Giá dịch vụ 'ăn theo' tết: Minh bạch là ranh giới pháp lý

Người dân chọn mua giỏ quà tết tại siêu thị với giá bán được niêm yết công khai theo quy định.

Chiều cuối năm, chị Nguyễn Thị Nhung, phường Hạc Thành, tranh thủ ghé tiệm làm tóc để đẹp hơn trong những ngày tết. “Cả năm bận rộn, tết mới dám làm lại cho gọn gàng”, chị Nhung nói.

Cắt, gội, sấy hết 180 nghìn đồng, tăng khoảng 40 nghìn đồng so với ngày thường. Con số không lớn nhưng khi đặt vào bối cảnh chi tiêu cuối năm thì nó trở nên đáng kể. Rời tiệm tóc, chị ghé sửa lại chiếc xe máy chuẩn bị cho chuyến về quê nội. Tiền thay dầu, chỉnh phanh tăng thêm vài chục nghìn đồng. Buổi tối, chị đặt dịch vụ dọn nhà theo giờ, giá cao hơn ngày thường khoảng 20 đến 30%. Hôm sau, chị gửi quà tết về cho bố mẹ ở quê, phí vận chuyển cũng cộng thêm phụ phí cao điểm. “Mỗi thứ tăng một ít thôi, nhưng cộng lại cũng gần cả triệu đồng”, chị Nhung cho hay.

Không riêng chị Nhung, những ngày cận tết nhiều gia đình bước vào giai đoạn chi tiêu dồn dập nhất trong năm. Từ làm đẹp, rửa xe, sửa chữa điện nước, vệ sinh công nghiệp đến vận chuyển hàng hóa... hầu hết các dịch vụ đều điều chỉnh giá theo nhu cầu cao điểm. Mức tăng phổ biến từ 10 đến 30%, có loại hình lên tới 40 đến 50% tùy thời điểm. Những con số ấy không quá đột biến nếu nhìn riêng từng dịch vụ, nhưng khi diễn ra đồng loạt trong thời điểm người dân phải lo nhiều thứ dẫn đến việc chi tiêu cuối năm vì thế tăng lên rõ rệt.

Tại một cơ sở rửa xe trên đường Nguyễn Công Trứ, phường Hạc Thành, giá rửa xe máy tăng từ 20 nghìn đồng lên 30 nghìn đồng; ô tô tăng từ 60 nghìn đồng lên 100 nghìn đồng tùy gói dịch vụ. Chủ cơ sở cho biết, lượng khách tăng mạnh từ sau 20 tháng Chạp, thợ phải làm thêm giờ nên chi phí tăng theo. Ở góc độ thị trường, việc điều chỉnh giá theo quan hệ cung - cầu trong những ngày cao điểm là điều khó tránh. Khi nhu cầu tăng đột biến, chi phí nhân công và thời gian phục vụ kéo dài, giá dịch vụ có thể được điều chỉnh để bù đắp chi phí. Tuy nhiên, giá có thể tăng theo cung - cầu nhưng không thể vượt qua ranh giới của minh bạch và pháp luật.

Theo quy định pháp luật về giá, tổ chức, cá nhân kinh doanh có quyền quyết định giá đối với hàng hóa, dịch vụ không thuộc diện Nhà nước định giá. Nhưng quyền đó đi kèm nghĩa vụ niêm yết giá công khai, rõ ràng và bán đúng giá niêm yết. Nghị định 87/2024/NĐ-CP ngày 12/7/2024 của Chính phủ “Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong quản lý giá” nêu rõ, hành vi không niêm yết giá hoặc niêm yết không rõ ràng có thể bị phạt từ 1 đến 3 triệu đồng đối với cá nhân; tổ chức vi phạm bị phạt gấp đôi. Trường hợp bán cao hơn giá niêm yết có thể bị phạt từ 5 đến 10 triệu đồng và buộc hoàn trả phần chênh lệch đã thu vượt. Quy định pháp luật đã rõ ràng, vấn đề còn lại là việc tuân thủ của những người cung ứng dịch vụ.

Ghi nhận thực tế, phần lớn cơ sở dịch vụ trên địa bàn phường Hạc Thành đều công khai bảng giá và thông báo trước khi thực hiện. Tuy nhiên, vẫn có phản ánh về tình trạng điều chỉnh giá theo “giờ cao điểm”, “giá tết” mà khách hàng không được thông tin đầy đủ. Anh Phạm Văn Dương, phường Hạc Thành, phản ánh: “Có nơi báo giá trước thì mình chủ động, nhưng một số dịch vụ làm xong mới nói tăng vì tết, lúc đó rất khó xử cho người mua”.

Trước cao điểm tiêu dùng dịp tết, lực lượng quản lý thị trường tỉnh Thanh Hóa đã tăng cường kiểm tra việc niêm yết và bán đúng giá tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ có nhu cầu cao như vận tải, sửa chữa phương tiện, ăn uống, làm đẹp, vệ sinh công nghiệp... Trọng tâm là xử lý hành vi không niêm yết, niêm yết không rõ ràng, thu vượt giá đã công khai và vi phạm về giá. Mục tiêu không phải can thiệp vào cơ chế thị trường, mà bảo đảm sự minh bạch và quyền lợi người tiêu dùng.

Trong khi đó, thị trường hàng hóa phục vụ tết trên địa bàn tỉnh được đánh giá cơ bản ổn định. Tổng giá trị hàng hóa dự trữ đạt hơn 21.600 tỷ đồng, tăng khoảng 5% so với năm trước; nguồn cung lương thực, thực phẩm dồi dào, không ghi nhận tình trạng khan hiếm. Điều này cho thấy, áp lực giá dịp cuối năm chủ yếu tập trung ở nhóm dịch vụ phụ thuộc vào thời điểm và nhân công.

Tết là thời điểm thị trường sôi động nhất trong năm. Nhu cầu tăng cao khiến giá dịch vụ khó giữ nguyên như ngày thường và người dân hiểu quy luật ấy. Nhưng điều họ cần không chỉ là dịch vụ nhanh hơn, mà là sự rõ ràng trong từng mức giá. Bởi với nhiều gia đình, mỗi khoản chi thêm dịp cuối năm không chỉ là câu chuyện cung - cầu, đó còn là bài toán cân đối ngân sách, là sự trông chờ vào một thị trường vận hành có trách nhiệm.

Giữa nhịp mua sắm rộn ràng, một bảng giá được niêm yết rõ ràng không chỉ là yêu cầu pháp lý, mà còn là cam kết về sự tôn trọng người tiêu dùng, nền tảng để giữ niềm tin và giữ cho mùa tết trọn vẹn hơn.

Bài và ảnh: Tăng Thúy