẫn uy tín khoa học.

Charkin chuẩn bị một đề xuất chi tiết, trong đó cam kết cải thiện tốc độ xuất bản, khả năng phân phối toàn cầu và đưa ra phương án tài chính có lợi cho tổ chức khoa học. Ông được mời đến trình bày trước ban lãnh đạo IUPAC vào 15h.

Khi đến nơi, Charkin mới biết mình phải cạnh tranh với hai nhân vật lớn của ngành xuất bản thời đó. Người đầu tiên là Robert Maxwell, Chủ tịch Pergamon Press và cũng là đối tác đang xuất bản các tạp chí của IUPAC.

Charkin kể khi bước vào hành lang dẫn tới phòng họp, ông gần như va phải Maxwell. Nhà xuất bản này nói vài câu ám chỉ cơ hội chiến thắng của đối thủ trẻ gần như bằng không, khiến Charkin càng thêm lo lắng.

Buổi thuyết trình sau đó diễn ra tốt hơn ông dự tính. Ban lãnh đạo IUPAC yêu cầu nhà xuất bản do Charkin đại diện đưa ra điều khoản tài chính và kế hoạch tiếp thị tốt hơn. Charkin đồng ý.

Trên đường rời phòng họp, ông gặp đối thủ tiếp theo - Per Saugman, người đứng đầu Blackwell Science, sau này trở thành một phần của Wiley. Charkin nhận ra mình đang phải cạnh tranh với hai tên tuổi lớn trong ngành và không mấy lạc quan về kết quả.

Trở lại văn phòng, ông lập tức đọc cho thư ký đánh máy lá thư xác nhận những điều khoản bổ sung vừa cam kết tại cuộc họp. Ông đọc lại, ký tên rồi gửi xuống bộ phận thư tín để lá thư được chuyển đi vào chuyến bưu điện đầu tiên sáng hôm sau.

Charkin nghĩ mình đã hoàn thành công việc. Nhưng sáng hôm sau, Chủ tịch IUPAC gọi điện thông báo Oxford University Press không giành được hợp đồng.

Theo lời kể của Charkin, Robert Maxwell trước đó dọa kiện nếu IUPAC chuyển các tạp chí khỏi Pergamon. Cách hành xử này khiến ban lãnh đạo tổ chức không hài lòng và họ không muốn tiếp tục hợp tác. Cuộc cạnh tranh cuối cùng vì thế chủ yếu còn lại Oxford University Press và Blackwell Science. Hai đề xuất không khác nhau nhiều về chất lượng.

Khác biệt nằm ở một chi tiết tưởng như rất nhỏ.

Per Saugman đã cho soạn thư xác nhận và đích thân chuyển nó tới IUPAC ngay trong ngày hôm đó. Trong khi ấy, thư của Charkin vẫn đang nằm ở văn phòng, chờ bưu điện chuyển đi vào sáng hôm sau. Ban lãnh đạo IUPAC ấn tượng với tốc độ và hiệu quả của Saugman nên trao hợp đồng cho Blackwell.

Charkin gọi trải nghiệm này là một "learning" - kinh nghiệm được hình thành từ thực tế - về tầm quan trọng của promptitude, từ tiếng Anh chỉ sự nhanh chóng, kịp thời trong hành động. Chỉ chậm một ngày, ông đã để mất một hợp đồng quan trọng.

Hai cuốn sách về nghề xuất bản của Richard Charkin viết cùng Tom Campbell.

Bài học từ lá thư bị xé

Kinh nghiệm thứ hai của Charkin không liên quan đến thương mại mà đến cách quản lý con người.

Một lần, cấp trên của ông nhận được thư từ lãnh đạo một nhà xuất bản danh tiếng khác. Người này phàn nàn rằng Charkin đã tiếp cận một trong những tác giả quan trọng của họ và đề nghị tác giả thực hiện một bộ sách mới.

Đối thủ cho rằng Charkin đã phá vỡ một "luật bất thành văn" của giới xuất bản. Ở thời kỳ đó, theo Charkin, tồn tại quan niệm rằng những nhà xuất bản "quý ông" không tìm cách lấy tác giả của nhau. Họ cho rằng ngành xuất bản có những chuẩn mực đạo đức riêng cần được tôn trọng.

Cấp trên đưa lá thư cho Charkin đọc. Ông cảm thấy xấu hổ vì nghĩ mình đã đi quá giới hạn. Nhưng phản ứng của người sếp khiến ông bất ngờ. Cấp trên lấy lại lá thư, xé thành nhiều mảnh rồi ném vào thùng rác, cùng nhận xét: "Người này thật ngốc".

Với Charkin, điều quan trọng không nằm ở việc ông hoàn toàn đúng hay sai. Ông thừa nhận mình có thể đã vượt qua một giới hạn nghề nghiệp. Điều ông nhớ là vào thời điểm một nhân viên mắc sai sót và chịu sức ép từ bên ngoài, người quản lý vẫn đứng về phía nhân viên của mình.

Trải nghiệm đó ảnh hưởng đến cách Charkin quản lý trong những năm sau này. Ông cho biết luôn cố gắng bảo vệ và ủng hộ đồng nghiệp khi họ gặp khó khăn.

Hai câu chuyện xảy ra ở những thời điểm khác nhau nhưng được Charkin đúc kết thành hai nguyên tắc: Nhanh chóng và quyết đoán trong hành động. Sau nhiều thập niên, ông cho rằng chúng vẫn có giá trị trong ngành xuất bản hiện nay, dù các nhà xuất bản đã trở nên lớn hơn, cơ cấu phức tạp hơn và công việc được phân chia thành nhiều tầng quản lý.

Những kinh nghiệm này cũng là một phần tinh thần của All Rights Reserved, cuốn sách Charkin viết cho cả người mới bước vào ngành và những người đã có kinh nghiệm làm xuất bản.