Giải bài toán thiếu giáo viên mầm non: Đừng bỏ quên nam giới

Cả nước vẫn còn thiếu 14.757 giáo viên mầm non trong biên chế so với định mức quy định.

Thế nhưng, sau niềm vui ngày khai trường, nỗi lo thiếu giáo viên vẫn còn đó. Theo Báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố tháng 7/2026, tính đến hết năm học 2025 - 2026 (tháng 6/2026), cả nước vẫn còn thiếu 104.516 giáo viên trong biên chế so với định mức quy định, trong đó riêng cấp mầm non thiếu 14.757 giáo viên. Mặc dù trong năm học vừa qua các địa phương đã nỗ lực tuyển dụng được 14.994 giáo viên (bao gồm 3.116 giáo viên mầm non), nâng tổng số tuyển dụng cả giai đoạn 2022 - 2026 lên hơn 60.000 người, tình trạng thiếu hụt vẫn diễn ra phổ biến ở hầu hết các địa phương do quy mô học sinh gia tăng. Khi Nhà nước đang đẩy mạnh thực hiện Nghị định 277/2025/NĐ-CP về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 3 đến 5 tuổi, yêu cầu bảo đảm đủ giáo viên theo định mức càng trở nên cấp thiết.

Trong bối cảnh toàn ngành đang nỗ lực tìm kiếm giải pháp tạo nguồn tuyển dụng, sự vắng bóng gần như tuyệt đối của nam giới ở đầu vào đào tạo mầm non là một khoảng trống cần được nhìn nhận khách quan. Việc xóa bỏ rào cản nhận thức để mở rộng cơ hội tiếp cận nghề nghiệp cho cả hai giới không chỉ giải phóng sự lựa chọn của mỗi cá nhân mà còn giúp ngành giáo dục không tự thu hẹp thị trường lao động của chính mình.

Sự nhẫn nại và năng lực chuyên môn không phân biệt giới tính

Thực tế tại các nhà trường cho thấy năng lực chăm sóc và giáo dục trẻ nhỏ đến từ quá trình rèn luyện chuyên môn, tâm huyết và đạo đức nghề nghiệp, chứ không phụ thuộc vào giới tính. 

Tại Hội thi Giáo viên mầm non dạy giỏi vừa qua của tỉnh Nghệ An, thầy giáo Lê Đăng Hạnh, Trường Mầm non Quỳnh Vinh, P. Hoàng Mai, đã đạt danh hiệu giáo viên xuất sắc nhờ sự linh hoạt và kỹ năng xử lý tình huống chuyên nghiệp. Bằng kinh nghiệm 15 năm gắn bó với nghề, thầy Hạnh đã chinh phục hội đồng giám khảo qua tiết dạy thực hành cho trẻ 3 tuổi, nơi thầy nhẹ nhàng dỗ dành khi trẻ quấy khóc, xử lý linh hoạt việc vệ sinh cá nhân và mang đến không gian học tập tràn ngập tiếng cười.

Thầy Hạnh trong giờ dạy học

Tại Quảng Ninh, thầy giáo Đoàn Văn Minh, Trường Mầm non Đông Mai, cũng đã có hơn 30 năm gắn bó bền bỉ với nghề, nhận được sự tin tưởng từ đông đảo phụ huynh và sự yêu mến của các thế hệ học sinh. Bắt đầu công tác từ năm 1994 khi mức lương khởi điểm chỉ được trả bằng 30 kg thóc mỗi tháng, thầy Minh vẫn kiên trì bám trường, thành thạo từng công việc nhỏ nhất từ buộc tóc, ru ngủ đến cho trẻ ăn. Không chỉ tận tụy trên lớp, thầy còn tự tay bỏ tiền tiết kiệm cá nhân để trang trí không gian học tập và làm đồ chơi từ vật liệu an toàn, biến lớp học 5 tuổi đông nhất trường thành nơi ngập tràn sắc màu cho các em nhỏ.

