Giảm lãi suất: Để người vay được lợi, người gửi tiền không thiệt

Hài hòa lợi ích người gửi tiền và người vay vốn

Yêu cầu giảm lãi suất đối với các tổ chức tín dụng (TCTD) do Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đưa ra ngày 18/10 được kỳ vọng góp phần hạ chi phí vốn, hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, việc giảm lãi suất cần được thực hiện trên cơ sở hài hòa lợi ích giữa người gửi tiền, người vay vốn, đồng thời bảo đảm an toàn cho hệ thống ngân hàng.

Theo Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà, đây là yêu cầu quan trọng để duy trì mặt bằng lãi suất thấp một cách bền vững, tránh tạo thêm áp lực đối với thanh khoản và an toàn hoạt động của các TCTD.

Đến thời điểm hiện tại, gần 30 ngân hàng thương mại đã công bố giảm lãi suất cho vay, với mức giảm phổ biến từ 1,5-2%/năm.

Theo ông Lê Ngọc Lâm, Chủ tịch HĐQT BIDV, ngân hàng thậm chí còn giảm lãi suất nhiều hơn so với mức 1,5-2 điểm phần trăm như NHNN yêu cầu. Qua đó, lãi suất cho vay sau khi điều chỉnh chỉ còn 6-7%/năm dành cho doanh nghiệp thuộc lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên.

Số liệu từ NHNN cho thấy, đến ngày 26/10/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt 20,8 triệu tỷ đồng, tăng 11,94% so với cuối năm 2025. Dòng vốn tín dụng tiếp tục tập trung vào lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên và những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế.

Mặc dù đà tăng của mặt bằng lãi suất đã chậm lại, Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà cho rằng áp lực về chi phí vốn vẫn lớn, đòi hỏi các giải pháp điều hành phải tiếp tục được triển khai đồng bộ trong thời gian tới.

“Việc tiếp tục giảm mặt bằng lãi suất cần có sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của các TCTD, trên cơ sở cân đối nguồn vốn, chi phí hoạt động và khả năng tài chính của từng ngân hàng”, Phó Thống đốc nói.

Về phía doanh nghiệp, trao đổi với VietNamNet, ông Nguyễn Quang Huân, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân tư nhân Việt Nam, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Halcom Việt Nam, nhìn nhận, yêu cầu giảm lãi suất là chủ trương rất kịp thời và cần thiết của NHNN trong bối cảnh chi phí vay vốn tăng cao, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp khó khăn khi tiếp cận vốn vay.

Ông Nguyễn Quang Huân, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân tư nhân Việt Nam, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Halcom Việt Nam. Ảnh: Halcom Việt Nam.

Khi lãi suất giảm, doanh nghiệp có thêm điều kiện để duy trì hoạt động, bổ sung vốn cho sản xuất; người dân có thêm động lực chi tiêu; qua đó góp phần thúc đẩy tổng cầu, tăng trưởng kinh tế. 

Ông Huân cho rằng lãi suất ngân hàng phản ánh quy luật cung cầu của thị trường, nhưng thị trường cần phải được định hướng bằng các chính sách, thay vì dùng mệnh lệnh hành chính. Như vậy, việc giảm lãi suất mới bền vững trong dài hạn. 

“Lãi suất giảm một cách thực chất, bền vững phải ở sự điều hành của nền kinh tế vĩ mô, trong khi kinh tế vĩ mô chịu tác động nhiều chiều. Chẳng hạn khi người dân, doanh nghiệp có đủ niềm tin, họ sẽ mang tiền đi đầu tư. Nếu không, nền kinh tế thiếu nguồn cung tiền, từ đó dẫn đến lãi suất tiền gửi tăng và kéo theo lãi suất cho vay tăng”, ông Huân dẫn chứng. 

Theo ông, việc phải vay vốn với lãi suất cao khiến doanh nghiệp vừa và nhỏ không thể lớn, không thể cạnh tranh. Do vậy, khi lãi suất giảm, việc tiếp cận nguồn vốn giá rẻ sẽ giúp doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư.

