Già hóa dân số tốc độ nhanh đẩy nhu cầu phát hiện sớm, điều trị bệnh tim

Thông tin được đưa ra tại Hội nghị khoa học Tim mạch can thiệp toàn quốc lần thứ 12 đang diễn ra trong 2 ngày 7 và 8/11, dẫn số liệu từ Cơ quan thống kê Việt Nam. Hội nghị quy tụ gần 1.500 đại biểu trong nước và quốc tế, cập nhật xu hướng phát triển can thiệp tim cấu trúc, từ thay van động mạch chủ, sửa van hai lá, van ba lá đến lựa chọn bệnh nhân và quản lý sau can thiệp. 

GS.TS Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch Phân hội Tim mạch can thiệp Việt Nam, cho biết bệnh tim mạch gây 19,8 triệu ca tử vong, chiếm 32% tổng số tử vong toàn cầu. Tại Việt Nam, con số này khoảng 31%, tương đương khoảng 200.000 người, cao hơn cả ung thư.

GS.TS Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch Phân hội Tim mạch học Can thiệp Việt Nam. Ảnh: Thu Phương

Theo GS Hùng, các tổn thương như hẹp, hở van tim, bất thường vách ngăn và cấu trúc bên trong tim có thể tiến triển âm thầm, gây suy giảm chức năng tim, suy tim. 

Chúng ta có thể hình dung trái tim như một chiếc máy bơm với các buồng tim và hệ thống van đóng mở để điều hướng dòng máu. Khi van bị hẹp, máu khó lưu thông. Khi van bị hở, máu trào ngược, khiến tim phải hoạt động nhiều hơn. Theo thời gian, tình trạng này có thể dẫn đến giãn tim, suy tim và nhiều biến chứng tim mạch.

Tại Việt Nam, GS Phạm Mạnh Hùng cho hay các ước tính chuyên ngành cho thấy gần 500.000 người trên 60 tuổi mắc bệnh van động mạch chủ ở các mức độ khác nhau, trong đó khoảng 100.000 - 200.000 người có thể bị hẹp van mức độ vừa đến nặng.

Bệnh van tim do thoái hóa, vôi hóa thường gặp ở người cao tuổi. Theo dự báo, đến năm 2030 Việt Nam có khoảng 18 triệu người từ 60 tuổi trở lên, tăng gần 4 triệu người so với năm 2024. Tốc độ già hóa dân số diễn ra nhanh chóng như hiện nay đẩy số lượng người cao tuổi có nhu cầu phát hiện sớm và điều trị bệnh tim cấu trúc, trong đó có van tim ngày càng cao.

Trong khi đó, đây là nhóm dân số có nguy cơ cao mắc các bệnh lý tim cấu trúc, đồng thời thường có nhiều bệnh nền khiến việc điều trị phức tạp. 

Các chuyên gia tham dự hội thảo. Ảnh: Thu Phương

Tiến bộ trong can thiệp tim mạch mở hướng cứu nhiều người 

Trước đây, phẫu thuật mở là phương pháp điều trị chủ yếu đối với các bệnh van tim nặng. Tuy nhiên, với người cao tuổi, nhiều bệnh nền hoặc nguy cơ phẫu thuật cao, việc điều trị gặp không ít thách thức.

Khi đó, sự phát triển của tim mạch can thiệp mở ra hướng tiếp cận ít xâm lấn hơn. Thay vì mở ngực, bác sĩ đưa dụng cụ vào tim qua hệ thống ống thông từ mạch máu để sửa chữa hoặc thay thế cấu trúc bị tổn thương.

Tại Việt Nam, can thiệp tim cấu trúc phát triển từ nền tảng kinh nghiệm nong van hai lá bằng bóng và điều trị bệnh tim bẩm sinh qua ống thông. Sau khoảng 30 năm, cả nước hiện có hơn 140 trung tâm tim mạch can thiệp, thực hiện khoảng 70.000 ca can thiệp động mạch vành mỗi năm.

Riêng lĩnh vực tim cấu trúc, khoảng 30 trung tâm triển khai các kỹ thuật ở những mức độ khác nhau, trong đó khoảng 20 trung tâm thực hiện TAVI (thay van động mạch chủ qua ống thông), với gần 250 ca mỗi năm. Một số bệnh viện đã làm chủ kỹ thuật sửa van hai lá qua ống thông, thay van động mạch phổi và bít tiểu nhĩ trái.

Đáng chú ý, một số bác sĩ Việt Nam đã được chứng nhận là chuyên gia hướng dẫn kỹ thuật (proctor), tham gia chuyển giao trong nước và quốc tế.  Những tiến bộ này giúp người bệnh có thêm cơ hội tiếp cận kỹ thuật điều trị hiện đại trong nước. Đây là bước phát triển từ tiếp nhận công nghệ đến chủ động đào tạo, chia sẻ kinh nghiệm.

Tuy nhiên, tại Việt Nam, chi phí thiết bị, khả năng chi trả và chênh lệch nguồn lực vẫn là những rào cản, đòi hỏi đội ngũ thầy thuốc liên tục học tập và hỗ trợ nhau phát triển.