Giải ngân hơn 55.700 tỷ đồng vốn đầu tư công sau 2 tháng đầu năm 2026

Theo báo cáo của Bộ Tài chính tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 2/2026, lũy kế đến ngày 28/2/2026, tổng số vốn đầu tư công đã giải ngân đạt 55.739,8 tỷ đồng, tương đương 5,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao (995.348,05 tỷ đồng).

Trong đó, vốn ngân sách Trung ương giải ngân đạt 10.178 tỷ đồng, bằng 2,9% kế hoạch; vốn ngân sách địa phương đạt 45.561,8 tỷ đồng, tương đương 7% kế hoạch. So với cùng kỳ năm 2025, tỷ lệ giải ngân tương đương nhưng giá trị tuyệt đối cao hơn khoảng 10.928,6 tỷ đồng.

Phân hóa rõ nét giữa các bộ, ngành và địa phương

Tính đến hết tháng 2/2026, có 6 bộ, cơ quan trung ương và 14 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân từ mức bình quân chung của cả nước trở lên. Trong nhóm này có Ngân hàng Chính sách xã hội, Tổng Công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam, Bộ Tư pháp, Bộ Công Thương, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Công an; cùng các địa phương như Điện Biên, Lai Châu, Hải Phòng, Lạng Sơn, TP.HCM, Hà Tĩnh, Cà Mau, Gia Lai, Hà Nội, Thái Nguyên, Cần Thơ, Khánh Hòa, Ninh Bình và Đà Nẵng.

Ở chiều ngược lại, còn 29 bộ, cơ quan trung ương và 20 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới mức bình quân chung; trong đó có 25 bộ, cơ quan trung ương giải ngân dưới 1% hoặc chưa giải ngân.

Kết quả này cho thấy sự chênh lệch đáng kể về năng lực tổ chức thực hiện, mức độ chủ động trong phân bổ và triển khai kế hoạch vốn giữa các đơn vị.

Năm 2026 đánh dấu năm đầu tiên của kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026–2030, với tổng quy mô vốn lớn nhất từ trước đến nay. Quy mô tăng mạnh đồng nghĩa với yêu cầu cao hơn về năng lực hấp thụ vốn của nền kinh tế và khả năng tổ chức thực hiện của các chủ đầu tư, ban quản lý dự án.

Tuy nhiên, nhiều khó khăn của năm 2025 vẫn tiếp diễn. Trước hết là vướng mắc trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng - nút thắt kéo dài ở nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn. Bên cạnh đó là nguy cơ thiếu hụt nguồn cung và biến động giá nguyên vật liệu khi hàng loạt công trình đồng loạt triển khai; diễn biến thời tiết thất thường cũng ảnh hưởng đến tiến độ thi công.

Đáng chú ý, năm 2026 còn là năm chuyển tiếp về thể chế, khi nhiều văn bản pháp luật mới có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Việc áp dụng cơ chế, chính sách mới trong giai đoạn đầu có thể phát sinh lúng túng, làm chậm quá trình hoàn thiện thủ tục đầu tư và tổ chức thực hiện dự án.

Hơn 32.800 tỷ đồng chưa phân bổ chi tiết

Về công tác phân bổ kế hoạch vốn, đến hết tháng 2/2026, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã giao chi tiết khoảng 975.500 tỷ đồng, đạt 96,7% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 32.800 tỷ đồng (chiếm 3,3%) chưa được phân bổ chi tiết, thuộc 15 bộ, cơ quan trung ương và 15 địa phương.

Số vốn này chủ yếu đang trong quá trình hoàn thiện thủ tục theo quy định. Việc chậm phân bổ đã tác động trực tiếp đến tỷ lệ giải ngân những tháng đầu năm.

Bên cạnh đó, một số đơn vị còn phân bổ vốn cho dự án chưa đủ điều kiện, như nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư chưa được phê duyệt dự toán, bố trí vượt tổng mức đầu tư hoặc vượt thời gian thực hiện dự án. Bộ Tài chính đã có văn bản kiểm tra, yêu cầu rà soát và điều chỉnh để bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật.

Theo đánh giá, hai tháng đầu năm thường là giai đoạn các chủ đầu tư tập trung hoàn thiện thủ tục, phân khai kế hoạch vốn chi tiết, đồng thời triển khai tiếp các dự án chuyển tiếp. Kỳ nghỉ Tết năm 2026 diễn ra muộn hơn so với năm trước cũng làm gián đoạn hoạt động thi công, khiến khối lượng nghiệm thu, thanh toán chưa nhiều.

Ngoài ra, năng lực tổ chức thực hiện ở một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu còn hạn chế; chưa chủ động, thiếu quyết liệt trong điều hành. Tại một số xã, phường mới hình thành sau khi sắp xếp mô hình chính quyền hai cấp, tình trạng thiếu cán bộ phụ trách đầu tư công hoặc phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ cũng ảnh hưởng đến tiến độ triển khai.

Đối với các dự án ODA, một số dự án chưa hoàn tất thủ tục điều chỉnh, gia hạn thời gian thực hiện, ký kết hoặc đưa hiệp định vay vào hiệu lực nên chưa đủ điều kiện bố trí vốn. Nhiều dự án đang xử lý chứng từ từ năm trước, tổ chức đấu thầu hoặc tháo gỡ vướng mắc mặt bằng, khiến giải ngân kế hoạch năm 2026 còn chậm.

Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng năm 2026 đặt ra ở mức cao, đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công được xác định là một trong những giải pháp trọng tâm để kích thích tổng cầu, lan tỏa sang các ngành sản xuất - xây dựng - dịch vụ, đồng thời tạo dư địa cho tăng trưởng bền vững.

Theo Bộ Tài chính, để phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch được giao, các bộ, ngành và địa phương cần nghiêm túc rút kinh nghiệm từ quá trình thực hiện năm 2025; triển khai các giải pháp đột phá, quyết liệt hơn trong quản lý và sử dụng vốn đầu tư công, đặc biệt với các dự án quan trọng quốc gia, công trình trọng điểm và chương trình mục tiêu quốc gia.

Cùng với đó là yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát chặt chẽ; tập trung tháo gỡ nút thắt trong giải phóng mặt bằng, bảo đảm cung ứng vật liệu xây dựng; tăng cường vai trò của người đứng đầu và phát huy hiệu quả các Tổ công tác của Thủ tướng Chính phủ trong kiểm tra, đôn đốc và xử lý vướng mắc.

Phương Anh