Ông Huân nêu thực trạng biên độ lợi nhuận của các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu hiện khá thấp, khiến khả năng chấp nhận lãi suất vay cao bị hạn chế. Trong khi đó, một số doanh nghiệp bất động sản có thể chấp nhận mức lãi suất lên tới 20%/năm.

“Nếu đã có doanh nghiệp sẵn sàng vay vốn với mức lãi suất 20%/năm thì ngân hàng đương nhiên sẽ ưu tiên phân bổ, trong khi doanh nghiệp sản xuất khó có thể đáp ứng mức lãi suất tương tự. Vì vậy, cần có công cụ mang tính tổng thể để giảm lãi suất, bên cạnh những giải pháp về tỷ giá và ổn định kinh tế vĩ mô”, ông nói.

Từ thực tế hoạt động doanh nghiệp, Chủ tịch HĐQT Halcom Việt Nam cho biết, năm 2025, doanh nghiệp vay vốn ngân hàng với lãi suất khoảng 7%/năm, nhưng sang năm 2026 mức này lần lượt được điều chỉnh lên 8%, rồi 9%/năm. Theo ông, đây vẫn là mức có thể chấp nhận được so với biên lợi nhuận của doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực năng lượng và cấp, thoát nước.

Tuy nhiên, về giảm lãi suất, đến nay ông nói "mới chủ yếu tiếp cận thông tin qua báo chí".

“Bản thân tôi đã trực tiếp hỏi một số ngân hàng về việc doanh nghiệp sản xuất năng lượng sạch như chúng tôi có được hỗ trợ lãi suất 2%/năm hay không, nhưng đến nay các ngân hàng này chưa có thông tin lại”, ông Huân cho hay.

Cần giải pháp đồng bộ để giảm lãi suất

Để đạt được mục tiêu giảm lãi suất lâu dài, TS. Nguyễn Văn Lộc - Giám đốc Chương trình đào tạo Kinh doanh thương mại, Đại học Phenikaa - cho rằng kiểm soát rủi ro tín dụng bất động sản và duy trì ổn định kinh tế vĩ mô là những điều kiện quan trọng để tạo dư địa giảm lãi suất, giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Bên cạnh đó, lãi suất phải được đánh giá bằng chi phí vay thực tế và khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp.

Theo ông Lộc, bất động sản là lĩnh vực thường sử dụng vốn dài hạn, trong khi nguồn trả nợ của nhiều khoản vay phụ thuộc vào tiến độ dự án cũng như khả năng thanh khoản của thị trường. Nếu tín dụng tập trung vào dự án chậm triển khai, sản phẩm khó tiêu thụ hoặc mang tính đầu cơ, thời gian thu hồi vốn kéo dài, sức ép có thể lan sang chi phí vốn của cả danh mục cho vay.

Bên cạnh kiểm soát tín dụng vào các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, ông Lộc nhấn mạnh ổn định kinh tế vĩ mô là nền tảng quan trọng để lãi suất giảm một cách thực chất là dựa trên nền tảng vĩ mô. 

“Chính phủ cần sử dụng chính sách tài khóa và các giải pháp phía cung để hỗ trợ ổn định giá: tháo gỡ nút thắt sản xuất, bảo đảm giá cả năng lượng và hàng hóa thiết yếu, giảm chi phí logistics, cân nhắc lộ trình điều chỉnh giá những mặt hàng do Nhà nước quản lý. Bên cạnh đó, cần ưu tiên hiệu quả của đầu tư công, tiến độ và khả năng nâng năng lực sản xuất”, ông Lộc phân tích. 

Bên cạnh đó, việc điều hành tỷ giá cần đủ linh hoạt để hấp thụ biến động từ bên ngoài. Không thể mặc định rằng trong mọi hoàn cảnh đều có thể đồng thời giữ tỷ giá gần như cố định, hạ mạnh lãi suất và mở rộng tín dụng nhanh.

TS Nguyễn Văn Lộc lưu ý, việc đánh giá hiệu quả giảm lãi suất không nên chỉ dựa trên mức lãi suất công bố của ngân hàng, mà cần xem xét chi phí vay thực tế, bao gồm các khoản phí bắt buộc, điều kiện áp dụng sau thời gian ưu đãi và khả năng tiếp cận vốn của từng nhóm khách hàng.