Giá linh kiện tăng gây hiệu ứng domino trên thị trường điện tử

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu chưa kịp ổn định, một làn sóng tăng giá mới đang hình thành từ chính “xương sống” của nền công nghiệp hiện đại: ngành linh kiện điện tử.

Cú sốc đầu vào, đầu ra “đội giá”

Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở mức tăng chi phí, mà còn ở tốc độ và phạm vi lan rộng, tạo ra áp lực dây chuyền lên toàn bộ hệ sinh thái sản xuất.

Các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng cho biết, họ liên tục nhận được thông báo điều chỉnh giá từ nhiều nhà cung cấp lớn tại Mỹ, châu Âu, Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc) và Trung Quốc.

Thị trường điện tử thế giới đối mặt “cú sốc chi phí” liên tục.

Điểm khác biệt của đợt tăng giá lần này là không còn giới hạn ở chip nhớ hay CPU như trước, mà đã lan sang hàng loạt linh kiện nền tảng như bảng mạch in (PCB), vật liệu nhựa, laser và cả bao bì.

Một đại diện phụ trách thu mua cho biết, chỉ trong buổi sáng đã nhận thêm thông báo tăng giá từ STMicroelectronics. Tuy nhiên, đây chỉ là một trong nhiều trường hợp tương tự. Trước đó, doanh nghiệp này đã liên tục phải điều chỉnh kế hoạch chi phí vì giá vật liệu và linh kiện tăng đồng loạt.

Việc tăng giá không phải là quyết định đơn lẻ. STMicroelectronics thông tin họ buộc phải điều chỉnh từ tháng 4 do chi phí đầu vào, năng lượng và vận chuyển đồng loạt leo thang. Tương tự, Murata Manufacturing cũng nâng giá sản phẩm khi giá bạc và các nguyên liệu cơ bản tăng mạnh.

Tại Trung Quốc, Kingboard Laminates - nhà sản xuất vật liệu phủ đồng lớn nhất thế giới đã 3 lần tăng giá chỉ trong 3 tháng, với mức tăng khoảng 10% cho cả vật liệu và gia công. Diễn biến này phản ánh tác động trực tiếp từ chi phí hóa dầu tăng do xung đột tại Trung Đông.

Không chỉ chi phí sản xuất, vận tải toàn cầu cũng trở thành một “nút thắt” mới. Giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng khiến chi phí logistics leo thang, buộc các hãng vận chuyển như UPS liên tục điều chỉnh giá. Đồng thời, giá các kim loại như đồng và nhôm cũng đang ở mức cao nhất nhiều năm, góp phần đẩy chi phí sản xuất lên thêm một tầng.

Khảo sát của SEMI cho thấy, gần 70% doanh nghiệp coi chi phí đầu vào tăng là thách thức lớn nhất năm 2026, trong khi hơn 35% lo ngại thời gian giao hàng kéo dài.

Đại diện Broadcom cho biết, thời gian giao hàng bảng mạch đã kéo dài từ 6 tuần lên tới 6 tháng. Việc gián đoạn xảy ra đồng thời tại nhiều điểm trong chuỗi cung ứng khiến khả năng phục hồi trở nên khó đoán định hơn bao giờ hết.

Doanh nghiệp và người tiêu dùng chịu “cú đòn kép”

Khi chi phí đầu vào tăng không ngừng, câu hỏi không còn là “ai chịu”, mà là “chịu bao nhiêu”. Trong thực tế, phần lớn doanh nghiệp đang buộc phải chuyển một phần gánh nặng sang khách hàng, khiến giá bán sản phẩm cuối cùng leo thang rõ rệt.

Theo ông Jose Liao, lãnh đạo tại Asus, hãng dự kiến tăng giá các dòng máy tính mới từ 25% đến 30% trong quý II. Đây không phải quyết định cá biệt mà phản ánh xu hướng chung của toàn ngành, khi chi phí linh kiện tăng vượt kiểm soát.

Ông dẫn chứng, giá một thanh RAM 32GB đã tăng từ khoảng 3.000 Đài tệ (93 USD) lên hơn 20.000 Đài tệ chỉ trong một năm. Biến động này cho thấy mức độ “sốc” của thị trường linh kiện, nơi giá cả không còn biến động theo chu kỳ thông thường mà mang tính đột biến.

Các sản phẩm công nghệ mới cũng đang thiết lập mặt bằng giá cao hơn. Một mẫu AI PC như ZenBook A14 của Asus được chào bán từ 63.999 Đài tệ, cao hơn đáng kể so với các thế hệ trước chỉ quanh 40.000 Đài tệ. Khoảng cách này phản ánh trực tiếp chi phí đầu vào tăng.

Không chỉ các nhà sản xuất thiết bị đầu cuối, các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng như Lite-On Technology cũng thừa nhận buộc phải chuyển chi phí sang khách hàng. Theo lãnh đạo doanh nghiệp, ngoại trừ nhu cầu mạnh từ hạ tầng AI, triển vọng chung của thị trường năm nay kém hơn dự báo.

Ông Charles Lee từ Topco Scientific nhận định, năm 2026 sẽ là giai đoạn chi phí leo thang trên diện rộng, khi mọi yếu tố từ nguyên liệu, vận chuyển đến lao động đều tăng. Điều này khiến doanh nghiệp khó có dư địa để hấp thụ chi phí như trước.

Trong khi đó, Eternal Materials cảnh báo nếu căng thẳng Trung Đông kéo dài, không chỉ linh kiện điện tử mà cả các sản phẩm thiết yếu như chai nhựa, túi nilon hay găng tay cũng sẽ chịu tác động về giá và nguồn cung.

Với Việt Nam, nền kinh tế có độ mở cao và phụ thuộc lớn vào nhập khẩu linh kiện, xu hướng này đặt ra thách thức kép. Một mặt, chi phí đầu vào tăng sẽ gây áp lực lên các ngành sản xuất điện tử, lắp ráp và xuất khẩu. Mặt khác, giá thành sản phẩm tiêu dùng có thể bị đẩy lên, ảnh hưởng tới sức mua trong nước.

Trong bối cảnh đó, bài toán đặt ra không chỉ là kiểm soát chi phí, mà còn là tái cấu trúc chuỗi cung ứng. Việc đa dạng hóa nguồn cung, thúc đẩy nội địa hóa và tận dụng các hiệp định thương mại có thể trở thành hướng đi quan trọng để giảm thiểu rủi ro từ các cú sốc bên ngoài.

Rõ ràng, những biến động hiện tại không phải là hiện tượng ngắn hạn. Ngay cả khi xung đột địa chính trị hạ nhiệt, độ trễ của chuỗi cung ứng và chi phí tích lũy vẫn sẽ tiếp tục ảnh hưởng trong trung hạn, khiến áp lực giá chưa thể sớm “hạ nhiệt” như kỳ vọng.

Tiến Anh