Gia Lai trước phép thử tăng trưởng 10,2%: Không để nguồn lực nằm trên giấy

Tăng trưởng 10,2% trở lên trong năm 2026 không chỉ là một chỉ tiêu kinh tế đối với Gia Lai, mà còn là phép thử về năng lực điều hành sau khi không gian phát triển của tỉnh được mở rộng. Khi nguồn lực đầu tư, tiềm năng sản xuất và cơ hội liên kết vùng ngày càng lớn, yêu cầu đặt ra không dừng ở việc huy động thêm nguồn vốn, mà phải chuyển hóa những lợi thế ấy thành năng lực sản xuất, giá trị gia tăng và sinh kế bền vững cho người dân.

Hội nghị đánh giá tình hình kinh tế - xã hội 9 tháng, triển khai nhiệm vụ những tháng cuối năm do UBND tỉnh Gia Lai tổ chức chiều 9/10, dưới sự chủ trì của Bí thư Tỉnh ủy Thái Đại Ngọc, Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Anh Tuấn và Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Tuấn Thanh, đã nhìn thẳng vào khoảng cách giữa kết quả đạt được và mục tiêu đề ra. Thông điệp xuyên suốt là phải nâng cao năng lực tổ chức thực hiện, khơi thông nguồn lực và đề cao trách nhiệm người đứng đầu, thay vì để chủ trương, dự án và cơ hội phát triển bị níu giữ bởi những điểm nghẽn kéo dài.

GRDP 9 tháng tăng 8,03%, Gia Lai tăng tốc quý IV, quyết tâm đạt mục tiêu tăng trưởng từ 10,2% trở lên. (Ảnh do AI tạo).

Từ đà tăng trưởng đến yêu cầu khơi thông nguồn lực

Theo báo cáo tại hội nghị, GRDP 9 tháng đầu năm 2026 của Gia Lai tăng 8,03% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 4,38%; công nghiệp và xây dựng tăng 10,37%; dịch vụ tăng 8,55%. Những con số này cho thấy nền kinh tế vẫn duy trì được động lực tăng trưởng, nhưng kết quả chung chưa đạt tiến độ theo kịch bản đã xây dựng.

Đây là điểm cần nhìn nhận thẳng thắn. Trong bối cảnh mục tiêu cả năm được đặt ở mức 10,2% trở lên, chặng đường còn lại không cho phép điều hành theo lối tuần tự, thiếu trọng tâm hoặc chỉ trông chờ vào sự cải thiện tự nhiên của thị trường. Gia Lai cần xác định chính xác lĩnh vực nào còn dư địa, dự án nào có thể tạo sản lượng ngay, nguồn lực nào đang bị ách tắc và trách nhiệm thuộc về cơ quan, đơn vị nào.

Bức tranh sản xuất 9 tháng cho thấy nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò nền tảng. Tổng diện tích cây trồng hằng năm ước đạt 452.184 ha, tăng 12,5% so với cùng kỳ; sản lượng cây ăn quả đạt 499.926 tấn, tăng 33,7%. Tỉnh đã chuyển đổi khoảng 5.042,6 ha cây trồng kém hiệu quả sang cây trồng có giá trị kinh tế cao hơn. Đàn lợn đạt hơn 1,84 triệu con, tăng 13,2%; sản lượng thủy sản đạt 248.060 tấn, tăng 2,6%.

Những kết quả này mở ra dư địa gia tăng giá trị nông nghiệp, nhưng cũng đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ sản xuất dựa chủ yếu vào sản lượng sang phát triển chuỗi giá trị. Khi vùng nguyên liệu được kết nối với chế biến, logistics, thị trường và hệ thống phân phối, tăng trưởng mới có khả năng lan tỏa rộng hơn đến doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất. Ngược lại, nếu đầu ra thiếu ổn định, công nghệ chế biến hạn chế và chi phí logistics cao, lợi thế về quy mô vẫn khó chuyển hóa đầy đủ thành giá trị kinh tế.

