Gia Lai: Người dân 'than trời' vì ô nhiễm từ trại heo ở An Phú
Nghị quyết số 53/2026/NQ-HĐND ngày 8/6/2026 của Hội đồng nhân dân tỉnh Gia Lai quy định Tổ dân phố An Mỹ, phường An Phú, không được phép chăn nuôi. Thế nhưng, việc chậm di dời các hộ chăn nuôi hiện hữu khiến người dân nơi đây lo lắng, bức xúc.

Hệ thống thải của trại heo của hộ ông Bùi Văn Hải nằm bên cạnh suối Ia Kroong. (Ảnh: PHÚC THẮNG)
Ghi nhận tại thực địa cho thấy, trong khi các giải pháp hành chính theo yêu cầu của nghị quyết chậm được triển khai, người dân quanh khu vực chuồng trại chăn nuôi vẫn phải sống trong mùi hôi thối, môi trường sống như bị “bóp nghẹt” từng ngày.
Người dân bức bối vì mùi hôi từ trại heo
Dọc theo suối Ia Kroong, trại heo của hộ ông Bùi Văn Hải, ở Tổ dân phố An Mỹ, phường An Phú, bốc mùi hôi nồng nặc, khiến người dân sống quanh đây ngao ngán. “Mỗi khi có gió là gây mùi hôi kinh khủng, bất kể mưa hay nắng, trưa hay tối cũng như nhau, chẳng biết ngày nào mới hết cảnh này...”, chị N.T., người dân sống gần trại heo, chia sẻ.

Trại chăn nuôi heo của hộ ông Bùi Văn Hải. (Ảnh: PHÚC THẮNG)
Ghi nhận tại hiện trường, mùi hôi trên con đường hẻm vào trại heo thì thoang thoảng nhưng khi ra tuyến đường tránh đô thị Pleiku, theo đúng hướng gió thổi, thì mùi hôi thối bốc lên nồng nặc.
Nỗi ám ảnh không dừng lại ở mùi, anh T.H, một hộ dân sinh sống gần đây bức xúc: “Khổ nhất là những đợt chủ trại rửa chuồng trại, nước thải khi đi qua ống dẫn xuống hố biogas được thiết kế bé xíu thì bị tràn ra, chảy thẳng xuống dòng suối. Sự việc xảy ra bao nhiêu năm nay rồi, mà vẫn chưa giải quyết dứt điểm”.
Những phản ánh này không phải mới ngày một ngày hai. Các hộ dân quanh Tổ dân phố An Mỹ chỉ biết “than trời” khi một mặt, chủ trương di dời trại heo đã có hiệu lực, còn thực tế việc giải quyết, bảo đảm an toàn môi trường lại diễn tiến chậm chạp. Mà thực trạng này, theo ghi nhận, không chỉ dừng lại ở cảm nhận bức xúc mà còn tiềm ẩn nguy cơ đối với cả hệ sinh thái suối Ia Kroong.

Phía sau trại heo, nơi chôn hầm biogas sát bờ suối Ia Kroong. (Ảnh: PHÚC THẮNG)
Theo chị Trần Thị Phương Lan, chuyên viên Phòng Nông nghiệp, Hạ tầng và Đô thị phường An Phú, Nghị quyết số 53/2026/NQ-HĐND do Hội đồng nhân dân tỉnh Gia Lai ban hành đã quy định: Tổ dân phố An Mỹ nằm trong khu vực “không được phép chăn nuôi”. Trước đó, các cơ sở chăn nuôi như của ông Bùi Văn Hải vẫn được duy trì hợp pháp.
Báo cáo nhanh của Phòng Nông nghiệp, Hạ tầng và Đô thị phường An Phú, tại thời điểm kiểm tra ngày 5/11, hộ ông Bùi Văn Hải đang nuôi 70 con heo, gồm 30 heo nái trọng lượng trung bình 150-170kg/con và 40 heo thịt khoảng 40-50kg/con. Chuồng trại chia thành 3 khu, có hầm biogas và 2 hồ lắng xử lý chất thải, cùng sổ tiêm phòng cho vật nuôi.
Điều đáng nói, với quy mô đàn lên tới 70 con, ông Hải đã vượt mức “quy mô nhỏ” (dưới 30 đơn vị vật nuôi) theo quy định nhưng không thuộc đối tượng phải làm đánh giá tác động môi trường. Chính điều này gây lúng túng cho chính quyền địa phương: không có chuyên môn, trang thiết bị kiểm nghiệm, không đủ kinh phí lấy mẫu, lại càng không thể kiểm soát triệt để mọi đầu ra của chất thải từ trại chăn nuôi.
“Nghị quyết không ghi thời gian cụ thể di dời, nhiều hộ nuôi heo nái, heo đang lứa sinh sản, kinh phí lớn nên không thể di chuyển tức thời được. Chúng tôi đã có văn bản đề nghị hướng dẫn, dự kiến sắp tới sẽ tổ chức họp các hộ dân để cam kết di dời”, chị Trần Thị Phương Lan chia sẻ.

