Giải mã Starshield, mạng vệ tinh quân sự của Elon Musk khiến Ukraine bối rối

Quân đội Ukraine vừa ghi nhận sự cố gián đoạn nghiêm trọng khi hệ thống thông tin liên lạc vệ tinh Starshield do SpaceX cung cấp bất ngờ ngừng hoạt động đối với các thiết bị đầu cuối di chuyển ở tốc độ trên 160 km/h.

Động thái bất ngờ không kèm lời giải thích này đang trực tiếp vô hiệu hóa nhiều mũi tấn công và phòng thủ then chốt của Kiev.

Dù vậy, đến ngày 15/10, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Fedorov Mykhailo thông báo trên X rằng kết nối đã được khôi phục. Đồng thời, ông khẳng định “việc loại bỏ hoàn toàn giới hạn tốc độ của Starshield rất quan trọng với phòng thủ của Ukraine”. 

Starlink và Starshield là hai dịch vụ cùng do SpaceX của Elon Musk phát triển. Ảnh: Cybernews

Drone Ukraine tê liệt khả năng đánh chặn

Theo The Guardian, lệnh siết tốc độ dẫn tới hai hệ quả tức thì trên chiến trường. Thứ nhất, vô hiệu hóa phi đội drone đánh chặn.

Các máy bay không người lái tự sát Shahed của Nga thường bay ở vận tốc xấp xỉ 320 km/h. Giới hạn trần 160 km/h khiến các drone đánh chặn tích hợp bộ thu vệ tinh của Ukraine không còn khả năng bám đuổi và tiêu diệt mục tiêu bảo vệ bầu trời thủ đô Kiev.

Thứ hai, đứt gãy mạng lưới tấn công tầm trung. Lực lượng Ukraine sử dụng hạ tầng vệ tinh để dẫn đường cho drone đánh phá các mục tiêu phía sau chiến tuyến.

Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) nhận định vệ tinh đóng vai trò như "xương sống" liên kết drone, pháo binh và sở chỉ huy thành một mạng lưới thời gian thực; việc ngắt kết nối khiến khoảng cách từ khâu phát hiện đến khai hỏa bị kéo dài.

Tuy nhiên, các chiến dịch tập kích tầm xa vào các nhà máy lọc dầu sâu trong lãnh thổ Nga không sử dụng mạng lưới này nên tạm thời không bị ảnh hưởng trực tiếp.

Starlink và Starshield khác nhau ở đâu?

Sự việc khiến mọi sự chú ý đổ dồn vào hai dịch vụ vệ tinh của SpaceX: Starlink và Starshield.

Starlink là mạng lưới Internet băng rộng thương mại với hơn 11.000 vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO). Hiện tại, có khoảng 13 triệu thuê bao Starlink, từ hộ gia đình, người leo núi đến doanh nghiệp hàng hải, hàng không. Đây được xem là cỗ máy kiếm tiền chủ đạo của SpaceX.

Starlink đã có mặt tại Việt Nam với gói cước từ 1,13 triệu đồng/tháng, chưa bao gồm bộ thiết bị đầu cuối.

Trong khi đó, Starshield là đơn vị kinh doanh chuyên trách của SpaceX phát triển hệ thống vệ tinh quân sự và tình báo cho Bộ Quốc phòng Mỹ (Lầu Năm Góc).

Starshield tận dụng chùm vệ tinh Starlink làm nền tảng truyền dẫn nhưng sử dụng các thiết bị đầu cuối chuyên dụng, cổng mạng riêng biệt, tích hợp mã hóa cấp cao và cho phép gắn cảm biến trực tiếp lên các khí tài như drone. 

Chi phí mỗi thiết bị đầu cuối của Starshield lên tới 25.000 USD, đắt gấp 5 lần so với thiết bị Starlink thương mại.

Ngoài Mỹ, quân đội Anh và New Zealand cũng đang ứng dụng hoặc thử nghiệm hệ thống Starshield cho các chiến dịch quốc phòng. 

Elon Musk lên tiếng

Trước làn sóng chỉ trích từ Kiev, tỷ phú Elon Musk khẳng định quân đội Ukraine được liên kết vận hành thông qua hệ thống Starshield chứ không phải Starlink thông thường. Ông tuyên bố SpaceX không trực tiếp đưa ra quyết định hạn chế này:

"Hệ thống Starshield thuộc quyền sở hữu và kiểm soát của chính phủ Mỹ. Mọi giới hạn về tốc độ hay phạm vi sử dụng đều do quân đội Mỹ và quyết định cuối cùng thuộc về Tổng thống (POTUS)", ông Musk bình luận dưới bài viết của cựu Bộ trưởng Fedorov Mykhailo.

Ông cũng nói rõ Starlink là dịch vụ thương mại do SpaceX sở hữu và kiểm soát. Việc sử dụng Starlink chỉ dành cho mục đích dân sự hoặc phòng thủ, nghiêm cấm sử dụng trực tiếp cho các hành động tấn công quân sự.

Nhà Trắng hiện chưa xác nhận hay phủ nhận tuyên bố của Musk. 

(Theo The Guardian, NDTV, CNBC)