Giải Báo chí Quốc gia lần XX: Báo Thể thao và Văn hóa 'lập cú đúp' giải C nhờ góc nhìn kiến tạo và văn hóa

Tối 21/6, tại Nhà hát Hoa Phượng (TP Hải Phòng), Lễ trao Giải Báo chí Quốc gia lần thứ XX - năm 2025 đã diễn ra với sự tham dự của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các bộ, ngành Trung ương, lãnh đạo Hội Nhà báo Việt Nam và đông đảo những người làm báo trên cả nước.

Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) vinh dự giành 7 giải thưởng, gồm 1 giải A, 2 giải B, 3 giải C và 1 giải Khuyến khích, tiếp tục khẳng định vị thế của cơ quan thông tấn quốc gia với những tác phẩm có chất lượng, phản ánh sinh động đời sống kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa của đất nước.

Đồng chí Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam phát biểu. Ảnh: Hòa Nguyễn

Phát biểu tại lễ trao giải, ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam khẳng định, sau hai thập niên, Giải Báo chí Quốc gia đã trở thành giải thưởng nghề nghiệp cao quý, nơi tôn vinh những tác phẩm mang hơi thở cuộc sống, những phát hiện mới, những phản biện có trách nhiệm và những câu chuyện giàu giá trị nhân văn.

Theo ông Lê Quốc Minh, phía sau mỗi tác phẩm được vinh danh là quá trình lao động nghiêm túc, sự dấn thân và trách nhiệm công dân của những người cầm bút. Đó là những tác phẩm không chỉ phản ánh hiện thực mà còn có tác động tích cực đến xã hội, góp phần làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn.

Đi tìm những giá trị phía sau sự kiện

Đóng góp vào thành tích chung của TTXVN, Báo Thể thao và Văn hóa được trao hai giải C với loạt 5 bài "Từ sắp xếp đơn vị hành chính đến 'định vị văn hóa' các địa phương" của tác giả Phạm Huy Thông và tác phẩm báo chí đa phương tiện ba kỳ "15 năm hành trình Sala: Kìa hoa đã nở trong lòng tay ai!" của nhóm tác giả Nguyễn Thị Yến, Ngô Thu Lan và Nguyễn Thị Xuân Hương.

Tác giả Ngô Thu Lan (thứ 4 từ phải qua) đại diện cho nhóm tác giả nhận giải C (tác phẩm báo chí đa phương tiện ba kỳ "15 năm hành trình Sala: Kìa hoa đã nở trong lòng tay ai!"). Ảnh: Hòa Nguyễn

Đây đều là những tác phẩm mang đậm dấu ấn định hướng nội dung của Ban Biên tập Báo Thể thao và Văn hóa: không dừng lại ở việc phản ánh sự kiện mà đi sâu khai thác những giá trị văn hóa, những câu chuyện con người và những chiều kích nhân văn phía sau đời sống đương đại.

Nếu loạt bài của tác giả Phạm Huy Thông đặt ra vấn đề "định vị văn hóa" trong tiến trình sắp xếp đơn vị hành chính, coi văn hóa là yếu tố cốt lõi tạo nên bản sắc và sức mạnh nội sinh của mỗi địa phương, thì tác phẩm "15 năm hành trình Sala: Kìa hoa đã nở trong lòng tay ai!" lại mở ra một không gian khác, nơi y khoa, văn hóa và tinh thần nhân ái gặp gỡ.

Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh và Bí thư Thành ủy Hải Phòng Lê Ngọc Châu trao giải C cho các tác giả, nhóm tác giả đoạt giải. Ảnh: Hòa Nguyễn

Khi y khoa, văn hóa và báo chí cùng kể một câu chuyện

Nhớ lại hành trình thực hiện tác phẩm, nhóm tác giả Nguyễn Thị Yến, Ngô Thu Lan và Nguyễn Thị Xuân Hương cho biết ba ngày tác nghiệp tại Chiêm Hóa (Tuyên Quang) không đủ để hiểu hết một vùng đất, nhưng đủ để nhận ra rằng phía sau những con số hay các hoạt động thường nhật luôn có những câu chuyện đáng để người làm báo dừng lại tìm hiểu.

Tác giả Ngô Thu Lan (thứ 4 từ phải qua) đại diện cho nhóm tác giả nhận giải C (tác phẩm báo chí đa phương tiện ba kỳ "15 năm hành trình Sala: Kìa hoa đã nở trong lòng tay ai!"). Ảnh: Hòa Nguyễn

"Tác phẩm là kết quả của một quá trình lao động nghề nghiệp nghiêm túc, đồng thời phản ánh định hướng của BBT Báo Thể thao và Văn hóa: đi sâu vào những giá trị con người phía sau sự kiện", nhóm tác giả chia sẻ.

