Gia Lai đề xuất chủ trương thực hiện thí điểm hoạt động taxi bay không người lái

Văn bản số 12979/UBND-XDCT do Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Anh Tuấn ký ngày 21-10, nêu rõ đề xuất được xây dựng trên cơ sở Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng Kết luận số 99-KL/TW ngày 28-9-2026 về khai thác, quản trị và bảo vệ không gian tầm thấp phục vụ phát triển đất nước.

Theo UBND tỉnh, sau hợp nhất Gia Lai có diện tích tự nhiên 21.576,53 km², bờ biển dài 134 km, đường biên giới dài 80,485 km, sở hữu nguồn tài nguyên du lịch phong phú từ biển, đảo đến cao nguyên.

Quy Nhơn tại Quyết định số 509/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ được xác định là một trong 11 trung tâm du lịch gắn với các đô thị có tiềm năng, lợi thế nổi bật của cả nước.

Để kết nối không gian du lịch - kinh tế từ Tây Nguyên (Pleiku, An Khê) đến vùng duyên hải Quy Nhơn qua địa hình phức tạp giữa cao nguyên và bờ biển, tỉnh cho rằng rất cần 1 giải pháp giao thông thông minh, đột phá như taxi bay, vừa phục vụ khách du lịch, gia đình, nhóm công tác, vừa là loại hình xanh, mới lạ, có sức hút với du khách quốc tế.

Đề xuất thí điểm hoạt động taxi bay không người lái tại Gia Lai. Ảnh minh họa

UBND tỉnh nhìn nhận taxi bay vẫn là loại phương tiện mới trên thế giới, đang được thử nghiệm ở nhiều đô thị hiện đại. Tại Việt Nam, các chương trình thử nghiệm mới tập trung vào tàu bay không người lái chở hàng, chưa có chương trình thử nghiệm phương tiện bay chở người.

Dù Luật Hàng không dân dụng Việt Nam số 130/2025/QH15 đã giao Chính phủ quy định việc áp dụng Luật đối với hoạt động vận tải hàng không tầm thấp, các quy định hiện hành vẫn chưa điều chỉnh riêng về chế độ pháp lý, chứng nhận, khai thác, bãi cất hạ cánh (vertiport), quản lý giao thông tàu bay không người lái (UTM) và vận chuyển hành khách bằng eVTOL.

Vì vậy, hình thức thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) được cho là phù hợp với khoản 1 Điều 21 Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15.

Đề án thí điểm do UBND tỉnh phối hợp với Học viện Hàng không Việt Nam cùng các đối tác là Công ty CP Thương mại Đầu tư và Công nghệ Hưng Việt và Công ty Aerial Sea Ventures xây dựng, đã được Ban Thường vụ Tỉnh ủy Gia Lai thống nhất chủ trương tại Kết luận số 281-KL/TU ngày 14-10-2026.

Mục tiêu là xây dựng và vận hành thử một hệ sinh thái giao thông hàng không tiên tiến nhằm hình thành khung pháp lý, an toàn, kỹ thuật, hạ tầng, nhân lực, thị trường và đánh giá tác động xã hội trước khi xem xét khai thác thương mại hoặc nhân rộng. Đề án cũng hướng tới phát triển du lịch chất lượng cao, hỗ trợ vận chuyển y tế khẩn cấp và cứu hộ, cứu nạn.

Về phạm vi, trước mắt, đề án đề xuất cụm Quy Nhơn - Phù Cát, ưu tiên khu vực mật độ dân cư thấp và hành lang bay trên mặt nước, gồm 2 tuyến.

Tuyến 1 từ Công viên Thiếu nhi đến Bến du thuyền, kết nối phường Quy Nhơn và phường Quy Nhơn Nam, dài khoảng 3,4 km, dùng để kiểm chứng công nghệ, hệ thống điều hành, quy trình khai thác, đào tạo và ứng phó khẩn nguy.

Tuyến 2 từ Cảng hàng không Phù Cát đến Trung tâm đại nhạc hội Dự án Blooming Sky (xã Cát Tiến) dài khoảng 22 km, dùng để kiểm chứng mô hình kết nối sân bay - điểm đến và khả năng vận chuyển hành khách hạn chế. Số lượng phương tiện dự kiến là 1-2 chiếc do các đối tác cung cấp.

Thời gian thí điểm không quá 3 năm theo khoản 4 Điều 21 Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, chia làm 3 giai đoạn: chuẩn bị và đánh giá (chưa tổ chức bay); bay thử nghiệm không tải và có tải chở chuyên gia; thí điểm vận chuyển hành khách hạn chế và tổng kết. Việc chuyển giai đoạn chỉ được thực hiện khi đạt Mốc kiểm soát an toàn tương ứng.

Đề án nhấn mạnh nguyên tắc tuân thủ tuyệt đối yêu cầu quốc phòng - an ninh và an toàn hàng không, không đánh đổi an toàn để rút ngắn tiến độ; thử nghiệm có kiểm soát, quy mô nhỏ, giám sát thời gian thực và có cơ chế dừng ngay; trung lập công nghệ, không chỉ định trước phương tiện hoặc nhà cung cấp.

Việc khai thác chở khách có thu tiền chỉ được cho phép sau khi phương tiện, người khai thác, nhân sự, vùng trời và bãi cất hạ cánh đáp ứng đầy đủ điều kiện theo pháp luật.

Về nguồn lực, ngân sách nhà nước bảo đảm các nhiệm vụ quản lý nhà nước, khảo sát, đánh giá an toàn độc lập, diễn tập, đào tạo cán bộ, giám sát, tổng kết và hạ tầng phục vụ thí điểm. Doanh nghiệp, nhà đầu tư chịu trách nhiệm về phương tiện, pin, nhân sự, vận hành, bảo dưỡng, bảo hiểm và xử lý sự cố.

Theo UBND tỉnh Gia Lai, kết quả thí điểm sẽ hình thành bộ dữ liệu, quy trình, mô hình quản lý, tiêu chuẩn an toàn và năng lực tổ chức, làm căn cứ để cấp có thẩm quyền quyết định tiếp tục thử nghiệm hoặc ban hành quy định áp dụng chính thức.

Qua đó, góp phần hoàn thiện chính sách giao thông hàng không tiên tiến tại Việt Nam, thu hút đầu tư công nghệ, hình thành năng lực công nghệ và chuỗi giá trị hàng không tầm thấp, tạo động lực tăng trưởng mới cho tỉnh.

Để triển khai đúng quy định pháp luật, UBND tỉnh kiến nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét, cho chủ trương thực hiện thí điểm, đồng thời chỉ đạo các bộ, ban, ngành liên quan hỗ trợ tỉnh hoàn thiện các thủ tục pháp lý cần thiết để sớm triển khai đề án.

Văn bản kèm dự thảo đề án, đồng thời được gửi tới các Bộ Xây dựng, Quốc phòng, Công an, Ngoại giao, Khoa học và Công nghệ.