Trăng soi đáy nước

Minh họa.

Khi anh quay đi, Hòa đứng sau cánh cửa, một tay bịt chặt miệng, nước mắt lặng lẽ chảy xuống cằm. Cô đã nhìn thấy anh qua khe cửa. Cô chỉ cần mở cửa, gọi tên anh một tiếng, có lẽ mọi chuyện sẽ khác. Nhưng phía sau Hòa là người mẹ đang nằm trên giường bệnh, là khoản nợ chưa trả, là đứa em trai vừa xin nghỉ học để đi làm phụ chị. Cô không thể đánh cược tất cả vào một người đàn ông chưa biết bao giờ mới trở về. Sáng hôm sau, Hòa mặc áo cưới. Ba năm sau, cô trở về làng một mình.

Nam gặp lại Hòa vào một đêm trăng tháng Bảy, khi nước sông dâng cao sau mấy ngày mưa lớn. Anh về quê chịu tang mẹ. Trong chiếc rương gỗ cũ của bà, anh tìm thấy một phong thư đề, gửi Hòa. Ngoài phong bì là nét chữ run rẩy: Nếu có ngày con gặp lại Hòa, hãy đưa cho nó. Đừng để những điều người lớn giấu giếm làm khổ hai đứa thêm nữa. Nam chưa kịp mở thư thì nghe tin Hòa đã ly hôn, đang sống cùng mẹ trong căn nhà cuối làng. 

Chiều hôm ấy, anh tìm đến, Hòa đang ngồi nhặt rau ngoài hiên. Thấy Nam, cô đứng bật dậy, chiếc rổ nghiêng đi, những cọng rau xanh rơi xuống nền gạch. Gió từ ngoài đồng thổi về, lay động giàn mướp trước nhà. Một chiếc lá vàng rơi xuống giữa hai người. Anh về bao giờ, Hòa hỏi. Hôm qua. Mẹ anh có khoẻ không? Nam cúi đầu, mẹ mất rồi. Hòa định nói một lời chia buồn, nhưng nhìn đôi mắt đỏ hoe của anh, cô bỗng không biết phải bắt đầu từ đâu. 

Ngày trước, mỗi khi Nam buồn, cô chỉ cần nắm tay anh. Bây giờ, bàn tay cô đưa ra rồi lại rụt về, như thể giữa họ có một tấm kính vô hình. Nam nhìn căn nhà nhỏ, em vẫn ở đây à? Vâng. Anh tưởng em đã đi nơi khác. Hòa cúi xuống nhặt rau, em cũng tưởng anh sẽ không bao giờ về nữa. Nam im lặng một lúc rồi hỏi, tối nay, em có thể ra bến sông không? Anh có chuyện muốn nói. Hòa nhìn anh thật lâu rồi khẽ gật đầu.

Bến sông vẫn như xưa. Những phiến đá rêu phong nằm im dưới gốc gạo già. Trăng đầu tháng mỏng như lưỡi liềm, soi xuống mặt nước một vệt bạc chập chờn. Hương cỏ ướt từ bờ bãi theo gió đưa về, quyện trong mùi phù sa ngai ngái. Nam ngồi ở bậc đá thấp nhất, nơi ngày trước anh thường khắc tên hai người lên những viên sỏi rồi ném xuống sông. Hòa ngồi cách anh một khoảng. Nam lấy trong túi áo chiếc khăn tay màu xanh. Anh vẫn giữ nó à, Hòa hỏi tiếp. Anh đã định bỏ đi nhiều lần. Sao không bỏ? Nam nhìn xuống dòng sông, vì anh không biết mình sẽ còn giữ được thứ gì của những ngày ấy. Hòa quay mặt đi, cô không muốn anh nhìn thấy đôi mắt mình đang đỏ lên. 

Một lúc lâu, Nam mới hỏi, ngày ấy, em có thật sự hết yêu anh không? Chuyện đã qua rồi, anh hỏi để làm gì? Với em, có thể đã qua, với anh thì chưa. Hòa bật cười, nhưng tiếng cười nghe méo mó. Anh muốn nghe câu trả lời nào? Rằng em vẫn yêu anh nhưng đã lấy người khác? Hay, rằng em không yêu anh nữa, để anh có thể yên lòng mà sống tiếp? 

