Giảm cây xanh trong quy hoạch Nhà máy xử lý rác thải Seraphin Hải Dương: Bài toán cân bằng giữa kinh tế và môi trường

Việc UBND xã Lai Khê phê duyệt điều chỉnh lần thứ 3 Quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 Nhà máy xử lý rác thải Seraphin Hải Dương cho thấy dự án tiếp tục được hoàn thiện về không gian sử dụng đất và hệ thống hạ tầng kỹ thuật.

Một góc Nhà máy xử lý rác thải Seraphin Hải Dương. Ảnh Hoàng Long/TTr

Dưới góc nhìn kinh tế môi trường, điều chỉnh quy hoạch có thể tạo điều kiện nâng cao hiệu quả xử lý chất thải, song cũng đặt ra yêu cầu phải kiểm soát chặt chẽ các tác động môi trường phát sinh trong quá trình vận hành. Nhất là trong bối cảnh, đơn vị này những năm trước đây đã từng bị người dân địa phương phản ánh về việc hoạt động sản xuất nhưng chưa đảm bảo về công tác bảo vệ môi trường.

Tăng diện tích sản xuất, giao thông: Cơ hội nâng cao hiệu quả xử lý rác

Theo phương án điều chỉnh, tổng diện tích nghiên cứu của dự án là 20,89 ha, trong đó 18,85 ha dành cho xây dựng nhà máy, phần còn lại là đất hành lang đê sông Rạng.

Đáng chú ý, cơ cấu sử dụng đất trong khu vực nhà máy được điều chỉnh theo hướng tăng diện tích phục vụ sản xuất và hạ tầng. Đất kho xưởng sản xuất tăng từ 30.145 m² lên 40.364 m². Đất giao thông tăng từ 29.750,2 m² lên 51.766,2 m², tức tăng hơn 22.000 m². Trong khi đó, diện tích đất cây xanh giảm từ 54.844 m² xuống 39.664 m².

Ở góc độ kinh tế môi trường, việc tăng diện tích kho xưởng có thể tạo điều kiện tổ chức lại dây chuyền tiếp nhận, phân loại và xử lý chất thải theo hướng khoa học hơn. Nếu đi cùng với đầu tư công nghệ phù hợp, đây có thể là cơ sở để nâng cao năng suất xử lý, tăng khả năng thu hồi các thành phần có giá trị từ rác thải và giảm lượng chất thải cuối cùng phải đưa đi chôn lấp.

Việc tăng diện tích giao thông nội bộ cũng có ý nghĩa đối với một nhà máy xử lý rác, bởi hoạt động tiếp nhận và vận chuyển chất thải đòi hỏi hệ thống giao thông được tổ chức hợp lý, hạn chế xung đột giữa các phương tiện, giảm thời gian lưu chứa và nâng cao hiệu quả vận hành.

Tuy nhiên, việc diện tích cây xanh giảm hơn 15.000 m² là vấn đề cần được quan tâm. Trong một cơ sở xử lý chất thải, cây xanh không chỉ mang giá trị cảnh quan mà còn góp phần tạo vùng đệm, giảm bụi, tiếng ồn, mùi và cải thiện điều kiện vi khí hậu. Vì vậy, khi điều chỉnh giảm diện tích cây xanh, cần đồng thời tăng cường các giải pháp kỹ thuật và khoảng cách an toàn để bảo đảm mục tiêu bảo vệ môi trường.

Xử lý nước thải khép kín: Điều kiện quan trọng để bảo đảm môi trường

Một nội dung đáng chú ý trong phương án điều chỉnh là hệ thống xử lý nước thải với công suất 2.300 m³/ngày đêm. Nước thải phát sinh từ dự án được thu gom, xử lý tại trạm trước khi tái sử dụng trong nhà máy. Theo phương án được phê duyệt, nước sau xử lý phải bảo đảm theo QCVN 40:2025/BTNMT và không thoát ra môi trường bên ngoài.

Đây là hướng tiếp cận phù hợp với nguyên tắc kinh tế tuần hoàn, khi nước sau xử lý được đưa trở lại phục vụ hoạt động của nhà máy thay vì xả bỏ. Nếu được vận hành đúng thiết kế, giải pháp này vừa giảm nguy cơ tác động đến nguồn nước bên ngoài, vừa tiết kiệm tài nguyên nước và chi phí vận hành trong dài hạn.

Tuy nhiên, hiệu quả môi trường của phương án không chỉ phụ thuộc vào công suất thiết kế. Vấn đề quan trọng hơn là năng lực vận hành thực tế, chất lượng công nghệ, chế độ quan trắc và khả năng kiểm soát các nguồn ô nhiễm phát sinh. Đối với một nhà máy xử lý rác, bên cạnh nước thải còn phải kiểm soát mùi, bụi, khí thải, chất thải thứ cấp, nước rỉ và các rủi ro môi trường khác.

Vì vậy, việc điều chỉnh quy hoạch cần được nhìn nhận không đơn thuần là bài toán phân bổ lại diện tích đất, mà phải gắn với yêu cầu nâng cao hiệu quả tổng thể của dự án. Hiệu quả của một nhà máy xử lý rác không nên chỉ được đo bằng diện tích xây dựng hay công suất xử lý, mà cần được đánh giá bằng khả năng giảm lượng chất thải phải chôn lấp, thu hồi tài nguyên từ rác, tiết kiệm nước, giảm chi phí xã hội do ô nhiễm và bảo đảm an toàn môi trường cho khu vực xung quanh.