Giải các bài toán tài chính cho nông nghiệp trước rủi ro khí hậu

Ngày 8/4, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Đại sứ quán Đức tại Việt Nam, Ban Thư ký ASEAN cùng các đối tác tổ chức hội thảo "Chào mừng 80 năm ngày HTX Việt Nam và chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về tài trợ rủi ro khí hậu trong nông nghiệp".

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng phát biểu tại sự kiện.

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho biết nông nghiệp Việt Nam và khu vực ASEAN đang bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu sắc, khi đồng thời chịu tác động của biến đổi khí hậu, rủi ro thiên tai, biến động thị trường và các tiêu chuẩn ngày càng cao.

Theo ông, trong bối cảnh này, phát triển nông nghiệp không thể tiếp cận theo các chính sách đơn lẻ mà cần một cách tiếp cận hệ thống, tích hợp. Một nền nông nghiệp hiện đại phải dựa trên các trụ cột liên kết chặt chẽ, bao gồm tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị, thị trường minh bạch, khoa học công nghệ và chuyển đổi số, cùng với hệ thống tài chính nông nghiệp gắn với quản lý rủi ro.

"Các công cụ như bảo hiểm nông nghiệp, tín dụng, tài chính xanh và dữ liệu khí hậu cần được thiết kế đồng bộ trong một hệ sinh thái chính sách", Thứ trưởng nói và nhấn mạnh tài trợ rủi ro khí hậu đã trở thành yêu cầu tất yếu nhằm bảo vệ sinh kế nông dân và thúc đẩy chuyển đổi sang mô hình sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu.

Trong đó, hợp tác xã được xác định là thiết chế quan trọng, đóng vai trò kết nối nông dân với thị trường, công nghệ và các dịch vụ tài chính, qua đó góp phần nâng cao năng lực quản trị rủi ro ngay từ cơ sở.

Ông Phạm Quang Minh, Vụ trưởng Ban Nông lâm nghiệp (FAFD), Ban Thư ký ASEAN.

Ở góc độ khu vực, ông Phạm Quang Minh - Vụ trưởng Ban Nông lâm nghiệp (FAFD), Ban Thư ký ASEAN, cho rằng nông nghiệp vẫn là "xương sống" của các nền kinh tế ASEAN, đóng góp đáng kể vào sinh kế nông thôn và an ninh lương thực. Tuy nhiên, các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán, lũ lụt đang ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và thu nhập của người nông dân.

Theo ông, việc ứng phó với rủi ro khí hậu không thể thực hiện riêng lẻ ở từng lĩnh vực mà cần cách tiếp cận liên ngành và mang tính khu vực. ASEAN đã và đang thúc đẩy nhiều sáng kiến trong nông nghiệp, trong đó tài chính rủi ro khí hậu được xem là công cụ quan trọng, giúp nông dân phục hồi sau các cú sốc và hướng tới phát triển bền vững.

Một số mô hình triển khai tại Indonesia, Thái Lan và Việt Nam, như bảo hiểm nông nghiệp và bảo hiểm tham số, bước đầu cho thấy hiệu quả khi có sự tham gia của khu vực tư nhân và các tổ chức tài chính. Tuy nhiên, theo ông Minh, đây vẫn là lĩnh vực phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều bộ, ngành, đặc biệt là giữa nông nghiệp và tài chính.

Trong thời gian tới, ASEAN dự kiến tiếp tục thúc đẩy các sáng kiến về bảo hiểm và tái bảo hiểm nông nghiệp, đồng thời tăng cường chia sẻ dữ liệu, công nghệ và kinh nghiệm quản trị rủi ro giữa các quốc gia thành viên.

Ông Jens Schmid-Kreye, Bí thư thứ nhất về Hợp tác phát triển, Đại sứ quán Đức tại Việt Nam.

Ở góc độ hợp tác quốc tế, ông Jens Schmid-Kreye, Bí thư thứ nhất về Hợp tác phát triển, Đại sứ quán Đức tại Việt Nam, cho biết nông nghiệp hiện chiếm khoảng 10-12% GDP của khu vực ASEAN và đảm bảo sinh kế cho hơn 100 triệu người. Tuy nhiên, ngành này đang chịu tác động ngày càng rõ rệt của biến đổi khí hậu, với các hiện tượng như lũ lụt, hạn hán và nước biển dâng gia tăng cả về tần suất và mức độ.

Ông cho rằng một trong những thách thức lớn hiện nay là nhiều sản phẩm tài chính còn phức tạp, khó tiếp cận đối với nông dân quy mô nhỏ. Vì vậy, cần phát triển các giải pháp tài chính có tính bao trùm, dễ tiếp cận và có khả năng mở rộng.

Theo ông, các công cụ như bảo hiểm tham số, tín dụng khí hậu cùng với việc ứng dụng công nghệ, dữ liệu viễn thám có thể góp phần nâng cao hiệu quả và tính minh bạch của hệ thống tài chính nông nghiệp. Đồng thời, cần tăng cường vai trò của quan hệ đối tác công - tư, trong đó Nhà nước tạo khung chính sách thuận lợi, còn khu vực tư nhân và các tổ chức tài chính tham gia cung cấp giải pháp.

Toàn cảnh Hội thảo chào mừng 80 năm Ngày Hợp tác xã Việt Nam

Đại diện phía Đức cũng nhấn mạnh vai trò của hợp tác xã trong việc hỗ trợ nông dân tiếp cận tài chính, giảm chi phí giao dịch và nâng cao khả năng áp dụng các công cụ quản lý rủi ro. Với kinh nghiệm phát triển hợp tác xã, Đức sẵn sàng chia sẻ mô hình và hỗ trợ các quốc gia trong khu vực nâng cao năng lực vận hành.

Trong khi nhiều nguồn lực và sáng kiến đã được triển khai, việc xây dựng một hệ thống tài chính nông nghiệp hiệu quả, có khả năng ứng phó với rủi ro khí hậu vẫn là thách thức lớn. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các quốc gia, các tổ chức quốc tế và khu vực tư nhân, đồng thời cần những giải pháp chính sách phù hợp với thực tiễn của người nông dân.