Gia tăng giá trị từ nông nghiệp xanh

Làng Đại Bình hiện có 40ha cây ăn trái tạo thu nhập bền vững cho nông dân địa phương. Ảnh: HOÀNG ĐẠO

Chuyển đổi cây trồng phù hợp

Xã Hà Nha hiện có gần 800ha đất sản xuất lúa, đây là cây lương thực có hạt giữ vai trò quan trọng trong ngành nông nghiệp của địa phương.

Trước yêu cầu nâng cao chất lượng nông sản, bảo vệ môi trường và hướng đến nền nông nghiệp an toàn, bền vững, vụ hè thu năm 2026, Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công xã Hà Nha triển khai mô hình sản xuất giống lúa thuần chất lượng cao TBR97 theo hướng hữu cơ tại thôn Ngọc Kinh. Mô hình được thực hiện trên diện tích 11ha, với gần 130 hộ nông dân tham gia.

Trong quá trình sản xuất, các hộ được tập huấn, hướng dẫn sử dụng phân hữu cơ, phân hữu cơ vi sinh, cân đối dinh dưỡng cho cây lúa... Diện tích lúa trong mô hình sinh trưởng, phát triển tốt, năng suất đạt khoảng 67 tạ/ha.

Bà Lê Thị Song, nông dân địa phương tham gia mô hình, cho biết: “Vụ hè thu năm nay, thời tiết diễn biến khá bất lợi, nắng nóng kéo dài, có thời điểm xảy ra tình trạng khô nước cục bộ vào giai đoạn lúa đứng cái, làm đòng. Tuy nhiên, so với những năm trước, ruộng lúa năm nay cho năng suất cao hơn vì áp dụng kỹ thuật trồng trọt hiện đại, sử dụng phân bón phù hợp. Đây là tín hiệu đáng mừng với nông dân vì từ nay chúng tôi canh tác hiệu quả hơn, sẽ có những vụ mùa bội thu”.

Không chỉ thay đổi phương thức canh tác trên ruộng lúa, nông dân ở nhiều nơi còn chủ động tìm hướng đi mới từ những diện tích sản xuất kém hiệu quả. Tại thôn Quý Hương (xã Thăng Bình), từ những diện tích đất trồng hoa màu cho hiệu quả kinh tế thấp, nhiều hộ dân chuyển sang trồng dưa gang. Thời gian sinh trưởng ngắn, có thể thu hoạch nhiều đợt và đầu ra sản phẩm thuận lợi giúp loại cây này mang lại nguồn thu vượt trội.

Toàn thôn Quý Hương hiện có hơn 40 hộ trồng dưa gang trên đất lúa với diện tích hơn 100 sào, bình quân đạt doanh thu khoảng 7 triệu đồng/sào/vụ. Gia đình ông Dương Công Hiền trồng 4 sào dưa gang với chi phí đầu tư ban đầu khoảng 4 triệu đồng, sau 60 ngày, dưa bắt đầu cho thu hoạch. “Mỗi sào cho từ 1-1,5 tạ quả mỗi đợt, giá thu mua khoảng 5 nghìn đồng/kg, giúp thu về khoảng 700 nghìn đồng/sào/đợt. Đặc biệt, mỗi vụ có thể thu hoạch từ 7-10 đợt và người dân địa phương có thể sản xuất 2-3 vụ/năm”, ông Hiền cho biết.

Cũng tại xã Thăng Bình, người dân đang từng bước đánh thức tiềm năng của những vùng đất trũng ngập. Ở thôn Tất Viên, vùng đất trước đây ngập úng, cỏ lát mọc um tùm nay được cải tạo thành những hồ sen đầy triển vọng.

Anh Trương Văn Vũ cho biết, anh cùng 3 hộ dân mạnh dạn thuê khoảng 4ha đất để đầu tư trồng sen. Trong vụ thu hoạch vừa qua, sản lượng đạt khoảng 3 tạ hạt sen, với giá bán dao động từ 45 - 70 nghìn đồng/kg đã giúp anh thu lãi gần 15 triệu đồng.