Trại heo hộ ông Bùi Văn Hải nhìn từ bên kia suối Ia Kroong. (Ảnh: PHÚC THẮNG)
Nhìn từ phía cơ sở, đồng chí Trương Quang Hiếu, Trưởng Phòng Nông nghiệp, Hạ tầng và Đô thị chia sẻ: “Cái vướng lớn nhất là chi phí, cơ sở vật chất. Người chăn nuôi đã đầu tư lớn, bây giờ chuyển đi cả tài sản, vật nuôi, lại phải lo tìm quỹ đất mới, xây chuồng mới không phải chuyện ngày một ngày hai. Chúng tôi cố gắng hướng dẫn, động viên, hộ cam kết di dời rồi, nhưng cần thời gian, dự kiến phải kéo dài 1 năm”.
Khoảng trống trong giám sát môi trường
Trong báo cáo kiểm tra hiện trạng, đoàn công tác Phòng Nông nghiệp, Hạ tầng và Đô thị phường An Phú xác nhận cơ sở có hệ thống hầm biogas và hồ lắng; chất thải được thu gom khô, đóng bao, mỗi tuần vận chuyển đến khu sản xuất. Tuy nhiên, đoàn cũng thừa nhận chưa xác định chính xác dung tích các bể, hầm xử lý; việc lấy mẫu phân tích nước thải chưa được thực hiện do thiếu kinh phí và phương tiện.
Câu trả lời chính thức từ phường là “chưa phát hiện đổ thải trực tiếp ra suối tại thời điểm kiểm tra”. Tuy nhiên, người dân sống quanh khu vực lại khẳng định với chúng tôi nước rửa chuồng vẫn chảy thẳng xuống suối Ia Kroong. Sự trái chiều này cho thấy khoảng cách giữa kết quả kiểm tra của cơ quan chức năng và phản ánh thực tế của người dân vẫn chưa được giải quyết.

Đường dẫn chất thải vào hầm biogas của trại heo rất nhỏ mà theo phản ánh của người dân là tràn thải ra bờ suối Ia Kroong mỗi khi rửa chuồng. (Ảnh: PHÚC THẮNG)
“Phường chỉ kiểm tra bằng cảm quan, ngửi thấy mùi thì mới xử lý, còn các chỉ số khoa học, môi trường nước thì chịu. Mỗi lần kiểm tra đều có báo trước, nên đâu chắc chắn bắt được sai phạm. Chúng tôi chỉ mong có đoàn độc lập về lấy mẫu nước, đo đạc chỉ tiêu ô nhiễm cụ thể thì bà con mới yên tâm”, anh T.H bày tỏ nguyện vọng.
Chủ trương “không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần” được Đảng, Nhà nước và lãnh đạo tỉnh Gia Lai xác định là định hướng dài hạn có tính hệ thống. Trên thực tế, chuyển hóa chủ trương ấy thành hành động cụ thể vẫn còn khoảng cách. Người dân đặt câu hỏi: Vì sao có lệnh cấm rồi nhưng phải mất tới một năm nữa mới di dời hết trại heo? Trong thời gian đó, ai kiểm soát chặt chẽ việc xử lý môi trường? Những bức xúc ấy không chỉ là vấn đề nội bộ An Mỹ, mà còn là “lời nhắc” cho công tác quản lý nông nghiệp tại nhiều địa phương khác tại tỉnh Gia Lai.

Đường dẫn thải của trại heo là hệ thống mở, nằm sát bờ suối Ia Kroong. (Ảnh: PHÚC THẮNG)
Hiện gia đình ông Hải đã xây chuồng trại mới tại khu vực xã Đăk Đoa và chuyển đàn từng đợt, tuy nhiên, mùi hôi vẫn tiếp tục luẩn quẩn trong khu dân cư. Người dân mong muốn quá trình này cần minh bạch về tiến độ, cam kết dừng hẳn vào thời điểm rõ ràng và nhất là từ nay đến ngày di dời hoàn toàn phải có giám sát chặt chẽ về vệ sinh, môi trường, không để xảy ra sự cố ngoài ý muốn.

Nhiều băn khoăn, thắc mắc khi hộ ông Bùi Văn Hải cam kết 1 năm sau mới di dời trại heo. (Ảnh: PHÚC THẮNG)
Thiết nghĩ, chủ trương đã rõ, cam kết di dời cũng đã ký. Để trả lại bầu không khí trong lành cho người dân An Mỹ, cần những giải pháp mạnh tay, đồng bộ hơn, không để ai, không cộng đồng nào phải “than trời vì mùi hôi” giữa lòng phố mới.