Công nghiệp tiếp tục là một động lực quan trọng. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 9,03%, riêng công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 10,70%. Trong 9 tháng, có 79 dự án sản xuất công nghiệp với tổng vốn đầu tư 16.683 tỷ đồng đi vào hoạt động. Đây là nguồn lực đáng kể để mở rộng năng lực sản xuất, tạo việc làm và đóng góp ngân sách.

Tuy nhiên, hội nghị cũng chỉ rõ một số ngành có tỷ trọng lớn tăng trưởng chưa đạt kỳ vọng, nhất là sản xuất và phân phối điện. Nhiều công trình đã được bố trí vốn, nhiều dự án đã thu hút và triển khai nhưng chậm tạo thêm năng lực sản xuất, sản phẩm cụ thể. Khoảng cách giữa vốn đã bố trí, dự án đã được chấp thuận và kết quả kinh tế thực tế chính là vấn đề cần được xử lý quyết liệt trong quý IV.

Ở khu vực thương mại, dịch vụ, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước đạt 171.774,3 tỷ đồng, tăng 15,28%. Kim ngạch xuất khẩu đạt 2,94 tỷ USD, tăng 6,8%; kim ngạch nhập khẩu đạt 798,37 triệu USD, tăng 10,6%. Du lịch đón 13,51 triệu lượt khách, tăng 25%, đạt 90% kế hoạch năm; tổng thu từ khách du lịch đạt 29.210 tỷ đồng, tăng 24,6%.

Thu ngân sách nhà nước 9 tháng ước đạt 21.600 tỷ đồng, bằng 77,5% dự toán năm, tăng 3,8% so với cùng kỳ. Đây là nguồn lực quan trọng để tỉnh thực hiện các nhiệm vụ đầu tư phát triển, an sinh xã hội và nâng cao chất lượng dịch vụ công.

Đáng chú ý, Gia Lai đã thu hút 224 dự án đầu tư, đạt 131,76% kế hoạch, tăng 55,56% về số dự án so với cùng kỳ; tổng vốn đăng ký đạt 196.588,74 tỷ đồng, gấp 2,52 lần cùng kỳ. Cùng thời gian này, có 2.879 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 19,36%, với tổng vốn đăng ký 41.685 tỷ đồng.

Quy mô vốn đăng ký lớn cho thấy sức hấp dẫn đầu tư và kỳ vọng của thị trường đối với địa phương. Nhưng để những con số ấy thực sự đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng, tỉnh phải thúc đẩy quá trình chuyển từ cam kết sang triển khai, từ thủ tục sang xây dựng, từ xây dựng sang vận hành và tạo ra sản phẩm. Một dự án chậm đưa vào hoạt động không chỉ làm chậm dòng vốn mà còn khiến cơ hội việc làm, nguồn thu và giá trị gia tăng bị trì hoãn.

Bí thư Tỉnh ủy Thái Đại Ngọc nhấn mạnh vấn đề cốt lõi hiện nay là nâng cao năng lực tổ chức thực hiện, để chủ trương, nguồn lực và cơ hội sớm chuyển thành kết quả thực tế. Theo Bí thư Tỉnh ủy, không gian phát triển đã mở rộng thì tư duy, cách tổ chức công việc và năng lực điều hành cũng phải thay đổi tương xứng; phải gắn đổi mới tư duy với tháo gỡ vướng mắc về thể chế, nâng cao năng lực thực thi, lấy hiệu quả phát triển và đời sống Nhân dân làm căn cứ đánh giá chất lượng lãnh đạo, điều hành.

Du lịch đón 13,51 triệu lượt khách, tổng thu 29.210 tỷ đồng.

