Giải pháp quan trọng phòng ngừa bạo lực học đường

Đoàn Luật sư tỉnh Thái Nguyên tổ chức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật tại Trường THPT Bắc Sơn, phường Phúc Thuận.

Ở lứa tuổi trung học phổ thông (THPT), học sinh có nhiều thay đổi về tâm sinh lý, mong muốn khẳng định bản thân và chịu tác động mạnh mẽ từ các mối quan hệ bạn bè, mạng xã hội. Nếu không được định hướng phù hợp, những bất đồng nhỏ trong giao tiếp, sinh hoạt có thể phát triển thành mâu thuẫn kéo dài, thậm chí dẫn đến hành vi bạo lực.

Đáng chú ý, bạo lực học đường hiện nay không chỉ diễn ra trực tiếp trong lớp học, sân trường mà còn có thể tiếp diễn trên không gian mạng. Việc đăng tải clip đánh nhau, bình luận miệt thị, phát tán tin nhắn riêng tư hoặc lập nhóm cô lập, tẩy chay một học sinh đều có thể gây tổn thương và tạo áp lực tâm lý cho nạn nhân.

Trước thực tế đó, công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật và kỹ năng phòng, chống bạo lực học đường cần được thực hiện thường xuyên, phù hợp với tâm lý lứa tuổi. Qua đó giúp học sinh nhận diện những hành vi sai trái, hiểu rõ hậu quả và biết cách ứng xử, tìm kiếm sự hỗ trợ khi xảy ra mâu thuẫn.

Tại các trường THPT trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, nội dung này đang được quan tâm triển khai bằng nhiều hình thức. Trong đó, việc phối hợp giữa nhà trường, lực lượng Công an, tổ chức Đoàn Thanh niên và các chuyên gia pháp luật để tổ chức tuyên truyền trực tiếp giúp kiến thức được truyền tải sinh động, gắn với những tình huống gần gũi trong đời sống học sinh.

Tại Trường THPT Bắc Sơn, phường Phúc Thuận, một buổi tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật đã thu hút hơn 1.400 học sinh cùng cán bộ, giáo viên nhà trường tham gia.

Chương trình tập trung làm rõ các dạng bạo lực học đường, nguyên nhân, hậu quả và trách nhiệm của người có hành vi vi phạm; đồng thời hướng dẫn học sinh cách ứng xử khi chứng kiến bạn bị bắt nạt, kiểm soát cảm xúc, giải quyết bất đồng và sử dụng mạng xã hội văn minh.

Để tăng tính thực tiễn, các luật sư đưa ra những tình huống giả định như: Hai học sinh tranh cãi trong lớp; một học sinh bị lập nhóm riêng để chế giễu; hoặc clip đánh nhau được chia sẻ trong nhóm trò chuyện của lớp.

Từ những tình huống này, học sinh cùng thảo luận, nhận diện hành vi không phù hợp và tìm cách giải quyết, trong đó có việc chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ từ giáo viên, nhà trường và người có trách nhiệm.

Cách tuyên truyền tương tác giúp các em không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn được bày tỏ quan điểm, rèn luyện kỹ năng xử lý những tình huống có thể gặp trong thực tế.

Hiệu quả của công tác tuyên truyền không chỉ nằm ở số lượng người tham gia mà quan trọng hơn là sự chuyển biến trong nhận thức và hành động của mỗi học sinh. Các em cần hiểu rằng, bản thân không chỉ có trách nhiệm tránh xa hành vi bạo lực mà còn có thể góp phần ngăn chặn bằng những việc làm thiết thực.

Học sinh Trần Đình Dũng, lớp 10A1, chia sẻ: Trước đây, em nghĩ bắt nạt chỉ là đánh nhau hoặc đe dọa trực tiếp. Qua buổi tuyên truyền, em hiểu rằng việc chế giễu, cô lập bạn trong lớp hay đăng lời xúc phạm lên mạng xã hội cũng có thể khiến người khác bị tổn thương. Nếu gặp tình huống như vậy, em sẽ tìm cách hỗ trợ bạn và báo với giáo viên thay vì đứng xem hoặc chia sẻ thông tin.

Bên cạnh việc trang bị kiến thức cho học sinh, vai trò của giáo viên trong phát hiện sớm và ngăn chặn bạo lực học đường cũng rất quan trọng. Giáo viên cần quan tâm đến những thay đổi về tâm trạng, thái độ, kết quả học tập và quan hệ bạn bè của học sinh; chú ý những em thường xuyên lo lắng, né tránh các hoạt động tập thể hoặc có biểu hiện bất thường trong giao tiếp. Khi phát hiện dấu hiệu mâu thuẫn, cần kịp thời tìm hiểu, xác minh và phối hợp với gia đình để có biện pháp hỗ trợ phù hợp.

Hoạt động tuyên truyền, phổ biến giúp nâng cao hiểu biết, ý thức chấp hành pháp luật cho học sinh.

Thầy giáo Vũ Văn Quyết, Bí thư Đoàn Thanh niên Trường THPT Bắc Sơn, chia sẻ: Tuyên truyền phòng, chống bạo lực học đường không thể chỉ thực hiện trong một buổi chuyên đề. Điều quan trọng là giáo viên phải gần gũi, lắng nghe và tạo niềm tin để học sinh sẵn sàng chia sẻ khi gặp khó khăn. Khi phát hiện mâu thuẫn, chúng tôi cần xác minh khách quan, trao đổi với các bên liên quan và phối hợp với gia đình để giải quyết từ sớm, tránh để sự việc diễn biến phức tạp.

Một nội dung quan trọng khác trong giáo dục phòng, chống bạo lực học đường là giúp học sinh hiểu rõ trách nhiệm pháp lý đối với hành vi của mình. Không phải mọi mâu thuẫn giữa học sinh đều cấu thành vi phạm pháp luật, nhưng những hành vi cố ý gây thương tích, làm nhục người khác, đe dọa hoặc xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người khác có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý, tùy theo tính chất, mức độ và các điều kiện cụ thể.

Luật sư Phạm Ngọc Hùng cho biết: Tùy độ tuổi, tính chất và mức độ vi phạm, người thực hiện hành vi bạo lực có thể phải chịu trách nhiệm theo quy định pháp luật. Vì vậy, giáo dục pháp luật cần đi cùng với giáo dục kỹ năng kiểm soát cảm xúc, tôn trọng người khác và giải quyết mâu thuẫn bằng đối thoại.

Bạo lực học đường không thể được ngăn chặn chỉ bằng những khẩu hiệu hay biện pháp xử lý sau khi sự việc xảy ra. Điều quan trọng là phải chủ động phòng ngừa, xây dựng cơ chế bảo vệ học sinh hiệu quả, phát huy trách nhiệm của nhà trường, gia đình và sự đồng hành của các tổ chức, lực lượng chức năng.

Khi học sinh biết ứng xử có trách nhiệm, giáo viên kịp thời phát hiện, nhà trường và gia đình cùng phối hợp giải quyết mâu thuẫn, nguy cơ bạo lực sẽ được hạn chế từ sớm. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng môi trường giáo dục an toàn, kỷ cương và nhân văn.