Gia đình và nhà trường cần phối hợp như thế nào để phòng chống suy dinh dưỡng và béo phì?

Phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ

Một trong những nguyên nhân khiến công tác phòng chống các vấn đề dinh dưỡng chưa đạt hiệu quả như mong muốn là sự đồng bộ giữa gia đình và nhà trường chưa cao. Không ít trường hợp trẻ được hướng dẫn ăn uống khoa học ở trường nhưng về nhà lại thường xuyên sử dụng nước ngọt, thức ăn nhanh hoặc ăn quá nhiều đồ ăn vặt. Ngược lại, có gia đình rất chú trọng dinh dưỡng nhưng bữa ăn học đường chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu của trẻ.

Trước hết, gia đình cần là nơi hình thành những thói quen ăn uống đầu tiên. Trẻ học cách lựa chọn thực phẩm, cách ăn uống và thái độ với bữa ăn thông qua quan sát cha mẹ. Nếu người lớn thường xuyên ăn rau, trái cây, uống đủ nước, hạn chế đồ uống có đường và duy trì bữa cơm gia đình… thì trẻ sẽ dễ dàng tiếp nhận những hành vi tích cực này.

Gia đình và nhà trường cần phối hợp để trẻ có nền tảng dinh dưỡng tốt nhất. Ảnh minh họa

Trong khi đó, nhà trường là nơi giúp củng cố và duy trì các hành vi lành mạnh. Bữa ăn bán trú cần được xây dựng theo nguyên tắc cân đối, đa dạng thực phẩm và phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng của từng nhóm tuổi. Giáo viên cần hướng dẫn trẻ biết lựa chọn thực phẩm tốt cho sức khỏe, khuyến khích ăn hết khẩu phần hợp lý nhưng không ép ăn, đồng thời tạo môi trường vui vẻ trong bữa ăn.

Sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường cần được thực hiện thông qua trao đổi thường xuyên về tình trạng dinh dưỡng của trẻ, cân nặng, chiều cao, thói quen ăn uống và mức độ hoạt động thể lực... Khi phát hiện trẻ có nguy cơ suy dinh dưỡng hoặc thừa cân, cả hai bên cần thống nhất kế hoạch can thiệp để bảo đảm tính liên tục và hiệu quả.

Ngoài ra, việc tổ chức các buổi truyền thông, tư vấn dinh dưỡng cho phụ huynh, giáo viên và nhân viên bếp ăn cũng là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao năng lực chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ.

Những loại thực phẩm cần hạn chế trong khẩu phần ăn của trẻ

Một chế độ ăn lành mạnh không chỉ là bổ sung đủ các nhóm thực phẩm cần thiết mà còn phải biết hạn chế những thực phẩm có nguy cơ gây ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe nếu sử dụng thường xuyên.

Trước hết là các loại đồ uống có đường như nước ngọt có gas, nước tăng lực, trà sữa, nước trái cây pha nhiều đường và các loại đồ uống đóng chai có hàm lượng đường cao… Những sản phẩm này cung cấp nhiều năng lượng nhưng rất ít giá trị dinh dưỡng, làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì và sâu răng…

Thứ hai là các loại thức ăn nhanh và thực phẩm chế biến sẵn như gà rán, khoai tây chiên, xúc xích, thịt xông khói, mì ăn liền, pizza, bánh hamburger và nhiều loại đồ ăn đóng gói. Các thực phẩm này thường chứa nhiều chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa (trans fat), muối và đường, trong khi lại nghèo vitamin, khoáng chất và chất xơ.

Thứ ba là các loại bánh kẹo, kem, chocolate, bánh quy ngọt và đồ ăn vặt nhiều đường. Nếu sử dụng thường xuyên, trẻ không chỉ tăng nguy cơ béo phì mà còn giảm cảm giác ngon miệng trong các bữa ăn chính, dẫn đến thiếu hụt vi chất dinh dưỡng.

Bên cạnh đó, cha mẹ cũng cần lưu ý hạn chế các món ăn quá mặn. Thói quen ăn nhiều muối từ nhỏ có thể làm tăng nguy cơ tăng huyết áp và bệnh tim mạch khi trưởng thành. Khẩu vị của trẻ được hình thành từ rất sớm, vì vậy nên tập cho trẻ làm quen với vị thanh tự nhiên của thực phẩm thay vì lạm dụng gia vị.

Điều quan trọng là không nên cấm tuyệt đối những thực phẩm trẻ yêu thích, bởi điều đó có thể tạo tâm lý tò mò hoặc ăn bù khi có cơ hội. Thay vào đó, nên hướng dẫn trẻ biết lựa chọn, sử dụng với tần suất hợp lý và ưu tiên các thực phẩm tươi, ít qua chế biến.

Duy trì thói quen ăn uống lành mạnh cho trẻ

Cuộc sống hiện đại mang lại nhiều tiện ích nhưng cũng đặt ra không ít thách thức đối với sức khỏe trẻ em. Thời gian học tập kéo dài, việc sử dụng điện thoại thông minh, máy tính bảng, trò chơi điện tử và mạng xã hội ngày càng nhiều khiến trẻ ít vận động hơn trước. Đồng thời, thực phẩm chế biến sẵn và đồ ăn nhanh ngày càng dễ tiếp cận.

Để duy trì lối sống lành mạnh, trước hết gia đình cần xây dựng nếp sinh hoạt khoa học. Trẻ nên ăn đủ ba bữa chính và một đến hai bữa phụ hợp lý, không bỏ bữa sáng và hạn chế ăn khuya. Bữa cơm gia đình cần được duy trì thường xuyên để cha mẹ có cơ hội quan sát, điều chỉnh và giáo dục thói quen ăn uống cho con.

Xây dựng thói quen dinh dưỡng lành mạnh cho trẻ.

Cha mẹ nên chuẩn bị các bữa ăn đa dạng với đầy đủ bốn nhóm chất dinh dưỡng: nhóm bột đường, nhóm đạm, nhóm chất béo lành mạnh và nhóm rau quả. Khuyến khích trẻ ăn nhiều rau xanh, trái cây tươi, cá, sữa và các loại đậu; đồng thời hạn chế nước ngọt, đồ ăn nhanh và thực phẩm nhiều đường.

Nhà trường cần bảo đảm bữa ăn bán trú đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng theo lứa tuổi, tăng cường sử dụng thực phẩm tươi, đa dạng thực đơn và giảm các món chiên rán hoặc chế biến quá nhiều dầu mỡ. Căng tin trường học cũng cần ưu tiên các sản phẩm lành mạnh như sữa không đường hoặc ít đường, trái cây tươi, sữa chua và các món ăn nhẹ có giá trị dinh dưỡng.

Song song với chế độ ăn, hoạt động thể lực đóng vai trò rất quan trọng. Trẻ em và thanh thiếu niên nên duy trì ít nhất 60 phút hoạt động thể lực mức độ vừa đến mạnh mỗi ngày. Đây có thể là các hoạt động như đi bộ, chạy, đạp xe, bơi lội, đá bóng, cầu lông, nhảy dây hoặc các trò chơi vận động ngoài trời.

Gia đình cần hạn chế thời gian trẻ sử dụng thiết bị điện tử ngoài mục đích học tập, đồng thời khuyến khích cả nhà cùng tham gia các hoạt động thể thao vào cuối tuần. Khi cha mẹ làm gương bằng chính lối sống tích cực của mình, trẻ sẽ dễ dàng hình thành và duy trì những thói quen tốt.