Giá xăng bật tăng chỉ sau vài ngày: Tiểu thương, quán ăn thấp thỏm vì chi phí leo thang

Giá xăng tăng mạnh, áp lực lan đến chợ, quán ăn và cả người tiêu dùng

Chỉ trong vòng ba ngày, giá xăng trong nước đã được điều chỉnh tăng hai lần liên tiếp, với tổng mức tăng gần 6.900 đồng mỗi lít, tương đương trên 34% so với trước đó. Mức tăng nhanh trong thời gian ngắn khiến giá xăng RON95 vượt mốc 27.000 đồng/lít, còn xăng E5 RON92 cũng lên hơn 25.000 đồng/lít.

Đà tăng này đã tạo áp lực lên chi phí vận chuyển, logistics và nhiều hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ. Với các tiểu thương, chủ quán ăn hay tài xế giao hàng, những người phụ thuộc trực tiếp vào xăng xe mỗi ngày, biến động giá nhiên liệu gần như tác động ngay đến chi phí hoạt động.

Ghi nhận tại chợ Xóm Chiếu (phường Xóm Chiếu, TPHCM), những ngày gần đây, câu chuyện giá xăng tăng bất ngờ trở thành chủ đề được nhiều tiểu thương nhắc đến. Không khí mua bán vẫn diễn ra như thường lệ nhưng đằng sau các sạp hàng, nỗi lo về chi phí vận chuyển đang bắt đầu lan dần.

Bà Văn Hạnh, một tiểu thương bán rau lâu năm tại chợ, cho biết hiện giá nhiều loại rau vẫn chưa thay đổi. Tuy vậy, theo bà, việc tăng giá có thể chỉ còn là vấn đề thời gian.

Tiểu thương này cho biết rau củ tại sạp chủ yếu được vận chuyển từ Lâm Đồng và các tỉnh miền Tây. Vì vậy, chi phí xăng dầu gần như ảnh hưởng trực tiếp đến giá nhập hàng. Khi giá nhiên liệu tăng, nhà xe hoặc đầu mối cung cấp thường phải điều chỉnh chi phí vận chuyển và khoản tăng đó sớm muộn cũng sẽ dội xuống các sạp chợ. Một số đầu mối đã bắt đầu nhắc đến khả năng điều chỉnh giá. Chẳng hạn, các loại rau ăn lá có thể tăng khoảng 3.000-5.000 đồng/kg nếu chi phí vận chuyển tiếp tục tăng.

“Hiện tại thì chưa tăng liền, nhưng nếu xăng còn lên nữa thì chắc chắn giá rau cũng phải nhích theo”, bà Hạnh nói.

Giá xăng leo thang, tiểu thương và quán ăn chật vật giữ giá. Ảnh: Minh Thảo

Không chỉ các sạp rau, nhiều tiểu thương bán thực phẩm tươi sống cũng đang theo dõi sát diễn biến giá xăng. Bởi với nguồn hàng từ các tỉnh miền Tây chuyển lên TPHCM mỗi ngày, chi phí vận chuyển luôn chiếm một phần đáng kể trong giá thành.

Tại chợ Bà Chiểu, chị Lan, một tiểu thương buôn bán thực phẩm, cho biết tác động đã bắt đầu xuất hiện ngay sau đợt điều chỉnh giá xăng gần đây.

“Xe chở hàng từ đầu mối đã báo tăng tiền công vì xăng lên giá. Mỗi chuyến chỉ tăng vài chục nghìn đồng nhưng ngày nào cũng nhập hàng thì chi phí đội lên khá rõ. Tuy vậy, mình cũng chưa dám tăng giá ngay vì khách rất nhạy cảm với giá”, chị Lan chia sẻ.

Ở các quán ăn, áp lực chi phí còn thể hiện rõ hơn khi nhiều loại nguyên liệu cùng lúc nhích giá. Anh Công Trường, chủ một quán cơm văn phòng tại phường An Hội Đông (TPHCM), cho biết chỉ trong vài ngày gần đây, nhiều nhà cung cấp thực phẩm đã thông báo điều chỉnh giá.

“Thịt, rau, trứng đều tăng nhẹ vì chi phí vận chuyển. Nếu cộng lại thì mỗi suất cơm đội thêm vài nghìn đồng. Quán nhỏ nên lời vốn đã ít, giờ giá đầu vào tăng mà chưa dám tăng giá bán thì gần như không còn bao nhiêu”, anh Trường nói.

