Giảm gánh nặng thủ tục cho người dân và doanh nghiệp nhưng vẫn giữ các nguyên tắc bảo vệ quyền công dân

Bà Phan Thị Thuỳ Linh phát biểu (Ảnh: Quang Vinh)

Nghiên cứu bổ sung những hình thức xử lý mang tính giáo dục

Ngày 4/11 dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).

Đại biểu Quốc hội Lê Thị Song An (Đoàn Tây Ninh) cho rằng, bên cạnh các hình thức xử phạt truyền thống như cảnh cáo hoặc phạt tiền, cần nghiên cứu bổ sung những hình thức xử lý mang tính giáo dục, phục hồi và hướng đến lợi ích cộng đồng nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa vi phạm pháp luật.

Bà Lê Thị Song An phát biểu (Ảnh: Quang Vinh)

Bà An dẫn chứng, theo thông tin báo chí phản ánh, Công an xã Phú Giáo, TP Hồ Chí Minh đã tổ chức cho gần 20 thanh thiếu niên từ 13 đến 16 tuổi có biểu hiện chuẩn bị đánh nhau tham gia dọn dẹp vệ sinh, chăm sóc các phần mộ tại nghĩa trang liệt sĩ. Sau khi được tuyên truyền, giáo dục, hoạt động này nhận được sự đồng tình, ủng hộ, thể hiện cách tiếp cận mang tính nhân văn và giáo dục truyền thống yêu nước, giúp thanh thiếu niên nhận thức về trách nhiệm của bản thân đối với cộng đồng, đồng thời góp phần phòng ngừa những hành vi vi phạm pháp luật.

“Lao động phục vụ cộng đồng nếu được tổ chức phù hợp có thể mang lại hiệu quả giáo dục trực tiếp. Do đó, đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung hình thức xử phạt lao động phục vụ cộng đồng vào khoản 1 Điều 22, đồng thời xây dựng các quy định hướng dẫn cụ thể về đối tượng, điều kiện, phạm vi, thời gian và cơ quan có trách nhiệm tổ chức thực hiện, bảo đảm việc áp dụng thống nhất, có kiểm soát, phù hợp với từng nhóm đối tượng và tính chất, mức độ vi phạm”, bà An nói.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận (Ảnh: Quang Vinh)

Liên quan đến quy định về giáo dục dựa vào cộng đồng đối với người chưa thành niên tại Điều 121 và Điều 128 của dự thảo Luật, đại biểu Quốc hội Phan Thị Thùy Linh (Đoàn Thanh Hoá) bày tỏ sự tán thành với quy định tại khoản 1 Điều 121 theo hướng chỉ đưa người chưa thành niên vào trường giáo dưỡng khi không có biện pháp xử lý nào khác phù hợp hơn.

Để làm rõ vấn đề, bà Linh đưa ra tình huống một em nhỏ 13 tuổi thuộc diện được Tòa án xem xét đưa vào trường giáo dưỡng, đã nghỉ học nhưng có nơi cư trú ổn định; cha mẹ cam kết bằng văn bản sẽ quản lý, giáo dục con; nhà trường cũng sẵn sàng tiếp nhận em trở lại lớp học. Tuy nhiên, theo khoản 1 Điều 128 dự thảo, để được giáo dục tại cộng đồng, người chưa thành niên phải đáp ứng thêm điều kiện đang theo học. Như vậy, dù đã có nơi cư trú, có cam kết của cha mẹ và sự sẵn sàng tiếp nhận của nhà trường, Tòa án vẫn chưa có cơ sở để lựa chọn phương án giáo dục tại cộng đồng nếu em nhỏ không đáp ứng điều kiện đang theo học.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận (Ảnh: Quang Vinh)

Theo bà Linh, điều kiện này được đặt ra nhằm bảo đảm người chưa thành niên có môi trường giáo dục ổn định. Tuy nhiên, chính khoản 4 Điều 128 của dự thảo cũng cho phép các em được đi học và học nghề trong thời gian giáo dục tại cộng đồng. Đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo sửa riêng điều kiện về việc học tại khoản 1 Điều 128 theo hướng Tòa án được xem xét cả trường hợp người chưa thành niên đã nghỉ học nhưng có cơ sở giáo dục cam kết sẽ tiếp nhận và có kế hoạch hỗ trợ để các em trở lại lớp.

