Giải pháp chuyên sâu để thương mại điện tử xuyên biên giới 'tăng tốc'

Đưa thương mại điện tử trở thành công cụ hỗ trợ thiết thực cho mục tiêu phát triển xuất khẩu (Báo Chính phủ)

Lợi thế của "đường cao tốc"

Bà Trần Thị Yến Phi, Giám đốc Điều hành Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ DSW cho biết, xác định, các sản phẩm xuất khẩu của doanh nghiệp đều đi theo con đường chính ngạch và vào các thị trường khó tính với những tiêu chuẩn cao về chất lượng như: Nhật Bản, Hàn Quốc, EU, Singapore, Malaysia... Vì thế, doanh nghiệp luôn phải đảm bảo chất lượng sản phẩm theo đúng tiêu chuẩn quốc tế như: truy xuất nguồn gốc, mã vùng trồng, mã xuất khẩu… Nhờ đó, từ doanh thu 3.000 USD cho đơn hàng xuất khẩu đầu tiên qua sàn thương mại điện tử Alibaba, sau một năm, con số này tăng lên 260.000 USD.

Không chỉ riêng doanh nghiệp này, hàng ngày vô vàn những sản phẩm của người Việt đã và đang trên đường đến trực tiếp với người tiêu dùng toàn cầu. Bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số khẳng định xuất khẩu thương mại điện tử là một trong những trụ cột quan trọng của Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026 - 2030.

Trong bối cảnh thế giới có nhiều bất ổn, thương mại điện tử xuyên biên giới không chỉ là kênh bán hàng đơn thuần mà đã trở thành động lực quan trọng giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận trực tiếp với hàng tỷ người tiêu dùng toàn cầu, giảm chi phí logistics, quảng cáo và kho vận, đồng thời nâng cao vị thế thương hiệu Việt.

Đặc biệt hành lang pháp lý để doanh nghiệp cận kênh bán hàng tiềm năng này đã “rộng cửa” hơn trước đây. Luật Thương mại điện tử đã được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ tháng 7/2026. Luật Thương mại điện tử và Nghị định sẽ được triển khai theo tinh thần vừa tạo thuận lợi cho hoạt động kinh doanh hợp pháp, vừa tăng cường trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường kinh doanh trực tuyến. Bên cạnh đó, Chính phủ đang tích cực hoàn thiện các chính sách về hải quan, thuế, bảo vệ người tiêu dùng và hệ thống hạ tầng số, thanh toán xuyên biên giới nhằm hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu chiến lược, bà Lê Hoàng Oanh cho biết.

Đây là nền tảng để bức tranh ngoại thương của Việt Nam đã có bước tiến nhảy vọt sau 30 năm hội nhập. Từ mức kim ngạch khiêm tốn 13 tỷ USD vào năm 1995 thì chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 549,69 tỷ USD, tăng 27,1%. Dự kiến trong năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam sẽ lần đầu tiên cán mốc 1.000 tỷ USD. Đóng góp vào bức tranh chung, thương mại điện tử xuyên biên giới đang nổi lên như một yếu tố xúc tác quan trọng với tốc độ tăng trưởng ấn tượng. Hiện lĩnh vực này đạt quy mô khoảng 4,85 tỷ USD, chiếm gần 8% tổng quy mô thương mại điện tử Việt Nam.

Tuy nhiên, thương mại điện tử xuyên biên giới không phải là câu chuyện đưa hàng lên sàn rồi chờ đơn. Dù các nền tảng thương mại điện tử lớn như Amazon, Shopee hay TikTok Shop đã và đang triển khai những chương trình hỗ trợ chuyên sâu nhưng mức độ tương tác và cam kết đồng hành từ phía doanh nghiệp trong nước vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Nhiều doanh nghiệp vẫn thiếu hệ thống vận hành và chưa biết cách xây dựng thương hiệu bền vững.

Vận hành chuyên nghiệp và hiểu rõ khách hàng từ dữ liệu

Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Tiến Dũng, Giám đốc điều hành 5MSTAR gợi ý, xu hướng hiện nay là vận hành theo mô hình tinh gọn, không cần bộ máy quá lớn nhưng phải có đội ngũ hiểu sản phẩm, nền tảng, dữ liệu, tồn kho, chi phí quảng cáo, dòng tiền và trải nghiệm khách hàng. Doanh nghiệp cần biết khai thác hệ sinh thái của các nền tảng, từ kho vận, xử lý đơn hàng đến các chương trình đào tạo chính thống. Thay vì phụ thuộc vào mô hình xuất khẩu B2B thông qua nhà nhập khẩu hoặc đại lý, doanh nghiệp có thể chuyển sang mô hình D2C Global, bán trực tiếp tới người tiêu dùng trên các nền tảng số. Cách tiếp cận này giúp giảm chi phí trung gian, chủ động dữ liệu thị trường và hiểu rõ nhu cầu khách hàng.

Tận dụng tốt các cơ chế hợp tác hiện có để mở rộng quy mô thương mại song phương, nhất là đối với nông sản, thủy sản, sản phẩm cơ điện và các mặt hàng có thế mạnh; tăng cường đầu tư vào kinh tế cửa khẩu, logistics hiện đại, gia công xuyên biên giới, nông nghiệp xanh và công nghiệp chế biến, đồng thời, đẩy mạnh hợp tác xây dựng chuỗi sản xuất-cung ứng xuyên biên giới, tăng cường kết nối hạ tầng, dữ liệu, thanh toán tài chính và chính sách nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp hai bên trên thị trường khu vực và quốc tế.

Cùng chung nhận định này, ông Bùi Trung Kiên, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) cho rằng, cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các cơ quan quản lý, hệ thống Thương vụ và các hiệp hội trong việc tổ chức các chương trình xúc tiến thương mại chuyên ngành, chia sẻ dữ liệu thị trường và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các nền tảng bán hàng toàn cầu.

Đồng thời, tăng cường cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài với cộng đồng doanh nghiệp. Thông tin về xu hướng tiêu dùng, ngành hàng tiềm năng, mã hàng bán chạy hay những thay đổi trong chính sách nhập khẩu nếu được cập nhật thường xuyên sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng chiến lược tiếp cận thị trường hiệu quả hơn. Cùng với đó, việc mở rộng các chương trình đào tạo kỹ năng xuất khẩu trực tuyến cho doanh nghiệp địa phương sẽ góp phần thu hẹp khoảng cách số giữa các vùng miền, đưa thương mại điện tử trở thành công cụ hỗ trợ thiết thực cho mục tiêu phát triển xuất khẩu.

Bên cạnh nỗ lực từ phía quản lý nhà nước, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cũng đưa ra một số khuyến nghị cho doanh nghiệp để tận dụng tối đa cơ hội từ thương mại điện tử xuyên biên giới. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào sự hỗ trợ của Nhà nước hay các sàn thương mại điện tử, các đơn vị sản xuất cần xác định việc chuẩn hóa theo tiêu chuẩn quốc tế là điều kiện tiên quyết để vượt qua rào cản kỹ thuật tại các thị trường mục tiêu. Yêu cầu hiện nay là các doanh nghiệp phải nghiên cứu quy định pháp lý của nước sở tại, từ đó đầu tư bài bản nhằm đạt được những chứng chỉ chất lượng uy tín toàn cầu. Bên cạnh việc nâng cao năng lực quản trị số, sự nhạy bén trong việc ứng dụng công nghệ trực tuyến vào quy trình xuất khẩu sẽ giúp hàng hóa nội địa khẳng định vị thế bền vững.