Theo nhiều tiểu thương, hộ kinh doanh, điều khó nhất lúc này là cân đối giữa chi phí đầu vào đang tăng và việc giữ chân khách hàng. Trong bối cảnh sức mua chưa thực sự mạnh, chỉ cần giá bán nhích lên một chút cũng có thể khiến người tiêu dùng cân nhắc lại chi tiêu.

Vì vậy, phần lớn hộ kinh doanh nhỏ đang cố gắng “gồng” chi phí trong ngắn hạn thay vì tăng giá ngay. Tuy nhiên, nếu giá xăng và chi phí vận chuyển tiếp tục duy trì ở mức cao, áp lực tăng giá thực phẩm và dịch vụ ăn uống có thể sẽ dần lộ rõ trong thời gian tới.

“Giá xăng tăng thì chi phí gì cũng tăng theo. Người buôn bán nhỏ chỉ còn cách tính toán kỹ hơn để giữ khách và giữ quán”, một chủ quán ăn ở phường Hiệp Thành chia sẻ.

Giá xăng tăng nhanh khiến nhiều tiểu thương phải tính toán lại chi phí nhập hàng và vận chuyển. Ảnh: Trúc Linh

Không dừng lại ở tiểu thương hay các quán ăn nhỏ, những người làm nghề giao hàng cũng cảm nhận rõ tác động từ giá nhiên liệu.

Anh Văn, một tài xế giao đồ ăn công nghệ, cho biết mỗi ngày anh chạy khoảng 120 km. Trước đây tiền xăng khoảng hơn 100.000 đồng/ngày, nhưng nay đã tăng lên đáng kể. “Nếu số đơn hàng không tăng thì coi như thu nhập giảm. Nhiều tài xế phải chạy thêm giờ để bù lại tiền xăng”, anh nói.

Ở quy mô lớn hơn, các doanh nghiệp vận tải, một mắt xích quan trọng trong chuỗi lưu thông hàng hóa, cũng đang chịu áp lực đáng kể từ đà tăng của giá nhiên liệu.

Bà Ngọc Trân, đại diện một nhà xe chạy tuyến TPHCM – miền Trung, cho biết chi phí xăng dầu thường chiếm khoảng 35-40% tổng chi phí vận hành. Vì vậy, khi giá nhiên liệu tăng liên tiếp trong thời gian ngắn, chi phí hoạt động của doanh nghiệp cũng lập tức bị đội lên.

Theo bà Trân, trước mắt nhiều doanh nghiệp vận tải vẫn cố gắng giữ nguyên giá cước để duy trì lượng khách và ổn định hoạt động. Tuy nhiên, nếu giá xăng tiếp tục duy trì ở mức cao, việc điều chỉnh giá vé hoặc cước vận chuyển là điều khó tránh khỏi. “Chúng tôi vẫn cố gắng giữ mức giá hiện tại. Nhưng nếu chi phí nhiên liệu tiếp tục tăng thì doanh nghiệp buộc phải tính toán lại cước vận chuyển”, bà Trân cho biết.

Trong bối cảnh đó, nhiều ý kiến cho rằng áp lực chi phí từ vận tải có thể tiếp tục lan sang giá hàng hóa và dịch vụ trong thời gian tới. Trước mắt, ở góc độ người tiêu dùng, nỗi lo về việc giá cả sinh hoạt tiếp tục tăng cũng đang dần hiện hữu.

Đang lựa rau tại một sạp hàng ở chợ Bà Chiểu, bà Ánh Hồng (40 tuổi), ngụ tại phường Nhiêu Lộc, cho biết chi phí đi chợ của gia đình đã tăng lên trong thời gian gần đây.

“Trước đây hơn 200.000 đồng là mua được khá đầy đủ rau, thịt, cá cho cả nhà. Giờ mỗi ngày tốn khoảng 250.000 đồng. Nếu sắp tới giá còn tăng nữa thì chắc phải mua ít lại hoặc chọn món rẻ hơn”, bà Hồng nói.