Đây không chỉ là yêu cầu về phương pháp quản lý, mà còn là thước đo trách nhiệm công vụ. Khi mục tiêu tăng trưởng đã được xác định rõ, mỗi cấp, mỗi ngành phải trả lời được ba câu hỏi: nguồn lực đang nằm ở đâu, vướng mắc nào đang cản trở tiến độ và ai chịu trách nhiệm giải quyết. Nếu thiếu cơ chế theo dõi đến cùng, những chỉ đạo đúng đắn vẫn có thể bị triệt tiêu bởi sự phối hợp chậm trễ hoặc tâm lý né tránh trách nhiệm ở khâu thực hiện.

Quý IV phải tạo đột phá, tăng trưởng đi cùng kỷ luật và phát triển xanh

Quán triệt chỉ đạo của Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Anh Tuấn yêu cầu các sở, ban, ngành, địa phương xác định mục tiêu tăng trưởng hai con số là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, xuyên suốt, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và Nhân dân.

Trọng tâm trước mắt là đẩy nhanh tiến độ triển khai, khởi công và hoàn thành các dự án đầu tư. Đối với dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, các cơ quan liên quan phải tập trung phối hợp, hỗ trợ nhà đầu tư hoàn thiện thủ tục pháp lý, đất đai, xây dựng và các điều kiện cần thiết, phấn đấu khởi công toàn bộ dự án đủ điều kiện trong tháng 10 và tháng 11/2026.

Đối với các dự án đang triển khai, tỉnh yêu cầu xác định rõ khối lượng, tiến độ theo từng giai đoạn, từng tháng; cập nhật đầy đủ số liệu để đánh giá kết quả thực hiện và tính toán mức đóng góp vào tăng trưởng kinh tế. Cách tiếp cận này có ý nghĩa quan trọng: tiến độ không thể chỉ được phản ánh bằng báo cáo hành chính, mà phải gắn với khối lượng công việc hoàn thành, năng lực sản xuất được hình thành và hiệu quả kinh tế có thể đo lường.

Cùng với thúc đẩy đầu tư tư nhân, Gia Lai đặt mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026. Các chủ đầu tư, ban quản lý dự án, sở, ngành và địa phương phải chịu trách nhiệm về tiến độ thực hiện, kết quả giải ngân trong phạm vi quản lý. Đơn vị không có khả năng giải ngân hết vốn được giao phải chủ động báo cáo Sở Tài chính để rà soát, tham mưu điều chỉnh, điều chuyển kịp thời.

Yêu cầu này cần được thực hiện trên nguyên tắc vốn đầu tư công phải tạo ra công trình, hạ tầng và năng lực phát triển thực tế. Giải ngân không nên chỉ được nhìn nhận như một tỷ lệ hoàn thành kế hoạch, mà phải đi cùng chất lượng công trình, hiệu quả sử dụng vốn, tiến độ đưa công trình vào khai thác và khả năng tạo tác động lan tỏa. Điều chuyển vốn kịp thời từ dự án chậm sang dự án có khả năng thực hiện tốt hơn cũng là giải pháp hạn chế tình trạng nguồn lực bị đóng băng trong khi nền kinh tế cần thêm động lực.

Đối với khu vực doanh nghiệp, những kiến nghị tại hội nghị phản ánh khá rõ các nút thắt của môi trường đầu tư: thủ tục đấu thầu mỏ vật liệu; bồi thường, giải phóng mặt bằng đối với dự án trồng rừng gỗ lớn, đô thị và nhà ở; giá thuê đất; khả năng tiếp cận vốn tín dụng; vướng mắc quy hoạch và thủ tục đầu tư. Doanh nghiệp cũng đề nghị tỉnh hỗ trợ phát triển năng lượng tái tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, liên kết chuỗi chăn nuôi và chế biến thực phẩm, đồng thời hoàn thiện hạ tầng giao thông, logistics kết nối vùng nguyên liệu với khu công nghiệp và cảng biển.

