Giải pháp quản trị tích hợp chìa khóa phát triển bền vững ngành chăn nuôi bò sữa

Ông Nguyễn Lê Thăng - Phó Tổng giám đốc công ty Agitec của Tập đoàn TH chia sẻ kinh nghiệm về sản xuất thức ăn thô xanh. Ảnh: Hà Trần

Trong khuôn khổ  Hội nghị Khoa học Chăn nuôi Á – Úc lần thứ 21 (AAAP 2026) diễn ra tại Hà Nội, Tập đoàn TH phối hợp tổ chức hội thảo chuyên đề với chủ đề "Từ thực tiễn sản xuất đến đối thoại khoa học về chăn nuôi bò sữa bền vững". Sự kiện thu hút sự quan tâm của nhiều chuyên gia quốc tế đến từ Nhật Bản, Indonesia, Hàn Quốc và Australia cùng các nhà khoa học trong nước, tập trung thảo luận về các giải pháp đồng bộ nhằm giải quyết những thách thức lớn của ngành sữa hiện đại.

Giáo sư Tomas J. Acosta (Đại học Nông nghiệp và Thú y Obihiro, Nhật Bản) nhận định, ngành chăn nuôi bò sữa đang đứng trước yêu cầu đồng thời về tăng năng suất, bảo đảm chất lượng và an toàn thực phẩm, cải thiện phúc lợi động vật, sử dụng kháng sinh có trách nhiệm và giảm tác động môi trường.

Đối với các hệ thống trang trại quy mô lớn trong điều kiện nhiệt đới, các mục tiêu này không thể giải quyết bằng một công nghệ hay một bộ phận chuyên môn riêng lẻ. Do đó, hội thảo lựa chọn một cách tiếp cận liên ngành dựa trên thực tiễn của TH, từ điều hành trang trại dựa trên dữ liệu, phát triển vùng nguyên liệu thức ăn thô xanh, thiết kế khung phúc lợi động vật cho đến giám sát sử dụng thuốc trong thú y. 

Thông điệp xuyên suốt được Tập đoàn TH chia sẻ là chăn nuôi bò sữa bền vững cần một hệ thống quản trị tích hợp; trong đó, công nghệ, nguồn thức ăn, phúc lợi động vật và thú y hỗ trợ lẫn nhau và được đánh giá bằng những chỉ số có ý nghĩa thực tiễn. Chia sẻ kinh nghiệm thực tế về ứng dụng công nghệ cao và khoa học quản trị đan xen trong chăn nuôi bò sữa quy mô lớn bền vững tại Việt Nam, Tiến sĩ Trần Trung Mỹ, Giám đốc Đảm bảo Chất lượng của Công ty Cổ phần Thực phẩm Sữa TH cho biết, trong điều kiện khí hậu nhiệt đới, trang trại bò sữa quy mô lớn phải ứng phó với stress nhiệt, biến động về nguồn thức ăn, yêu cầu an toàn sữa và áp lực giảm phát thải.

Dựa trên dữ liệu vận hành tại tám trang trại bò thuần chủng cao sản giống Holstein Friesian ở Nghệ An giai đoạn 2023-2025, hệ thống này triển khai đồng bộ nhiều giải pháp từ dinh dưỡng chính xác tự động hóa, quản lý di truyền và hồ sơ đàn, hệ thống vắt sữa khép kín đến con chip thu thập thông tin sức khỏe và cảnh báo sức khỏe từng con bò sữa, xử lý chất thải hữu cơ thành phân bón, năng lượng xanh và làm mát thông minh. 

Cách tiếp cận này hướng đến quản trị trang trại dựa trên dữ liệu, kết nối các chỉ số về năng suất sữa, hiệu quả sử dụng thức ăn, chất lượng sữa và phát thải. Kết quả ghi nhận sản lượng sữa bình quân tăng tương đương khoảng 13% trong giai đoạn 2023-2025.

Trong khi đó, cường độ phát thải phạm vi một và hai giảm từ 0,88 xuống 0,61 kg CO₂ tương đương trên mỗi kg sữa hiệu chỉnh theo hàm lượng chất béo và protein. Tiến sĩ Trần Trung Mỹ nhấn mạnh kết quả trên cho thấy tiềm năng của cách tiếp cận quản trị tích hợp, thay vì đầu tư công nghệ riêng lẻ. 