Những ví dụ thực tế này chứng minh rằng cả nam và nữ đều có thể đảm nhận tốt nhiệm vụ chăm sóc và giáo dục trẻ em ở lứa tuổi mầm non nếu có đủ năng lực và tình yêu thương trẻ. Tuy nhiên, theo dữ liệu từ ngành giáo dục, toàn quốc hiện có khoảng 372.000 giáo viên mầm non, nhưng số lượng thầy giáo chỉ có hơn 400 người. Sự chênh lệch giới tính thể hiện rõ ngay từ đầu vào tuyển sinh: Trường Đại học Sư phạm TP.HCM năm 2025 chỉ ghi nhận 1 nam sinh trong tổng số 250 tân sinh viên ngành Giáo dục Mầm non; tương tự, đến tháng 6/2026, Khoa Giáo dục Mầm non - Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 cũng chỉ có duy nhất 1 sinh viên nam.

Tình trạng mất cân bằng giới trong ngành giáo dục sớm cũng là vấn đề mang tính hệ thống trên thế giới. Theo báo cáo Education at a Glance 2023 của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), phụ nữ chiếm tới 96% lực lượng giáo viên bậc tiền tiểu học ở các quốc gia có dữ liệu. Báo cáo năm 2024 của tổ chức này cũng lưu ý rằng việc thiếu hụt ứng viên nam có thể làm gia tăng áp lực thiếu giáo viên chung. Việc nhìn nhận công việc nuôi dạy trẻ là "việc riêng của phụ nữ" đã tạo ra rào cản vô hình, ngăn cản nhiều nam sinh cân nhắc ngành mầm non ngay từ khi chọn nghề.

Thầy giáo Đoàn Văn Minh, Trường Mầm non Đông Mai, đã có hơn 30 năm gắn bó với nghề, nhận được sự tin tưởng từ đông đảo phụ huynh và sự yêu mến của các thế hệ học sinh.

Hướng tới sự bình đẳng và tôn trọng chuẩn mực chuyên môn

Điều quan trọng cần khẳng định là bình đẳng giới không đồng nghĩa với việc đặt ra chỉ tiêu cơ học, tuyển dụng nam giới bằng mọi giá hay hạ thấp tiêu chuẩn tuyển dụng. Trẻ nhỏ luôn cần những người nuôi dưỡng và giáo dục có đầy đủ năng lực, đạo đức và đáp ứng tốt nhất các yêu cầu về bảo vệ trẻ em. Tiêu chuẩn chuyên môn này phải được áp dụng công bằng và đồng nhất cho mọi ứng viên, không phân biệt nam hay nữ.

Để thu hút và giữ chân nguồn nhân lực bền vững cho ngành mầm non, việc giải quyết các yếu tố nội tại của nghề có vai trò quyết định. Theo Báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố tháng 7/2026, ngành giáo dục đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp thiết thực như sửa đổi quy định định mức lao động phù hợp với ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo nhằm giảm áp lực hành chính, đồng thời đề xuất các chính sách ưu đãi tiền lương, phụ cấp để tăng sức hút cho ngành. Việc Luật Nhà giáo chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 cùng với các cơ chế hỗ trợ theo Nghị định 277/2025/NĐ-CP sẽ tạo nền tảng quan trọng giúp cải thiện môi trường lao động chung cho toàn bộ đội ngũ nhà giáo.

Bên cạnh chính sách đãi ngộ, các cơ sở đào tạo và quản lý giáo dục cần đẩy mạnh công tác hướng nghiệp trung tính, đưa hình ảnh giáo viên mầm non thuộc cả hai giới vào các chương trình trải nghiệm nghề nghiệp cho học sinh phổ thông. Tại các trường mầm non, việc phân công công việc phải dựa trên năng lực và mô tả công việc chung, tránh việc mặc định giao công việc nuôi dưỡng cho nữ giới hay dồn công việc thể lực, kỹ thuật cho nam giới.

Tiếng trống khai trường ngày 5/9 đánh dấu sự bắt đầu của một năm học mới với nhiều nhiệm vụ trọng tâm. Nhìn nhận công việc chăm sóc và giáo dục mầm non dựa trên năng lực thay vì khuôn mẫu giới không chỉ thể hiện tinh thần bình đẳng giới tiến bộ, mà còn là giải pháp căn cơ để mở rộng nguồn nhân lực, giúp hệ thống giáo dục mầm non phát triển ổn định và chất lượng hơn.