Giảm chất thải, nâng hiệu quả sử dụng tài nguyên

Sáng 20/9, tại Công viên Thống Nhất (Hà Nội), Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp UBND TP. Hà Nội tổ chức Lễ phát động quốc gia hưởng ứng Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026, với chủ đề “Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch”.

Phát biểu tại lễ phát động, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên cho biết, Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn được Chương trình Môi trường Liên hợp quốc phát động từ năm 1993, Việt Nam tham gia hưởng ứng từ năm 1994. Năm nay, chiến dịch tập trung vào lãng phí thực phẩm và quản lý chất thải thực phẩm.

Theo Báo cáo Chỉ số Lãng phí thực phẩm năm 2024 của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc, khoảng 1,05 tỷ tấn thực phẩm đã bị lãng phí trong năm 2022 tại các hộ gia đình, dịch vụ ăn uống và bán lẻ, tương đương khoảng 19% lượng thực phẩm dành cho người tiêu dùng.

Lãng phí thực phẩm không chỉ làm gia tăng lượng chất thải mà còn kéo theo lãng phí đất đai, nguồn nước, năng lượng và nhân lực, đồng thời làm tăng phát thải khí nhà kính.

Lễ phát động có sự tham gia của hơn 1.000 đại biểu. Ảnh: Nguyên Phương

Tại Việt Nam, chất thải thực phẩm và chất thải hữu cơ hiện chiếm khoảng 50-70% tổng lượng rác thải sinh hoạt. Theo Thứ trưởng Lê Trọng Yên, nếu không được phân loại, thu gom và xử lý phù hợp, đây sẽ là áp lực lớn đối với hạ tầng đô thị và môi trường sống. “Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch” vì vậy không chỉ là lời kêu gọi giữ gìn vệ sinh, mà đặt ra yêu cầu sử dụng tài nguyên tiết kiệm và quản lý chất thải hiệu quả hơn.

Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh, một thành phố sạch không chỉ là nơi thu gom, xử lý tốt chất thải mà trước hết phải là nơi tạo ra ít chất thải hơn và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn tài nguyên. Đây cũng là tinh thần của chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn, với các giải pháp giảm chất thải tại nguồn, kéo dài vòng đời sản phẩm, tái sử dụng, tái chế và thu hồi giá trị.

Thứ trưởng Lê Trọng Yên đề nghị giảm lãng phí thực phẩm và chất thải ngay từ nguồn, đưa phân loại chất thải tại nguồn trở thành nền tảng của quản lý chất thải hiện đại.

Cùng với đó, cần chuyển từ tư duy “xử lý chất thải” sang “quản lý tài nguyên từ chất thải”, thúc đẩy tái sử dụng, tái chế, thu hồi vật liệu, thu hồi năng lượng và xử lý chất thải hữu cơ phù hợp; khuyến khích ứng dụng công nghệ tiên tiến, thân thiện với môi trường.

“Chất thải không chỉ là thứ cần loại bỏ; nếu được quản lý đúng cách, chất thải có thể trở thành nguồn tài nguyên để phục vụ cho nền kinh tế”- ông Lê Trọng Yên nói.

Với Hà Nội, Thứ trưởng cho rằng Thủ đô cần đi đầu trong triển khai các mô hình quản lý chất thải hiệu quả, xây dựng nếp sống xanh; phát triển các mô hình khu dân cư, trường học, cơ quan, doanh nghiệp xanh, đồng thời hạn chế sản phẩm nhựa dùng một lần.

Các đại biểu thực hiện nghi thức nhấn nút khởi động Chiến dịch cộng đồng “21 ngày phân loại”. Ảnh: Nguyên Phương

Theo bà Pauline Tamesis, Điều phối viên Thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam, giảm thất thoát và lãng phí thực phẩm không chỉ là câu chuyện tiêu dùng mà liên quan trực tiếp đến an ninh lương thực, môi trường và phát triển đô thị.

Thay đổi có thể bắt đầu từ những hành động gần gũi như giảm lượng thực phẩm bỏ đi, cải thiện thu gom, xử lý và tận dụng chất thải hữu cơ. Liên hợp quốc cam kết tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong thúc đẩy các giải pháp giảm thất thoát, lãng phí thực phẩm và xây dựng hệ thống thực phẩm bền vững.

Tại lễ phát động, Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội (URENCO) đã kích hoạt 100 điểm phân loại, thu hồi chất thải tái chế (HUB) và phát động chương trình cộng đồng “21 ngày phân loại” trên địa bàn Thủ đô.

Theo ông Nguyễn Thanh Sơn, Phó Tổng Giám đốc URENCO, sự kiện thể hiện một cách tiếp cận mới đối với công tác vệ sinh môi trường. Làm cho Hà Nội sạch hơn không thể chỉ dựa vào việc tăng khối lượng thu gom và xử lý, mà cần giảm lượng chất thải phải xử lý, thu hồi tối đa vật liệu còn giá trị và đưa trở lại chu trình sản xuất, tiêu dùng.