Giá dầu hạ nhiệt, hiểm họa nguồn cung vẫn hiện hữu

Giá dầu thế giới đã giảm sau khi Mỹ và Iran tạm dừng các cuộc tấn công, còn Pakistan thúc đẩy nỗ lực đưa hai bên trở lại bàn đàm phán với sự ủng hộ của Trung Quốc. Tuy nhiên, diễn biến này chưa đủ để xoa dịu những rủi ro đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Thị trường dầu mỏ đang phản ứng tích cực trước các triển vọng ngoại giao. Ảnh: Reuters

Dầu Brent đã lùi xuống dưới 97 USD/thùng sau khi vượt mốc 100 USD/thùng trong tuần trước. Thị trường phản ứng tích cực trước triển vọng ngoại giao, nhưng các tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới vẫn chưa hoạt động bình thường.

Eo biển Hormuz - nơi khoảng 20% lượng dầu và khí đốt toàn cầu từng đi qua trước khi xung đột bùng phát - vẫn gần như tê liệt. Lưu lượng dầu qua tuyến này đã giảm từ hơn 8 triệu thùng/ngày xuống dưới 2 triệu thùng/ngày chỉ trong vài tuần.

Điều đáng lo ngại là rủi ro không còn tập trung ở Hormuz. Để giảm phụ thuộc vào tuyến đường này, Ả rập Saudi đã chuyển phần lớn dầu xuất khẩu qua đường ống Đông - Tây tới cảng Yanbu trên Biển Đỏ. Nhưng chính tuyến thay thế đó nay cũng đứng trước nguy cơ bị gián đoạn khi lực lượng Houthi tuyên bố ngăn các tàu có liên hệ với Ả rập Saudi đi qua Eo biển Bab el-Mandeb.

Sau tuyên bố trên, nhiều tàu chở dầu đã hủy hành trình hoặc đổi hướng quanh Mũi Hảo Vọng. Houthi cũng tuyên bố sử dụng tên lửa và máy bay không người lái tấn công các tàu chở dầu của Ả rập Saudi, làm dấy lên lo ngại rằng tuyến vận tải năng lượng thứ hai của khu vực cũng có thể bị tê liệt.

Trước các vụ tấn công, khoảng 7 triệu thùng dầu mỗi ngày đi qua Bab el-Mandeb. Điều đó đồng nghĩa thị trường hiện phải đối mặt với nguy cơ hai điểm nghẽn chiến lược cùng lúc chịu sức ép - điều chưa từng xảy ra kể từ khi cuộc khủng hoảng bắt đầu.

Nếu Hormuz là "van chính" của dầu vùng Vịnh thì Biển Đỏ từng được xem là lối thoát. Khi cả hai tuyến đều mất an toàn, khả năng điều tiết nguồn cung của các nước xuất khẩu lớn bị thu hẹp đáng kể.

Các tàu chở dầu vẫn có thể đi vòng qua Mũi Hảo Vọng, nhưng hành trình sẽ kéo dài thêm từ 10 đến 15 ngày, làm tăng chi phí vận tải, bảo hiểm và thời gian giao hàng. Một lựa chọn khác là sử dụng đường ống dẫn dầu SUMED của Ai Cập, nối Biển Đỏ với Địa Trung Hải, song tuyến này cùng kênh đào Suez cũng không đủ khả năng thay thế toàn bộ lượng dầu bị gián đoạn, đặc biệt đối với các tàu chở dầu siêu lớn.

Châu Âu được dự báo là khu vực chịu tác động rõ nhất nếu Bab el-Mandeb tiếp tục bị gián đoạn. Thị trường diesel và nhiên liệu hàng không vốn đã chịu sức ép từ những gián đoạn nguồn cung trước đó sẽ càng thắt chặt khi các chuyến hàng từ Trung Đông bị kéo dài hoặc đình trệ.

Trong khi đó, các "tấm đệm an toàn" của thị trường đang dần cạn kiệt. Dự trữ Dầu chiến lược của Mỹ đã xuống mức thấp nhất kể từ năm 1983 sau nhiều tháng liên tục xả kho, còn lượng tồn kho thương mại cũng ở sát ngưỡng tối thiểu. Điều này khiến thị trường khó hấp thụ thêm các cú sốc nguồn cung nếu xung đột kéo dài.

Nhiều tổ chức tài chính cho rằng nếu hoạt động vận tải tiếp tục bị gián đoạn trong nhiều tháng, giá dầu hoàn toàn có thể vượt 120 USD/thùng. JPMorgan ước tính mỗi tháng gián đoạn có thể khiến giá dầu tăng thêm khoảng 7-8 USD/thùng.

Tác động sẽ không dừng ở thị trường năng lượng. Giá xăng tại Mỹ đã tăng lên khoảng 4,11 USD/gallon, góp phần đẩy lạm phát lên 4,1% và làm gia tăng sức ép đối với chính quyền Tổng thống Donald Trump cũng như Cục Dự trữ Liên bang Mỹ trong các quyết định chính sách sắp tới.

Việc giá dầu giảm trong những ngày gần đây phản ánh kỳ vọng rằng Mỹ và Iran sẽ tìm được lối thoát ngoại giao. Nhưng chừng nào Hormuz vẫn chưa mở cửa trở lại và tuyến thay thế qua Biển Đỏ vẫn bị đe dọa, thị trường năng lượng toàn cầu vẫn đứng trước nguy cơ xảy ra một cú sốc nguồn cung mới.

Khác với những đợt leo thang trước, rủi ro hiện nay không còn nằm ở một điểm nghẽn duy nhất mà đã lan sang cả hai tuyến vận tải chiến lược của dầu mỏ thế giới.