Giá dứa tăng cao: Niềm vui nhà nông - nỗi lo nhà máy

Diện tích dứa của gia đình anh Đỗ Đồng Tâm, xã Ngọc Liên.

Sau nhiều tháng giá dứa nguyên liệu chạm đáy, thời gian gần đây, giá dứa nguyên liệu đã phục hồi và tăng vượt bậc, bình quân 13.000 đến 14.000 đồng/kg và chạm mốc 15.000 - 17.000 đồng/kg với dứa loại 1. Tại các vùng trồng dứa trọng điểm của tỉnh không khí chăm sóc, thu hoạch đang diễn ra rất hối hả.

Ông Nguyễn Đình Đông, thôn Thành Vân, xã Vân Du có 1ha dứa nguyên liệu trồng rải vụ nên có nguồn thu hoạch quanh năm. Tuy nhiên, khoảng 1/3 diện tích không có lợi nhuận do thu hoạch đợt tháng 5 - 6 vừa qua. Hiện tại, gia đình ông còn khoảng 3.500m2 sắp sửa bước vào đợt thu hoạch, ước năng suất đạt khoảng 13 - 14 tấn. Với giá bán bình quân tại ruộng, ước tính doanh thu của gia đình ông đạt khoảng 200 triệu đồng. Ông Đông cho biết: “Nhờ trồng rải vụ nên chúng tôi không bị áp lực lớn khi giá chạm “đáy”. Hiện nay, khi giá tăng, ước tính lợi nhuận sẽ cao hơn 1,5 lần so với mức bình quân hằng năm. Hơn nữa, nguồn nguyên liệu hiếm, thương lái về tận ruộng để thu mua, việc tiêu thụ khá thuận lợi, gia đình tôi và người trồng dứa trên địa bàn rất phấn khởi”.

Trên địa bàn xã Vân Du có gần 700ha dứa nguyên liệu; trong đó phần lớn người dân đã áp dụng kỹ thuật thâm canh, rải vụ nên năng suất, chất lượng rất cao. Khi giá dứa tăng chạm đỉnh như hiện nay, doanh thu của người trồng dứa đạt hơn 1 tỷ đồng/ha. Tuy nhiên, trái với niềm vui của người nông dân, các nhà máy chế biến trên địa bàn tỉnh đang “đứng ngồi không yên” bởi lo lắng về nguồn nguyên liệu phục vụ chế biến.

Công ty TNHH Chế biến nông sản Hoàng Gia, xã Trung Chính tham gia sản xuất, chế biến các sản phẩm củ, quả đóng hộp xuất khẩu từ năm 2024. Sản phẩm của đơn vị hiện có mặt tại thị trường các nước: Nga, Brazil, Belarus, Romania, Thổ Nhĩ Kỳ,

Mexico... Mặc dù đã ký hợp đồng cung ứng sản phẩm xuất khẩu đến hết năm 2026, song trước diễn biến bất lợi của nguồn nguyên liệu, công ty đã chuyển nhượng lại các hợp đồng; tạm thời dừng sản xuất để tránh thua lỗ. Ông Hoàng Ngọc Hà, giám đốc công ty, cho biết: “Năm 2026, công ty xây dựng kế hoạch chế biến khoảng 5.000 tấn dứa xuất khẩu. Tuy nhiên, chúng tôi chỉ sản xuất ổn định được 6 tháng đầu năm, đạt hơn 70% kế hoạch. Từ cuối tháng 7/2026 đến nay, do giá dứa nguyên liệu tăng cao, khiến hoạt động sản xuất của đơn vị gặp khó. Hiện tại, chúng tôi đang tạm dừng hoạt động, chấp nhận bị phạt do vi phạm hợp đồng để “cắt lỗ”".

Tại Công ty TNHH Chế biến và Xuất khẩu nông sản Việt, phường Nguyệt Viên, mặc dù đang bước vào giai đoạn tăng tốc sản xuất, phấn đấu hoàn thành mục tiêu đạt doanh thu 6 triệu USD cho năm 2026 nhưng trước diễn biến bất lợi của giá nguyên liệu dứa nên đã giảm công suất sản xuất. Ông Nguyễn Văn Quỳnh, giám đốc công ty, cho biết: “Công ty đã ký hợp đồng dứa xuất khẩu đến hết năm 2027, nhưng hiện nay chỉ duy trì 50% công suất hoạt động để bảo đảm hoàn thành các đơn hàng đã ký. Mặc dù chúng tôi ký hợp đồng với một số vùng nguyên liệu song nếu giá nguyên liệu dứa giữ mức hiện tại hoặc tiếp tục tăng cao thì nguy cơ bị thiếu nguyên liệu rất lớn. Công ty đứng trước nguy cơ sẽ không đủ tiềm lực để duy trì sản xuất”.

Toàn tỉnh có hơn 4.000ha dứa nguyên liệu, trong đó có 1.300ha thuộc đất dứa của các nông lâm trường (cũ) và doanh nghiệp liên kết, còn lại là của các hộ dân. Đồng thời, trên địa bàn tỉnh có một số nhà máy chế biến dứa đang hoạt động, như: Công ty CP Chế biến nông sản Trung Thành (xã Thắng Lợi), Công ty TNHH Chế biến nông sản Hoàng Gia (xã Trung Chính); Công ty CP Chế biến và Xuất khẩu nông sản Việt (phường Nguyệt Viên), Công ty TNHH Tư Thành (phường Hạc Thành) và Công ty CP XNK nông sản Đồng Xanh (phường Quảng Phú). Song, hầu hết các doanh nghiệp chưa ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm với người trồng dứa, chủ yếu mua qua thương lái nên khi giá dứa tăng cao, các doanh nghiệp không thể mua được dứa, buộc phải tạm dừng hoạt động.

Để đảm bảo được chuỗi liên kết bền vững trong sản xuất dứa nguyên liệu phục vụ chế biến, xuất khẩu, đòi hỏi các doanh nghiệp cần chủ động ký hợp đồng liên kết bao tiêu sản phẩm với người trồng dứa, với khung giá hợp lý, đảm bảo lợi ích hài hòa giữa doanh nghiệp và người trồng dứa. Bên cạnh đó, người dân cũng cần tuân thủ nghiêm các nội dung cam kết tránh tình trạng “bẻ kèo” khi dứa được giá. Cùng với đó, các sở, ngành, địa phương cần tăng cường giám sát, quản lý vùng nguyên liệu, tạo điều kiện cho doanh nghiệp xây dựng và phát triển vùng nguyên liệu phục vụ chế biến.