Bên cạnh đố, công nghệ vận hành, bài toán chủ động nguồn nguyên liệu thức ăn thô xanh cũng đóng vai trò nền tảng. Thạc sĩ Nguyễn Lê Thăng, Phó Tổng giám đốc công ty Agitec phụ trách cây trồng và sản xuất thức ăn thô xanh thuộc Tập đoàn TH cho biết, doanh nghiệp bắt đầu xây dựng năng lực sản xuất thức ăn theo hướng công nghiệp từ năm thành lập 2009. Thời điểm đó, việc triển khai gặp nhiều khó khăn do thiếu mô hình trên thế giới để tham khảo, hạn chế về máy móc và nhân lực kỹ thuật.

Doanh nghiệp từng triển khai trồng những cánh đồng cỏ Mombasa với diện tích lớn mà trên thế giới chưa từng có tham chiếu. Để chủ động nguồn nguyên liệu, TH triển khai đồng bộ các giải pháp từ công nghệ quy hoạch cây trồng, tổ chức tưới tiêu tự động hóa, cơ giới hóa đồng bộ đến ứng dụng công nghệ ủ chua và đào tạo đội ngũ vận hành tại chỗ.

Đến nay, hệ thống sở hữu khoảng 4.000 ha trồng cây làm thức ăn thô xanh, sản lượng đạt khoảng 200.000 tấn mỗi năm, tương đương khoảng 60.000 tấn vật chất khô. Đây là nguồn cung quan trọng phục vụ hoạt động chăn nuôi cho đàn bò sữa quy mô lớn tiệm cận 75.000 con của tập đoàn. 

Từ nền tảng dữ liệu lớn đến chiến lược chăn nuôi bền vững và có trách nhiệm, hội thảo ghi nhận nhiều ý kiến thảo luận sôi nổi từ các đại biểu quốc tế đến từ Indonesia, Hàn Quốc và Úc xung quanh các vấn đề giảm phát thải, phúc lợi động vật, chất lượng thức ăn thô xanh và sinh sản bò sữa.

Làm rõ thêm các nội dung chuyên môn, Ths. Lê Văn Thiện - Phó phụ trách chuyên môn thú y và Trưởng Trung tâm Chuyên môn Thú y thuộc Công ty cổ phần Thực phẩm Sữa TH - cho biết, đơn vị đã xây dựng hệ thống giám sát chuẩn hóa trong công tác thú y, đặc biệt cẩn trọng và có trách nhiệm trong sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi dựa trên dữ liệu lớn. Cách làm này cho phép theo dõi xu hướng sử dụng thuốc qua từng năm, đồng thời nhận diện sự khác biệt giữa các trang trại để có cơ sở xem xét nguyên nhân. 

Dữ liệu đầy đủ từ 11 trang trại thuộc hệ thống TH trên toàn quốc là cơ sở để xem xét thêm việc chỉ định điều trị, công tác phòng bệnh, chất lượng ghi nhận dữ liệu và cách thức quản lý tại từng đơn vị. Việc giám sát sử dụng các loại thuốc thú y đặc biệt được gắn với cách tiếp cận một sức khỏe, bởi vấn đề này không chỉ liên quan đến sức khỏe vật nuôi mà còn có mối liên hệ với an toàn thực phẩm và sức khỏe cộng đồng. 

Liên quan đến vấn đề phúc lợi động vật, ông Craig Tanner, chuyên gia Australia, phụ trách chuyên môn thú y tại TH nhận định trong chăn nuôi bò sữa hiện đại, phúc lợi động vật không thể chỉ được đánh giá qua quy mô đầu tư, thiết kế chuồng trại hay việc ban hành các quy trình chăm sóc, mà cần đánh giá bằng tình trạng thực tế của vật nuôi và khả năng theo dõi, cải thiện tình trạng đó bằng những chỉ số cụ thể.

Từ thực tiễn tại doanh nghiệp, ông Craig Tanner đề xuất cần có đánh giá kết quả phúc lợi động vật bằng một hệ thống báo cáo có thể quan sát, lượng hóa và theo dõi theo thời gian thông qua năm chỉ số cốt lõi gồm dinh dưỡng, môi trường sống, sức khỏe, hành vi và trạng thái tinh thần.

Những yếu tố này được đánh giá qua các chỉ số cụ thể như thể trạng, khả năng đi lại, tình trạng vệ sinh, sức khỏe của bò, cùng điều kiện cung cấp nước uống, độ thông thoáng, mật độ nuôi, xử lý đau và công tác đào tạo nhân sự.