Giải pháp tăng giá trị xuất khẩu ngành nông nghiệp

Sầu riêng là trái cây có kim ngạch xuất khẩu lớn của thành phố Đồng Nai. Ảnh: Bình Nguyên

Tại Triển lãm Nông nghiệp và Công nghệ sinh học Việt Nam 2026 vừa diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh, các nhà khoa học, chuyên gia, doanh nghiệp (DN), tổ chức xúc tiến thương mại trong nước và quốc tế đã trao đổi các giải pháp nhằm thúc đẩy xuất khẩu mặt hàng này.

Tận dụng các ưu thế từ hiệp định thương mại

Theo Phó Cục trưởng Cục Chất lượng, chế biến và phát triển thị trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Lê Thanh Hòa, nông nghiệp Việt Nam đã có bước chuyển mình mạnh mẽ, trở thành nước xuất khẩu nông - lâm, thủy sản lớn trên thế giới. Kim ngạch xuất khẩu năm 2025 đạt hơn 70,6 tỷ USD, tăng 12% so với năm 2024 và vượt mục tiêu đề ra. Nông - lâm - thủy sản của Việt Nam đã có mặt tại gần 200 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có các thị trường trọng điểm là Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, khu vực EU, ASEAN, Trung Đông.

Tương tự, ông Phùng Văn Thành, nguyên Tham tán Thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Philippines đánh giá: Giai đoạn 2020-2025 xuất nhập khẩu nông sản của Việt Nam liên tục duy trì đà tăng trưởng. Việt Nam hiện sở hữu hệ sinh thái nông nghiệp phong phú với nhiều mặt hàng có vị thế hàng đầu thế giới như: gạo, cà phê, hồ tiêu, hạt điều, cao su, rau quả, tôm và cá tra. Các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như: Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA), Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP)… đã tạo lợi thế cạnh tranh đáng kể cho nông sản Việt Nam thông qua ưu đãi thuế quan và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường.

Khách quốc tế tham quan gian hàng của Hợp tác xã Công nghệ nông nghiệp du lịch Mã Đà Xanh (phường Trị An, thành phố Đồng Nai) tại Triển lãm Nông nghiệp và Công nghệ sinh học Việt Nam năm 2026.

Đối với các DN, việc ứng dụng công nghệ tiên tiến trong sản xuất, bảo quản và chế biến ngày càng được đẩy mạnh nhằm tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn lực, đồng thời nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm. Theo ông Nguyễn Hoàng Đạt, Giám đốc Công ty TNHH Vinahe (phường Phước Bình, thành phố Đồng Nai), sản phẩm hạt điều của công ty đang xuất khẩu sang các thị trường như: Hoa Kỳ, châu Âu và Trung Đông. Công ty đã nỗ lực nghiên cứu các sản phẩm mới từ hạt điều để đáp ứng nhu cầu thị trường. Vấn đề lo lắng hiện nay là cước vận tải biển quốc tế đang tăng làm chi phí logistics tăng lên và ảnh hưởng đến thời gian giao hàng và hoạt động xuất khẩu của DN.

Tăng sức cạnh tranh bằng chất lượng

Các chuyên gia nhận định, tăng trưởng xuất khẩu nông - lâm - thủy sản của Việt Nam những năm qua được hưởng lợi nhờ nhu cầu tiêu dùng quốc tế gia tăng, mặt bằng giá của nhiều mặt hàng duy trì ở mức cao. Tuy nhiên, việc giữ mức độ tăng trưởng cao trong dài hạn là không dễ. Dư địa tăng trưởng ngày càng thu hẹp vì các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt yêu cầu truy xuất nguồn gốc, chứng nhận xuất xứ, giảm phát thải và phát triển bền vững. Bên cạnh đó, những biến động địa chính trị thế giới cũng tác động lớn đến chuỗi cung ứng, chi phí logistics và sức mua của nhiều thị trường.

Bà Đinh Thị Nga (trái) đại diện Hợp tác xã Công nghệ nông nghiệp du lịch Mã Đà Xanh (phường Trị An, thành phố Đồng Nai) giới thiệu thông tin sản phẩm cho khách hàng.

Do đó, yêu cầu đặt ra hiện nay là tìm giải pháp để mở rộng thị trường, khai thác lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do. Cùng với đó là gia tăng đầu tư công nghệ, chế biến sâu và thực hiện sản xuất xanh.

Ông Vũ Cường, Tham tán Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam tại Nhật Bản nhận định: Cơ hội để gia tăng xuất khẩu nhóm mặt hàng này vào thị trường này còn nhiều. Vấn đề cần lưu ý là Nhật Bản nổi tiếng với các quy định nghiêm ngặt về vệ sinh an toàn thực phẩm và chất lượng sản phẩm. DN cần thường xuyên cập nhật quy định mới, kiểm soát chất lượng xuyên suốt từ sản xuất, chế biến đến phân phối.

Cùng quan điểm, ông Bùi Hải Nam, Tham tán Nông nghiệp Việt Nam tại Hàn Quốc cho rằng: DN cần thay đổi từ tư duy bán cái mình có sang thiết kế theo yêu cầu của thị trường. Theo đó, các DN nghiên cứu kỹ phân khúc khách hàng, tiêu chuẩn kỹ thuật và kênh phân phối trước khi xây dựng sản phẩm cũng như tập trung vào một số sản phẩm có lợi thế và đầu tư bài bản thay vì dàn trải.