Theo ông Phạm Hùng, Chủ tịch Hội Nông dân xã Thăng Bình, những mô hình chuyển đổi cây trồng, vật nuôi đang khẳng định tư duy sản xuất nhạy bén của nông dân. Không chỉ mang lại thu nhập ổn định, các mô hình còn góp phần thay đổi tập quán canh tác, hướng tới nền nông nghiệp sạch, an toàn và thân thiện với môi trường.

Nông nghiệp gắn với du lịch sinh thái

Ông Lý Xuân Phong, Chủ tịch UBND xã Nông Sơn cho hay, địa phương có nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển kinh tế vườn, kinh tế trang trại gắn với du lịch sinh thái. Toàn xã hiện có hơn 40ha cây ăn quả các loại như bưởi trụ Đại Bình, bưởi da xanh, măng cụt, sầu riêng…

Tại làng Đại Bình, vườn của bà Phan Thị Hỷ là một trong những nhà vườn tiên phong kết hợp kinh tế vườn với phát triển du lịch cộng đồng. Trên diện tích 5.000m2, nhiều năm trước gia đình bà quy hoạch trồng khoảng 200 gốc cây ăn quả gồm bưởi trụ lông Đại Bình, sầu riêng, măng cụt, bòn bon, chôm chôm... Đến nay, một số cây già, giảm năng suất được gia đình trồng thay thế bằng các loại cây ăn quả địa phương, vừa duy trì hiệu quả kinh tế, vừa tạo điểm nhấn cho không gian trải nghiệm.

Khu vườn hiện còn khoảng 80 cây ăn quả đang cho thu hoạch, với thu nhập bình quân khoảng 50 triệu đồng/năm. “Chúng tôi đang cải tạo thêm cảnh quan, tạo không gian xanh, sạch, thân thiện với du khách. Đặc biệt, ngoài những hàng rào rau sen được cắt tỉa gọn gàng, chúng tôi trồng thêm trúc, hoa… tạo nên nét đặc trưng của nhà vườn làng Đại Bình”, bà Hỷ cho biết.

Tại Tiên Phước, giá trị từ nông nghiệp cũng đang được mở rộng theo hướng khai thác cảnh quan, văn hóa và trải nghiệm ngay trong những khu vườn của người dân. Ông Nguyễn Hùng Anh, Chủ tịch UBND xã Tiên Phước, cho biết trên địa bàn hiện còn lưu giữ một số nhà cổ, nghề truyền thống gắn với kinh tế vườn.

Những khu vực như Hố Quờn, Đồng Cây Dừa, Ao Cá là các tài nguyên du lịch tiềm năng bởi có cảnh quan tự nhiên đẹp, hệ sinh thái vườn đặc trưng. Đồng thời, một số mô hình vườn đã có điều kiện đón khách tham quan, trải nghiệm. Đó là tiền đề để Tiên Phước hình thành các sản phẩm du lịch dựa trên không gian vườn, qua đó tăng giá trị nông nghiệp thay vì chỉ phụ thuộc vào việc bán nông sản.

Tháng 7/2026, UBND xã Tiên Phước ban hành Đề án phát triển nông nghiệp nông thôn, kinh tế vườn, kinh tế trang trại gắn với du lịch sinh thái trên địa bàn xã giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035.

Theo đó, đến năm 2030, Tiên Phước đặt mục tiêu nâng giá trị thu nhập bình quân từ kinh tế vườn, kinh tế trang trại lên khoảng 200 triệu đồng/ha, chiếm khoảng 50% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp; nâng diện tích vườn lên 2.200ha; xây dựng ít nhất 200 vườn mẫu gắn xếp hạng sao và phát triển thêm 5 trang trại đạt tiêu chí. Địa phương cũng đặt mục tiêu phát triển thêm khoảng 20 sản phẩm OCOP, nâng tổng số lên khoảng 38 sản phẩm...

