Kiểm soát nguy cơ mất an toàn thực phẩm từ bao bì

Bao bì thực phẩm không an toàn gây ảnh hưởng sức khỏe người sử dụng. (Ảnh minh họa được tạo bởi AI)

Nguy cơ mất an toàn thực phẩm từ bao bì kém chất lượng

Tại hội thảo "Bao bì và công nghệ thực phẩm thế hệ mới đáp ứng yêu cầu an toàn thực phẩm và phát triển kinh tế tuần hoàn", do Hội Khoa học kỹ thuật an toàn thực phẩm Việt Nam vừa tổ chức, các chuyên gia đã đưa ra cảnh báo những nguy cơ mất an toàn thực phẩm từ bao bì, đặc biệt là vật liệu nhựa.

Một trong những mối nguy được đề cập là kim loại có thể hiện diện dưới dạng tạp chất hoặc có nguồn gốc từ chất xúc tác, phụ gia, chất ổn định được sử dụng trong quá trình sản xuất vật liệu.

Ông Trần Huy Hiếu, Trung tâm Đánh giá nguy cơ về an toàn thực phẩm, Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia cho biết, an toàn của bao bì không chỉ phụ thuộc vào các chất được chủ động đưa vào quá trình sản xuất, mà còn liên quan tạp chất, sản phẩm phân hủy và các chất có thể phát sinh hoặc thôi nhiễm trong quá trình sử dụng.

Theo ông Hiếu, chì và cadmi là hai kim loại nặng được quy định kiểm soát trong các quy chuẩn kỹ thuật của Việt Nam đối với một số vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm. Phơi nhiễm chì có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh và nhiều cơ quan khác; cadmi có thể gây tổn thương thận và được xác định là chất gây ung thư ở người.

Với vật liệu nhựa, quá trình sản xuất có thể xảy ra phản ứng không hoàn toàn, khiến một phần nguyên liệu ban đầu còn tồn dư trong vật liệu. Trong những điều kiện nhất định, các chất tồn dư có thể thôi nhiễm từ bao bì vào thực phẩm, có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người dùng.

Ông Hiếu cho biết, hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia của Việt Nam đã có các quy định đối với nhiều nhóm bao bì, dụng cụ và vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm. Tuy nhiên, theo ông, cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá nguy cơ để cập nhật yêu cầu đối với những mối nguy mới và các loại bao bì đặc thù.

Ông Trần Huy Hiếu, Trung tâm Đánh giá nguy cơ về an toàn thực phẩm, Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia chia sẻ về một số mối nguy liên quan vật liệu, bao bì tiếp xúc với thực phẩm. (Ảnh: HÀ MINH)

Dự kiến tăng cường hậu kiểm bao bì thực phẩm

Ông Bùi Đức Lập, Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cho biết, công tác quản lý an toàn thực phẩm trong bối cảnh hiện nay ngày càng đặt ra yêu cầu cao hơn.

Cụ thể, chuỗi cung ứng ngày càng đa dạng, phương thức kinh doanh thay đổi nhanh, thương mại điện tử phát triển, công nghệ chế biến và vật liệu tiếp xúc với thực phẩm liên tục đổi mới. Cùng với đó là yêu cầu kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc, bảo vệ môi trường và đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường trong nước, quốc tế.

Trong đó, bao bì thực phẩm không chỉ phục vụ bảo quản, vận chuyển và cung cấp thông tin sản phẩm, mà còn là một yếu tố quan trọng trong kiểm soát an toàn thực phẩm, nhất là đối với vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm.

Vì vậy, bao bì và công nghệ thực phẩm thế hệ mới đáp ứng yêu cầu an toàn thực phẩm và phát triển kinh tế tuần hoàn đang là một lựa chọn thiết thực.

Tuy nhiên, chuyển đổi bao bì thân thiện hơn với môi trường và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn phải đi đôi với yêu cầu bảo đảm an toàn thực phẩm. Một giải pháp bao bì chỉ thực sự bền vững khi vừa bảo vệ được thực phẩm và sức khỏe người tiêu dùng, vừa sử dụng tài nguyên hiệu quả, giảm tác động môi trường trong toàn bộ vòng đời sản phẩm. Do đó, cần xem xét đồng thời tính an toàn, tính phù hợp công nghệ, khả năng thu gom, tái chế và điều kiện triển khai thực tế.

Theo ông Lập, những nguy cơ liên quan sự thôi nhiễm từ vật liệu bao bì, điều kiện sử dụng, nhiệt độ, thời gian tiếp xúc và tính tương thích giữa vật liệu với từng loại thực phẩm cần được nhận diện, đánh giá và kiểm soát bằng phương pháp khoa học, dựa trên tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và kết quả thử nghiệm, kiểm nghiệm phù hợp.

Hiện có 4 quy chuẩn đối với nhóm bao bì, dụng cụ và vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm. Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đang được nghiên cứu theo hướng quản lý các sản phẩm, nhóm sản phẩm bằng quy định kỹ thuật về an toàn thực phẩm do Bộ Y tế ban hành, thay cho hình thức quản lý theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia như hiện nay.

Nếu dự thảo được thông qua, dụng cụ chứa đựng và vật liệu bao gói tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm sẽ thuộc nhóm tự công bố tiêu chuẩn sản phẩm, kết hợp tăng cường hậu kiểm và lấy mẫu giám sát trên thị trường.

Ông Nguyễn Văn Nhiên, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật An toàn thực phẩm Việt Nam cho biết, bao bì không đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật có thể chứa hoặc bị nhiễm các chất độc hại. Nguy cơ còn đến từ kim loại nặng và các chất khác thôi nhiễm vượt giới hạn cho phép. Đáng chú ý, mực in, keo dán, lớp phủ và vật liệu tái chế không an toàn cũng có thể trở thành nguồn gây ô nhiễm thực phẩm.

Các chuyên gia đề xuất tăng cường kiểm tra cơ sở sản xuất bao bì, hướng dẫn người tiêu dùng nhận biết bao bì an toàn, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp sử dụng vật liệu sinh học, thân thiện môi trường.