Nam quay phắt sang, anh chỉ muốn biết tại sao em không cho anh một cơ hội để trở về. Cơ hội nào? Anh ở cách em hàng nghìn cây số. Mẹ em nằm viện, em phải vay tiền từng người để mua thuốc. Có những đêm em ngồi ngoài hành lang bệnh viện, trong túi chỉ còn đủ tiền mua một ổ bánh mì. Em gọi cho anh, nghe anh nói đang làm thêm, đang cố gắng, sắp được giao một công trình lớn. Em biết anh vất vả nên không dám kể. Nhưng càng không kể, em càng thấy mình cô độc. Em chờ anh nói rằng anh sẽ về, dù chưa có tiền, dù chưa có gì trong tay. Em chờ mãi, cuối cùng chỉ nhận được câu hỏi rằng em có đồng ý để anh đi thêm vài năm nữa không.

Nam đứng bật dậy, em nghĩ anh không muốn về sao? Anh nhận thêm việc, sống trong căn phòng trọ cũ nát, có những tháng gửi gần hết tiền lương về cho em mà không dám nói. Anh nghĩ chỉ cần cố thêm một chút, anh sẽ không để em phải khổ. Anh không biết em cần anh ở bên, chứ không phải là những đồng tiền anh gửi về. Hòa sững người, anh gửi tiền cho em bao giờ? Nam lấy từ túi áo một cuốn sổ nhỏ đã nhàu, mở đến trang cuối. Những dòng ghi chép chi chít ngày tháng và số tiền hiện ra dưới ánh trăng. Anh gửi cho em, tháng nào cũng có. Anh nhờ mẹ chuyển, vì sợ em ngại nhận tiền của anh. Hòa giật lấy cuốn sổ, những con số nhòe đi trước mắt cô. Cô chưa từng nhận được một đồng nào. Không thể nào! Nam nhìn cô, chậm rãi nói, có lẽ mẹ anh... cả hai cùng im bặt.

Mẹ Nam chưa bao giờ ưa Hòa. Bà cho rằng con trai mình nên lấy một người con gái có gia cảnh khá giả hơn, thay vì gắn đời mình với một gia đình đang chồng chất nợ nần. Khi Nam đi làm xa, bà nhiều lần nói với Hòa, yêu nhau không có nghĩa là phải chờ nhau cả đời. 

Nam nhớ lại những lần mẹ nói đã chuyển tiền, những lá thư gửi về quê mà bà bảo Hòa không trả lời. Anh nhớ cả lần mình gọi điện, nghe mẹ nói Hòa đã có người khác, không muốn anh làm phiền nữa. Khi ấy, anh đau đớn nhưng cuối cùng vẫn tin rằng Hòa đã lựa chọn. 

Còn Hòa nhớ những lần mẹ Nam đến thăm mẹ cô, nói bóng gió rằng cô không nên trói buộc anh bằng hoàn cảnh của mình. Cô nhớ những lá thư gửi đến địa chỉ công ty Nam rồi bặt vô âm tín. Cô nhớ tin nhắn cuối cùng của anh, ngắn ngủi và lạnh lùng đến mức cô tin rằng mình chẳng còn ý nghĩa gì trong cuộc đời anh. Hóa ra, giữa họ không chỉ có khoảng cách của những chuyến xe đêm, những tháng ngày vất vả và sự im lặng. Còn có một người đã thay họ quyết định điều gì là tốt nhất cho cuộc đời họ.

Hòa nhìn Nam, nước mắt lặng lẽ rơi. Anh biết điều khiến em đau nhất là gì không? Không phải chuyện mẹ anh đã làm, mà là anh đã tin em có thể dễ dàng quên anh đến thế... Nam cúi đầu, một cơn gió thổi qua, mặt sông dậy sóng, bóng trăng vỡ thành những mảnh sáng li ti. Còn em thì sao? Tại sao em không tìm anh? Tại sao em không nói rằng em đang khổ sở đến mức nào? Hòa đứng bật dậy, vì em đã mệt rồi. Em mệt đến mức không còn sức để chứng minh rằng mình vẫn yêu anh. Em không muốn mỗi ngày đều phải tự hỏi liệu anh có còn cần em hay không. Em đã chờ anh nói rằng anh muốn em ở lại, nhưng anh chỉ nói rằng anh hiểu. Anh biết câu nói ấy đau thế nào không? Nó giống như anh đã mở cửa cho em đi, rồi đứng nhìn em bước khỏi cuộc đời anh… Nam nhìn cô, không nói được lời nào.