“Địa phương có diện tích hơn 1.700ha vườn, hàng trăm mô hình đã được đầu tư và hệ thống cây đặc sản mang dấu ấn riêng. Việc tiếp tục nâng giá trị trên từng đơn vị diện tích, xây dựng thương hiệu nông sản và kết nối những khu vườn với du lịch sinh thái được kỳ vọng sẽ giúp vùng trung du khai thác tốt hơn lợi thế vốn có, đồng thời tạo sinh kế ổn định cho người dân”, ông Nguyễn Hùng Anh nói.

Hướng đến nền nông nghiệp xanh

Ông Nguyễn Văn Phấn, Tổ khuyến nông cộng đồng thôn Ngọc Kinh (xã Hà Nha) chia sẻ, mô hình sản xuất giống lúa thuần chất lượng cao TBR97 theo hướng hữu cơ đang cho thấy những tín hiệu tích cực. Mô hình không chỉ hướng đến năng suất của cây lúa mà việc thay đổi phương thức canh tác còn mang lại hữu ích khi giảm chi phí đầu vào và hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.

Việc sử dụng phân hữu cơ và phân hữu cơ vi sinh giúp cây lúa sinh trưởng khỏe, năng suất tăng khoảng 2 tạ/ha; số lần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật giảm khoảng 1-2 lần so với những năm trước. “Bước đầu mô hình đã giúp nông dân thay đổi nhận thức và tập quán canh tác khi hạn chế phân bón hóa học, qua đó góp phần cải thiện chất lượng đất và bảo vệ hệ sinh thái đồng ruộng”, ông Phấn nói.

Ở Nông Sơn, hướng phát triển nông nghiệp cũng được đặt trong yêu cầu chuyển đổi phương thức sản xuất, tăng tính liên kết và phát huy lợi thế từng vùng. Ông Lý Xuân Phong, Chủ tịch UBND xã Nông Sơn cho biết, địa phương vừa thành lập, ban hành quy chế hoạt động tổ khuyến nông cộng đồng nhằm chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, công nghệ, hướng dẫn sản xuất an toàn, hữu cơ và hỗ trợ liên kết sản xuất - tiêu thụ sản phẩm.

Địa phương này cũng tiến hành rà soát, đánh giá toàn diện điều kiện tự nhiên, điều kiện sản xuất và khả năng phát triển của từng thôn để lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp, làm cơ sở định hướng sản xuất trong những năm tới.

Năm 2026, Nông Sơn được phân bổ 800 triệu đồng thực hiện chương trình OCOP. Nguồn vốn này sẽ hỗ trợ hoàn thiện 2 sản phẩm mới, gia hạn 2 sản phẩm; tổ chức hội chợ trưng bày, giới thiệu sản phẩm công nghiệp nông thôn, OCOP; xây dựng 2 điểm bán hàng OCOP, tổ chức các hoạt động trưng bày, quảng bá, kết nối tiêu thụ sản phẩm.

Ngoài ra, từ nguồn vốn chương trình giảm nghèo bền vững, địa phương triển khai mô hình liên kết theo chuỗi giá trị chăn nuôi bò cái lai sinh sản với 57 hộ tham gia với số tiền gần 1,5 tỷ đồng.

Theo ông Phong, thời gian tới, Nông Sơn hướng đến xây dựng nền nông nghiệp hữu cơ, xanh và bền vững. Tiếp tục đẩy mạnh phát triển kinh tế vườn, kinh tế trang trại, khuyến khích hợp tác, liên kết sản xuất và tiêu thụ.

Cùng với chuyển giao khoa học kỹ thuật, phát triển chăn nuôi an toàn sinh học, địa phương sẽ tăng cường chuyển đổi cơ cấu cây trồng, hạn chế tình trạng bỏ ruộng. Việc triển khai Đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ trên địa bàn thành phố Đà Nẵng cũng được xác định theo hướng đồng bộ, hiệu quả, phù hợp điều kiện thực tế ở Nông Sơn.