Bài toán thích ứng khi chi phí nhiên liệu tăng

Các chuyên gia cho rằng đà tăng mạnh của giá xăng trong nước những ngày gần đây chủ yếu bắt nguồn từ biến động trên thị trường năng lượng toàn cầu, khi căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang. Đây là khu vực giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với thị trường dầu mỏ thế giới, bởi khoảng 20% lượng dầu toàn cầu được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Do đó, mỗi khi xung đột xảy ra tại khu vực này, thị trường dầu mỏ thường phản ứng rất mạnh vì lo ngại nguy cơ gián đoạn nguồn cung.

Theo TS Huỳnh Thanh Điền, giảng viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, khi căng thẳng xảy ra tại Trung Đông, khu vực có tuyến vận tải biển và nguồn cung năng lượng chiến lược, hệ thống logistics toàn cầu sẽ chịu tác động gần như ngay lập tức. Khi giá nhiên liệu đầu vào tăng, thậm chí có nguy cơ khan hiếm, chi phí vận chuyển, logistics và sản xuất kinh doanh cũng sẽ tăng theo hiệu ứng “domino”.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp và các hộ kinh doanh nhỏ khó tránh khỏi việc phải điều chỉnh giá bán hoặc thu hẹp hoạt động nếu không thể “gồng” chi phí quá lâu.

Hoạt động mua bán tại chợ vẫn diễn ra bình thường, nhưng nỗi lo chi phí vận chuyển đang dần hiện hữu. Ảnh: Minh Thảo

Tuy nhiên, theo ông Điền, mức độ tác động còn phụ thuộc lớn vào thời gian kéo dài của xung đột. Nếu căng thẳng sớm hạ nhiệt, ảnh hưởng đến giá dầu và hoạt động logistics có thể chỉ mang tính ngắn hạn và thị trường sẽ dần ổn định trở lại. Ngược lại, trong kịch bản xung đột kéo dài, các doanh nghiệp buộc phải tái cấu trúc chuỗi cung ứng, tìm nguồn nhiên liệu hoặc tuyến vận chuyển thay thế để giảm phụ thuộc vào những tuyến đường bị ảnh hưởng.

Tương tự, các phân tích từ quỹ đầu tư VinaCapital cũng cho thấy từ đầu năm đến nay, giá dầu toàn cầu đã tăng khoảng 30%. Xu hướng này có thể khiến lạm phát CPI của Việt Nam tăng từ khoảng 2,5% so với cùng kỳ lên gần 4% trong những tháng tới.

Không chỉ tạo sức ép lên lạm phát, việc dầu mỏ leo thang còn có thể tác động nhất định đến tăng trưởng kinh tế. Hiện Việt Nam là quốc gia nhập khẩu ròng năng lượng, với lượng nhập khẩu tương đương khoảng 1% GDP so với tổng mức tiêu thụ. Khi giá năng lượng tăng, chi phí sản xuất của doanh nghiệp cũng như ngân sách chi tiêu của các hộ gia đình đều có nguy cơ bị ảnh hưởng.

"Hiện nay, chi tiêu trực tiếp cho xăng dầu và khí đốt chiếm khoảng 6% tổng chi tiêu của hộ gia đình Việt Nam. Nếu giá dầu tăng khoảng 70%, tỷ trọng này có thể vượt 10%, buộc nhiều gia đình phải cắt giảm chi tiêu ở các lĩnh vực khác", VinaCapital nhận định và đưa ra kịch bản kém lạc quan hơn là nếu căng thẳng địa chính trị kéo dài và đẩy giá dầu tiếp tục lên cao, tác động đối với kinh tế Việt Nam sẽ rõ rệt hơn. Khi đó, lạm phát có thể vượt 5%, lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng có thể tăng lên trên 7-8%, còn tăng trưởng GDP có khả năng giảm khoảng 2 điểm phần trăm.

Trước bối cảnh đó, các chuyên gia khuyến nghị hộ kinh doanh nhỏ cần chủ động thích ứng bằng cách quản lý chặt chi phí đầu vào, đa dạng nguồn cung và tối ưu hoạt động. Với các quán ăn, việc điều chỉnh thực đơn, hạn chế lãng phí nguyên liệu hoặc ưu tiên nguồn hàng gần có thể giúp giảm áp lực chi phí. Bên cạnh đó, nhiều cửa hàng cũng cần tìm cách tăng doanh thu từ bán mang đi hoặc thông qua các nền tảng trực tuyến để bù đắp phần lợi nhuận bị thu hẹp.

Minh Anh - Minh Thảo