Giá lúa tươi 'chạm đáy', nông dân miền Tây đối mặt với nguy cơ thua lỗ

Những ngày đầu tháng 9/2026, nhiều địa phương ở miền Tây bước vào cao điểm thu hoạch vụ hè thu, tuy nhiên nông dân lại lo lắng đầu ra. Giá lúa liên tục lao dốc, thương lái thu mua chậm, trong khi chi phí sản xuất vẫn leo cao khiến bà con đối mặt với nguy cơ thua lỗ.

Nông dân Cà Mau thu hoạch lúa Hè thu năm 2026. Ảnh: Nguyên Du

Tại TP Cần Thơ lúa chất lượng cao ST chỉ còn 6.400 – 6.500 đồng/kg, giảm 1.200 – 1.300 đồng/kg. Trong khi đó tại Cà Mau, Đài Thơm 8, OM18 hiện chỉ còn 5.600-5.800 đồng/kg, giảm 800-1.000 đồng/kg.

Vừa thu hoạch 2 ha lúa giống OM 18, ông Nguyễn Công Dân ở ấp Tường Thắng B, xã Vĩnh Thanh, tỉnh Cà Mau bán với giá 5.800 đồng mỗi kg nên ông không lời được bao nhiêu.

“Chỉ mới hơn tuần trước, lúa bán được 6.400 đồng/kg, giờ thương lái trả 5.800 đồng thôi, giảm gần 1.000 đồng, mỗi công mất cả triệu đồng. Với năng suất chỉ 600 kg lúa mỗi công, vụ này sau khi trừ chi phí, mỗi công lúa chỉ lời 400 – 500 ngàn đồng”, ông Dân cho hay.

Còn ông Nguyễn Văn Bản cùng ngụ xã Vĩnh Thanh vừa thu hoạch 30 công lúa giống OM 18, cho biết, do ảnh hưởng của thời tiết mưa, gây đổ ngã trà lúa của gia đình nên năng suất chỉ đạt hơn 500 kg mỗi công lúa. Buồn hơn vẫn là giá lúa đến ngày thu hoạch giảm rất sâu, khiến gia đình không có lời.

Theo ông Bản, vụ này chi phí sản xuất tăng do sâu bệnh nhiều, phải phun thuốc nhiều lần nên kéo theo chi phí cuối vụ tăng vọt. Giá vật tư nông nghiệp tăng so với trước, mỗi ha lúa chỉ phí gần 40 triệu đồng, trong khi giá lúa liên tục giảm.

“Giá lúa giảm nhiều quá, nếu mình không bán thì họ sẽ buông cọc luôn. Lúa tới ngày cắt rồi mà mình đi kiếm lái, cò nữa thì rất là khó, mà kiếm được thì giá cũng không cao hơn bao nhiêu. Thời gian mình neo trên ruộng nếu lỡ có trời mưa tiếp tục một hai cơn nữa thì lúa đổ ngã, sẽ thất thu, rất khó. Tính ra vụ này huề vốn, bỏ công 3 tháng trời", ông Bản nói.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Cà Mau, vụ lúa Hè Thu 2026 toàn tỉnh Cà Mau xuống giống trên 93.500 ha. Đến nay tỉnh đã thu hoạch được 13.300 ha, năng suất thu hoạch 5,9 tấn/ha, sản lượng thu hoạch 80.000 tấn.

Giá lúa đang thấp khiến nông dân chật vật. Ảnh: Nguyên Du

Giá lúa giảm cũng gây khó khăn đến công tác liên kết tiêu thụ sản phẩm trên địa bàn khi giá lúa thị trường giảm từ 800 -1.000đồng/kg nên các công ty, doanh nghiệp, cò lúa địa phương bỏ cọc để cho dân tự ý bán lúa ra bên ngoài.

Việc giá lúa giảm trong thời gian qua có nhiều nguyên nhân, nhưng chủ yếu là do giá gạo xuất khẩu giảm mạnh bởi nguồn cung tăng, đồng thời, nhiều quốc gia giảm nhập khẩu gạo để dự trữ khiến gạo giảm mạnh. Hơn nữa, khi giá gạo thế giới giảm, nhiều doanh nghiệp trong nước chào bán giá thấp nhằm thu hồi vốn khiến mặt bằng giá lúa gạo trong nước cũng giảm mạnh thêm. Mặc dù giá lúa bán ra dù thấp hơn mọi năm nhưng so với giá thành sản xuất thì vẫn có lợi nhuận. Đối với nông hộ trồng lúa đơn lẻ, do chi phí đầu vào tăng cao trong khi giá bán thấp cho nên mức lợi nhuận thấp hơn so với cùng kỳ.

Để hạn chế khó khăn, ngành nông nghiệp khuyến cáo nông dân tiết kiệm tối đa chi phí vật tư nông nghiệp, phân bón, thuốc trừ sâu khi xuống giống các vụ sản xuất. Bên cạnh đó, ngành nông nghiệp phối hợp chặt chẽ các ngành có liên quan theo dõi, cập nhật thường xuyên tình hình thị trường, giá thu mua lúa, gạo để thông tin kịp thời đến nông dân.

Biện pháp lâu dài là cần tăng cường kết nối giữa hợp tác xã, doanh nghiệp và thị trường, thiết lập các kênh phân phối trực tiếp từ nông dân đến doanh nghiệp và thị trường, giảm bớt chi phí trung gian, tăng lợi nhuận cho nông dân. Ngoài ra, nông dân cần nắm bắt đầy đủ hơn về lợi ích của việc thúc đẩy liên kết tiêu thụ, tăng cường hợp tác, nâng cao chất lượng lúa để đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước và quốc tế.