Giải mã tín hiệu vô tuyến bí ẩn lặp lại mỗi 8 phút từ vũ trụ

Từ cuối năm 2024 - 9/2025, kính thiên văn vô tuyến Murchison Widefield Array (MWA) tại Úc ghi nhận 214 xung từ tín hiệu GPM J071507−114153 với chu kỳ khoảng 8 phút. Nghiên cứu trên tạp chí Nature Astronomy cho biết nguồn phát vô tuyến nhất thời chu kỳ dài này đến từ hệ sao đôi cách hơn 5.000 năm ánh sáng. Đây là lần đầu tiên giới thiên văn thấy xung vô tuyến từ sao lùn trắng quay quanh sao loại G giống Mặt Trời thay vì sao lùn đỏ.

Hình minh họa tín hiệu lạ phát ra từ vũ trụ xa xăm.

Loại bức xạ này được biết đến từ năm 2005 nhưng mới được nghiên cứu kỹ từ năm 2022, khác với sao xung neutron quay nhanh. Giới thiên văn từng phát hiện các tín hiệu chu kỳ 18 phút vào năm 2022 và 21 phút một năm sau đó. Dù ít nhất 4 trong 12 nguồn đã biết là hệ sao lùn trắng và sao lùn đỏ, nguyên nhân phát xung vẫn chưa rõ ràng.

Sau 100 giờ xử lý dữ liệu GPM J071507−114153, nhóm nghiên cứu tại đại học Curtin (Úc) đã tìm ra lời giải. Tác giả chính Sam McSweeney cho biết các xung lần đầu đủ rõ để quan sát sao lùn trắng di chuyển quanh sao đồng hành, chứng tỏ tín hiệu đến từ vùng gần hoặc chính sao lùn trắng. Đồng tác giả Natasha Hurley-Walker cũng bày tỏ kinh ngạc khi sóng vô tuyến giúp phát hiện các cơn bão sao cách hơn 5.000 năm ánh sáng.

Các xung từ sao lùn trắng còn giúp nhóm khoa học ghi nhận những đợt bùng phát bức xạ trên ngôi sao đồng hành. Quan sát quang học bổ sung bằng Đài quan sát Keck đã xác nhận thiên thể này đúng là một ngôi sao loại G.

Nhóm tác giả nhận định các phát hiện về nguồn phát vô tuyến nhất thời chu kỳ dài trong tương lai có thể giúp tìm ra những sao lùn trắng mới. Các thiên thể này vốn thường ẩn mình khỏi tầm nhìn của đài quan sát truyền thống.