Gia Lai chủ động phòng, chống dịch bệnh do vi rút Nipah

Theo thông tin từ Bộ Y tế, bệnh do vi rút Nipah là bệnh truyền nhiễm nhóm A có mức độ nguy hiểm cao, lây truyền chủ yếu từ động vật (như dơi ăn quả, heo) sang người, hoặc qua thực phẩm nhiễm vi rút và có thể lây từ người sang người, với tỷ lệ tử vong ở các ca nhập viện từ 40-75%. Hiện nay, bệnh chưa có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu.

Về tình hình dịch bệnh, từ ngày 27-12-2025 đến 26-1-2026, tại Ấn Độ (bang Tây Bengal) đã ghi nhận 5 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh, trong đó có 2 ca xét nghiệm khẳng định. Tính đến ngày 26-1, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do vi rút Nipah.

Để chủ động phòng, chống dịch bệnh do vi rút Nipah, tăng cường công tác giám sát, phòng, chống dịch bệnh ngay từ cửa khẩu và cộng đồng; Sở Y tế yêu cầu Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh theo dõi sát tình hình dịch bệnh thế giới và trong nước theo các thông báo của Bộ Y tế để tham mưu kịp thời Sở Y tế các biện pháp đáp ứng phù hợp.

Sở Y tế đề nghị các đơn vị chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống dịch bệnh do vi rút Nipah tại địa phương. Nguồn Bộ Y tế

Đồng thời, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh tăng cường kiểm dịch y tế biên giới, giám sát người nhập cảnh từ các vùng có dịch (đặc biệt là người trở về từ Ấn Độ trong vòng 14 ngày) tại Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh, Cảng Quy Nhơn. Kịp thời cách ly, theo dõi người nhập cảnh có các triệu chứng nghi ngờ nhiễm vi rút Nipah như sốt, đau đầu, đau cơ, nôn mửa, đau họng, hoặc các triệu chứng nặng hơn như chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn, co giật. Chủ động phối hợp với các đơn vị liên quan để điều tra, xác minh trường hợp nghi ngờ mắc bệnh tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và trong cộng đồng. Sẵn sàng năng lực, trang thiết bị để thu thập bệnh phẩm các trường hợp nghi ngờ, bảo quản và vận chuyển mẫu theo đúng quy định an toàn sinh học và thông tin đến Viện Pasteur Nha Trang, Viện Vệ sinh dịch tễ Tây Nguyên để đề nghị hỗ trợ xét nghiệm chẩn đoán xác định.

Ngoài ra, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh tăng cường công tác truyền thông giáo dục sức khỏe, khuyến cáo rộng rãi các biện pháp chủ động, phòng, chống dịch bệnh do vi rút Nipah theo hướng dẫn của Bộ Y tế, cụ thể: “Hạn chế đến khu vực có dịch bệnh do vi rút Nipah nếu không thực sự cần thiết. Tự theo dõi sức khỏe, trong vòng 14 ngày kể từ khi về từ vùng dịch, nếu có các triệu chứng như: đau đầu, đau cơ, nôn mửa và đau họng, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn, co giật cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất, hạn chế tiếp xúc với người khác, thông báo rõ tiền sử dịch tễ cho nhân viên y tế. Đảm bảo vệ sinh thực phẩm: thực hiện "Ăn chín, uống sôi", rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn, không ăn, uống các loại trái cây có dấu hiệu bị động vật (dơi, chim) cắn hoặc gặm nhấm; tránh uống nước nhựa cây (như nhựa cây thốt nốt, nhựa dừa sống hoặc chưa qua chế biến). Không tiếp xúc gần với động vật có khả năng lây truyền cao như là dơi ăn quả; thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi giết mổ, tiếp xúc với động vật. Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người bệnh, vật phẩm ô nhiễm từ người bệnh; cần sử dụng khẩu trang, găng tay và đồ bảo hộ cá nhân khi chăm sóc, điều trị người nghi ngờ, mắc bệnh, sau đó rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.”

Các trung tâm Y tế trực thuộc Sở chủ động phối hợp với chính quyền địa phương để triển khai các biện pháp phòng, chống dịch bệnh do vi rút Nipah. Hướng dẫn các trạm Y tế tăng cường giám sát để phát hiện sớm, theo dõi sức khỏe các trường hợp đến/về địa phương từ các vùng có dịch. Thông báo kịp thời cho Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh khi phát hiện các trường hợp người đến/về từ vùng dịch có các triệu chứng nghi ngờ để phối hợp cách ly, xử lý theo quy định. Tăng cường tuyên truyền biện pháp phòng, chống dịch bệnh trên địa bàn, căn cứ hướng dẫn chuyên môn của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, trung tâm Y tế để triển khai truyền thông hiệu quả, thường xuyên.

Các trung tâm Y tế tăng cường công tác giám sát, hỗ trợ chuyên môn cho các trạm Y tế, căn cứ tình hình dịch bệnh tại khu vực được phân công theo dõi để kịp thời chỉ đạo, đôn đốc các trạm Y tế triển khai kịp thời các biện pháp phòng, chống dịch bệnh. Sẵn sàng cơ số thuốc, hóa chất phòng, chống dịch, khu vực cách ly; sẵn sàng tổ chức tốt việc thu dung, cách ly, điều trị bệnh nhân, hạn chế thấp nhất tử vong.

Các cơ sở khám, chữa bệnh nâng cao cảnh giác, khai thác kỹ tiền sử dịch tễ của bệnh nhân (đặc biệt người về từ vùng dịch trong vòng 14 ngày) khi tiếp nhận các ca bệnh có triệu chứng sốt, viêm đường hô hấp hoặc viêm não cấp tính để chẩn đoán sớm. Triển khai ngay các biện pháp phòng ngừa chuẩn và phòng ngừa theo đường lây (tiếp xúc và giọt bắn) vì virus Nipah có khả năng lây từ người sang người, đặc biệt là trong môi trường bệnh viện.

Nhân viên y tế phải sử dụng đầy đủ phương tiện bảo hộ cá nhân (khẩu trang, găng tay, mũ, áo bảo hộ...) khi chăm sóc, điều trị hoặc tiếp xúc với dịch tiết, bệnh phẩm của người nghi ngờ hoặc mắc bệnh; thực hiện thường xuyên việc vệ sinh tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi tiếp xúc với bệnh nhân.

Các cơ sở khám, chữa bệnh chuẩn bị sẵn sàng khu vực cách ly, trang thiết bị, thuốc men để cấp cứu và điều trị hỗ trợ tích cực cho bệnh nhân, do hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và vắc xin phòng bệnh.

Đối với các trường hợp có các triệu chứng nghi ngờ mắc bệnh, các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cần chủ động thông báo cho Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh để phối hợp, lấy mẫu xét nghiệm vi rút Nipah, đảm bảo an toàn sinh học.

Sở Y tế đề nghị UBND các xã, phường phối hợp chỉ đạo triển khai các biện pháp phòng, chống dịch bệnh do vi rút Nipah tại địa phương. Trong đó, tập trung vào công tác theo dõi, quản lý người đến/về địa phương từ vùng có dịch và truyền thông rộng rãi đến người dân các khuyến cáo các biện pháp chủ động phòng, chống dịch bệnh do vi rút Nipah theo hướng dẫn của Bộ Y tế.

NHƯ NGUYỆN