Hòa bật khóc, anh có biết ngày anh về không? Em đã nhìn thấy anh đứng ngoài cổng. Em chỉ cần mở cửa, gọi anh một tiếng thôi. Nhưng em sợ, em sợ nếu anh quay lại mà vẫn không thể cho em một lời chắc chắn, em sẽ không còn đủ sức để sống tiếp những ngày tháng ấy. Em lấy một người khác không phải vì hết yêu anh. Em chỉ muốn có một người ở bên khi em không còn chịu đựng nổi nữa. Nam nhắm mắt, anh muốn ôm cô, nhưng không dám. Anh xin lỗi. Hòa lau nước mắt, đừng xin lỗi em chỉ vì bây giờ anh biết sự thật. Nếu ngày ấy em lấy chồng và sống hạnh phúc, anh có còn muốn biết những chuyện này không? 

Nam lặng người. Anh đã từng tự an ủi rằng mình tôn trọng lựa chọn của Hòa, rằng không tìm đến cô là cách tốt nhất để cô được yên ổn. Nhưng sự thật là anh đã sợ. Anh sợ nghe cô xác nhận rằng mình đã bị thay thế. Anh chọn cách rút lui trước khi bị từ chối, rồi gọi sự hèn nhát ấy là lòng tự trọng. Hòa cũng đã làm điều tương tự. Cô chọn rời đi trước khi nói rõ lòng mình rồi gọi sự im lặng ấy là hy sinh. Trăng dần khuất sau đám mây, bến sông tối sầm, chỉ còn tiếng nước vỗ vào bờ đá ì ạch.

Em đã mất rất lâu mới thôi căm ghét chính mình, Hòa nói, giọng bình lặng như nước. Em từng nghĩ mình là người đàn bà tệ bạc vì trong cuộc hôn nhân ấy, em vẫn nhớ đến một người khác. Sau này em mới hiểu, em không thể sống mãi để trả giá cho một quyết định được đưa ra trong tuyệt vọng. Em đã tha thứ cho anh từ lâu rồi, dù anh không biết. Em cũng đã tha thứ cho chính mình. Nhưng tha thứ không có nghĩa là em có thể quay lại bên anh như chưa từng có chuyện gì. Nam khẽ gật đầu, anh không níu kéo, không tìm cách biện minh. Lần đầu tiên sau nhiều năm, anh hiểu rằng có những điều không thể sửa chữa bằng một lời hứa, cũng không thể đòi lại bằng tình yêu. 

Một lúc sau, Nam lấy phong thư trong túi áo, đưa cho Hòa. Mẹ anh để lại, anh chưa đọc. Anh nghĩ em nên đọc trước. Hòa cầm lấy, cô nhận ra nét chữ run rẩy trên phong bì. Cô không mở thư, chỉ đặt nó lên phiến đá giữa hai người. Em không muốn biết nữa. Nam nhìn cô, em chắc chứ? Em đã sống quá lâu với những câu hỏi không có lời đáp. Em không muốn phần đời còn lại cũng phải tìm xem ai đã khiến mình khổ sở. Mẹ anh có thể đã sai, chúng ta cũng đã sai. Nhưng nếu cứ phải tìm một người để trách cứ, chúng ta sẽ chẳng bao giờ thoát ra khỏi quá khứ.

Gần sáng, Hòa đứng dậy ra về. Phía chân trời, một vệt sáng mỏng đang hiện lên sau rặng tre. Nam vẫn ngồi bên bến sông. Trước khi đi, cô quay lại nhìn anh. Ngày mai, anh có thể sang thăm mẹ em, bà vẫn nhắc anh. Nam ngẩng lên, đôi mắt đỏ hoe, còn em? Hòa im lặng rất lâu, gió thổi nhẹ qua mái tóc cô, mang theo mùi lúa mới từ cánh đồng bên kia sông. Em chưa biết, cô bước đi, Nam không gọi lại… 

Trên phiến đá, phong thư nằm im bên chiếc khăn tay màu xanh. Dưới chân anh, dòng nước vẫn chảy, cuốn theo những mảnh trăng vỡ vụn. Nam cúi xuống nhặt chiếc khăn, siết chặt trong lòng bàn tay. Anh chợt hiểu, suốt những năm qua, mình đã cố giữ một bóng trăng dưới đáy nước. Anh cứ ngỡ chỉ cần không buông tay, ánh sáng ấy sẽ mãi thuộc về mình. Nhưng trăng chưa từng nằm trong nước. Và Hòa, từ lâu, đã không còn là người con gái đứng sau cánh cửa chờ anh quay lại.