Được thực hiện bởi ba phóng viên với những góc tiếp cận khác nhau, từ lĩnh vực y tế, trải nghiệm hiện trường đến văn hóa nghệ thuật, tác phẩm đã khám phá những giá trị văn hóa nghề nghiệp, tinh thần phụng sự và lòng nhân ái của những người thầy thuốc, những nghệ sĩ và những nhà hoạt động xã hội.

Nhóm tác giả Nguyễn Thị Yến, Ngô Thu Lan và Nguyễn Thị Xuân Hương. Ảnh: Hòa Nguyễn

"Chúng tôi nhận ra đây không phải câu chuyện thuần túy về y tế, hay nhân đạo. Đây là một câu chuyện văn hóa, được thể hiện qua cách con người ứng xử với nghề nghiệp, với cộng đồng và với những người yếu thế", nhóm tác giả cho biết.

Điều đọng lại sau hành trình tác nghiệp không chỉ là những ca phẫu thuật hay những con số về hàng nghìn bệnh nhân được chữa trị, những em nhỏ khiếm khuyết được trao cơ hội… mà là niềm tin rằng những câu chuyện về con người vẫn luôn có sức lay động đặc biệt khi được tiếp cận bằng sự thấu hiểu và trách nhiệm nghề nghiệp.

Từ thực tiễn đến tư duy kiến tạo trong tác phẩm báo chí

Loạt 5 bài "Từ sắp xếp đơn vị hành chính đến định vị văn hóa các địa phương" khởi nguồn từ thực tiễn sáp nhập cấp huyện, xã. Vượt lên góc nhìn cơ học về tinh gọn bộ máy, tác phẩm đi sâu vào "dòng chảy ngầm" trong tâm tư nhân dân trước nỗi lo xáo trộn không gian văn hóa, di sản và ký ức làng xã.

Thách thức lớn nhất của tuyến bài là hài hòa giữa chủ trương "cứng" của Đảng, Nhà nước với yếu tố "mềm" của văn hóa; đồng thời chuyển hóa những khái niệm trừu tượng thành các câu chuyện báo chí cụ thể, mang góc nhìn kiến tạo thay vì hoài cổ bi lụy.

Thành công của tác phẩm đến từ phương thức làm nghề khoa học của tòa soạn. Sự đồng hành sát sao, tương tác hai chiều linh hoạt giữa Ban Biên tập và phóng viên ngay từ khâu lên ý tưởng, kết hợp cùng mạng lưới chuyên gia tư vấn, đã giúp bài viết sâu sát thực tiễn và thoát khỏi lối mòn sáo rỗng.

Giá trị cốt lõi đọng lại là một thông điệp tham mưu sâu sắc: Sáp nhập hành chính không thể là phép cộng số học đơn thuần, mà phải là sự dung hợp về văn hóa. Bảo vệ và "định vị" bản sắc chính là chìa khóa để an dân, biến những thay đổi vĩ mô thành cơ hội phát huy sức mạnh di sản trong kỷ nguyên mới.

Khẳng định hướng đi của những tuyến bài chuyên sâu về văn hóa

Hai giải C tại Giải Báo chí Quốc gia lần thứ XX của báo Thể thao và Văn hóa cho thấy hiệu quả của định hướng làm báo chuyên sâu mà Ban Biên tập Báo Thể thao và Văn hóa (TTXVN) kiên trì theo đuổi trong giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ của báo chí và truyền thông.

Nhà báo Nguyễn Thiện Thuật (giữa), Tổng biên tập báo Thể thao và Văn hóa và chúc mừng 2 phóng viên đoạt giải C - Giải Báo chí Quốc gia lần XX của báo. Ảnh: Hòa Nguyễn

Trong bối cảnh văn hóa ngày càng được xác định là nền tảng tinh thần của xã hội, là nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm của quốc gia, Báo Thể thao và Văn hóa đã dành nhiều nguồn lực phát triển các tuyến bài chuyên sâu về văn hóa, con người, công nghiệp văn hóa và bản sắc Việt Nam. Những tác phẩm được vinh danh tại Giải Báo chí Quốc gia lần thứ XX tiếp tục khẳng định dấu ấn của hướng đi ấy, đồng thời thể hiện tinh thần hưởng ứng Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, trong đó nhấn mạnh yêu cầu đưa văn hóa thực sự trở thành động lực và trụ cột của sự phát triển bền vững đất nước.

Thông điệp từ Giải Báo chí Quốc gia lần thứ XX cho thấy, giữa dòng chảy thông tin không ngừng, giá trị cốt lõi của báo chí chuyên nghiệp vẫn là sự trung thực, trách nhiệm và tính nhân văn. Hai giải C lần này không chỉ là sự ghi nhận đối với các tác giả mà còn khẳng định hiệu quả của định hướng phát triển các tuyến bài chuyên sâu về văn hóa mà Báo Thể thao và Văn hóa (TTXVN) kiên trì theo đuổi, qua đó góp phần hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, đưa văn hóa trở thành nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm của quốc gia.

Bài viết: Yên Lan

Báo: Thể thao và Văn hóa