Giải quyết những kiến nghị này cần một cơ chế phản hồi rõ thời hạn, rõ cơ quan chịu trách nhiệm và rõ kết quả xử lý. Những thủ tục có thể thực hiện song song cần được rà soát trên cơ sở pháp luật cho phép; những hồ sơ thiếu điều kiện phải được hướng dẫn cụ thể, tránh tình trạng doanh nghiệp phải đi lại nhiều lần hoặc không xác định được đầu mối giải quyết. Cải cách hành chính chỉ thực sự có giá trị khi làm giảm chi phí thời gian, chi phí tuân thủ và rủi ro cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Tuy nhiên, đồng hành với doanh nghiệp không có nghĩa nới lỏng kỷ cương đầu tư. Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Anh Tuấn yêu cầu kiên quyết kiểm tra, xem xét xử lý, thu hồi theo quy định đối với những dự án chậm tiến độ kéo dài, nhà đầu tư thiếu năng lực hoặc không thực hiện cam kết, không để lãng phí đất đai, nguồn lực và cơ hội phát triển. Đây là nguyên tắc cần được thực hiện nhất quán: tạo thuận lợi cho nhà đầu tư có năng lực, đồng thời bảo vệ lợi ích công cộng trước những dự án chiếm giữ nguồn lực nhưng không tạo ra giá trị tương xứng.

Đáng chú ý, lãnh đạo tỉnh yêu cầu chủ động theo dõi diễn biến thời tiết, khí tượng, thủy văn, nhất là nguy cơ hạn hán, thiếu nước do ảnh hưởng của hiện tượng El Nino; khẩn trương xây dựng phương án cân đối, điều tiết, tiết kiệm và sử dụng hiệu quả nguồn nước, bảo đảm nhu cầu tưới cho sản xuất nông nghiệp trong những năm tiếp theo.

Yêu cầu này cho thấy tăng trưởng của Gia Lai không thể tách rời khả năng quản trị rủi ro khí hậu và bảo vệ nền tảng tài nguyên. Nông nghiệp, công nghiệp, năng lượng và du lịch đều phụ thuộc ở những mức độ khác nhau vào đất, nước và hệ sinh thái. Nếu không chủ động bảo đảm an ninh nguồn nước, tiết kiệm tài nguyên và kiểm soát tác động môi trường, những thành quả tăng trưởng hôm nay có thể phải trả giá bằng chi phí sản xuất cao hơn và rủi ro phát triển lớn hơn trong tương lai.

Tỉnh cũng khuyến khích doanh nghiệp đổi mới công nghệ, ứng dụng khoa học và công nghệ, phát triển sản xuất theo hướng xanh, kinh tế tuần hoàn, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả hoạt động. Định hướng này cần được chuyển thành hành động cụ thể thông qua sử dụng năng lượng hiệu quả, tiết kiệm nước, giảm chất thải, tăng tái sử dụng nguyên liệu và nâng cao tiêu chuẩn môi trường trong toàn bộ chuỗi sản xuất.

Đối với Gia Lai, không gian phát triển mới còn mở ra cơ hội tăng cường liên kết giữa biển, cao nguyên và biên giới; kết nối vùng nguyên liệu với chế biến, logistics, cảng biển và thị trường. Nếu được tổ chức hiệu quả, mạng lưới liên kết này có thể giảm chi phí vận chuyển, mở rộng thị trường cho nông sản, thúc đẩy công nghiệp chế biến và gia tăng sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Nhưng để hiện thực hóa lợi thế, quy hoạch hạ tầng, kết nối giao thông, chất lượng nguồn nhân lực và năng lực phối hợp giữa các địa phương phải được triển khai đồng bộ.

Ở lĩnh vực dịch vụ, tỉnh yêu cầu khai thác hiệu quả tiềm năng thương mại, du lịch và tổ chức các sự kiện văn hóa, thể thao quy mô lớn trong những tháng cuối năm, đặc biệt là Lễ hội Cồng chiêng và các hoạt động bế mạc Năm Du lịch Quốc gia. Cùng với đó, tỉnh đẩy nhanh các công việc liên quan đến nâng cấp, bảo đảm điều kiện khai thác tại Cảng hàng không Pleiku; phối hợp với cơ quan chức năng và doanh nghiệp hàng không triển khai các chuyến bay charter, phấn đấu tổ chức chuyến bay đầu tiên ngày 29/10/2026, đồng thời xây dựng phương án duy trì, phát triển các chuyến bay thường xuyên trong năm 2027.