“Quy định như vậy vẫn bảo đảm mục tiêu của dự thảo Luật, đồng thời không khép lại cơ hội sửa sai của một đứa trẻ vào đúng thời điểm các em cần gia đình và nhà trường cùng chung tay đón trở về”, bà Linh nói và đánh giá, dự thảo Luật lần này thể hiện rõ tinh thần đổi mới, giảm gánh nặng thủ tục cho người dân và doanh nghiệp nhưng vẫn giữ các nguyên tắc bảo vệ quyền công dân.

Bảo đảm tính răn đe

Góp ý về mức phạt tiền tại Điều 24 và Điều 25 của dự thảo luật, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (Đoàn Vĩnh Long) cho hay, việc điều chỉnh mức phạt là cần thiết để bảo đảm tính răn đe, tương ứng với lợi ích bất hợp pháp mà người vi phạm thu được, nhất là đối với các hành vi gây ô nhiễm môi trường, vi phạm an toàn thực phẩm, phòng cháy, chữa cháy và những lĩnh vực có nguy cơ gây thiệt hại lớn cho cộng đồng.

Bên cạnh đó, bà Nhi cho rằng, khi quy định khung tiền phạt đối với từng lĩnh vực, Chính phủ cần đánh giá tác động trên cơ sở ít nhất ba yếu tố: mức độ nguy hiểm của hành vi, lợi ích bất hợp pháp thu được và khả năng thực tế của việc thi hành quyết định xử phạt.

Bà Nguyễn Thị Yến Nhi phát biểu (Ảnh: Quang Vinh)

Đặc biệt, cần ưu tiên áp dụng đồng bộ các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc khôi phục tình trạng ban đầu, buộc xử lý ô nhiễm, phá dỡ công trình vi phạm, buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp. Bởi trong nhiều trường hợp, điều xã hội cần không chỉ là thu được tiền phạt mà quan trọng hơn là khắc phục được hậu quả và chấm dứt hành vi vi phạm.

Ông Lê Hữu Trí phát biểu (Ảnh: Quang Vinh)

Về thời hiệu xử phạt, mức tiền phạt và tính tương xứng của chế tài, đại biểu Quốc hội Lê Hữu Trí (Đoàn Khánh Hoà) đồng tình đối với những hành vi vi phạm có tính chất nghiêm trọng, gây hậu quả lớn, thu lợi bất chính cao thì cần có chế tài đủ sức răn đe. Tuy nhiên, theo ông Trí, việc tăng mức phạt phải dựa trên đánh giá thực tiễn, không nên chỉ căn cứ vào yêu cầu tăng cường quản lý Nhà nước. “Một mức phạt quá cao không tương xứng với tính chất, mức độ vi phạm và khả năng thực hiện của đối tượng có thể dẫn đến hệ quả bất lợi, nhất là đối với hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ, người dân có hoàn cảnh khó khăn”, ông Trí nêu và đề nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát toàn diện các khung tiền phạt, bảo đảm nguyên tắc phân hóa rõ giữa vi phạm lần đầu, vi phạm có tính chất cố ý, tái phạm và vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng.

Theo đại biểu Quốc hội Phan Thị Thùy Linh, Hiến pháp đã ghi nhận quyền được ra nước ngoài của công dân. Tạm hoãn xuất cảnh là biện pháp hạn chế quyền này nên chỉ được áp dụng khi có căn cứ cụ thể đối với từng người. Đại biểu đánh giá cao việc cơ quan chủ trì soạn thảo đã tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, tách tạm hoãn xuất cảnh ra khỏi danh mục các biện pháp cưỡng chế và quy định riêng tại khoản 5 Điều 74. Tuy nhiên, bà Linh đề nghị, bổ sung một nội dung liên quan đến căn cứ đề nghị tạm hoãn xuất cảnh theo khoản 6 Điều 36 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam. Theo đó, việc tạm hoãn xuất cảnh đối với người đại diện của doanh nghiệp được thực hiện khi có đủ hai điều kiện: Doanh nghiệp đang bị cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt và có căn cứ cho thấy cần ngăn chặn ngay việc người đại diện bỏ trốn.