Đây là những nhiệm vụ có khả năng hỗ trợ tăng trưởng trong ngắn hạn và mở rộng kết nối trong dài hạn. Dẫu vậy, hiệu quả không nên chỉ đo bằng số sự kiện tổ chức hay số chuyến bay dự kiến, mà cần được đánh giá qua lượng khách thực tế, mức chi tiêu, thời gian lưu trú, khả năng kết nối tour tuyến và lợi ích mang lại cho doanh nghiệp địa phương.

Trên tất cả, tăng trưởng phải đi cùng ổn định xã hội, an sinh và chất lượng sống. Việc khánh thành 7 trường phổ thông nội trú liên cấp tại 7 xã biên giới, cùng các nhiệm vụ đầu tư cho giáo dục, y tế và chăm lo đời sống Nhân dân, cho thấy phát triển kinh tế cần được đặt trong mối quan hệ với cơ hội tiếp cận dịch vụ cơ bản và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các khu vực.

Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Anh Tuấn nhấn mạnh quý IV/2026 là giai đoạn phải tạo đột phá mạnh mẽ, thực chất trong tư duy, phương thức chỉ đạo, điều hành và tổ chức thực hiện nhiệm vụ; phải quyết liệt hơn, chủ động hơn, điều hành sát hơn, kỹ hơn, tập trung xử lý dứt điểm các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và thúc đẩy các dự án đầu tư, các động lực tăng trưởng.

Thông điệp ấy đặt ra yêu cầu hành động rõ ràng cho toàn bộ hệ thống điều hành của tỉnh. Mỗi dự án cần được theo dõi bằng tiến độ và sản phẩm cụ thể; mỗi vướng mắc phải có đầu mối chịu trách nhiệm; mỗi đồng vốn đầu tư phải được kiểm soát về hiệu quả; mỗi mục tiêu tăng trưởng cần gắn với chất lượng phát triển và lợi ích của người dân.

Tháo gỡ điểm nghẽn đầu tư, đẩy nhanh dự án đủ điều kiện khởi công trong tháng 10–11, siết trách nhiệm giải ngân và gắn tăng trưởng với chuyển đổi xanh.

Mục tiêu GRDP tăng 10,2% trở lên sẽ không thể đạt được chỉ bằng những mệnh lệnh hành chính, càng không thể dựa vào kỳ vọng vốn đăng ký tự động chuyển thành sản lượng. Điều quyết định là năng lực tổ chức thực hiện, kỷ luật công vụ, khả năng phối hợp và sự minh bạch trong đánh giá kết quả.

Gia Lai đang đứng trước cơ hội chuyển hóa lợi thế về nông nghiệp, công nghiệp, du lịch và vị trí liên kết vùng thành động lực phát triển mới. Nhưng cơ hội chỉ có ý nghĩa khi được hiện thực hóa bằng những công trình hoàn thành, những dự án vận hành, những chuỗi sản xuất có giá trị gia tăng cao và những cải thiện cụ thể trong đời sống Nhân dân.

Tăng trưởng thực chất không được đo bằng quy mô cam kết, mà bằng giá trị được tạo ra; phát triển bền vững không chỉ được xác định bằng tốc độ đi lên, mà còn bằng khả năng giữ gìn tài nguyên, bảo vệ môi trường và bảo đảm lợi ích lâu dài cho cộng đồng. Đó chính là thước đo để Gia Lai biến quyết tâm chính trị thành kết quả kinh tế trong năm 2026 và nền tảng phát triển cho những năm tiếp theo.