Giám sát chặt biến động thị trường và kiểm soát lạm phát trong năm 2026

Giai đoạn trước và trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, thị trường trên phạm vi cả nước đã duy trì được trạng thái ổn định đáng ghi nhận. (Ảnh: Vietnam+)

Ngày 26/2, Ban Chỉ đạo điều hành giá đã họp tổng kết công tác điều hành giá quý 4 cũng như cả năm 2025 và vạch ra những định hướng cho công tác điều hành giá trong năm 2026. Cuộc họp diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế trong nước bước vào giai đoạn chuyển giao quan trọng, đòi hỏi sự đánh giá nhìn nhận khách quan về những thành quả đã đạt được, từ đó kiến tạo nền tảng vững chắc để ứng phó với những biến số khó lường của thị trường toàn cầu trong chu kỳ phát triển mới.

Theo định hướng chung, công tác quản lý giá trong thời gian tới tiếp tục đặt trọng tâm vào việc bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu tăng trưởng kinh tế và yêu cầu ổn định đời sống nhân dân.

Các kịch bản lạm phát 2026

Tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận cho biết biến động giá cả thị trường trong năm 2025 về cơ bản vẫn bám sát và tuân theo quy luật vận động hàng năm. Cụ thể, mặt bằng giá chung có xu hướng tăng cao vào dịp Tết Nguyên đán do nhu cầu tiêu dùng của người dân đột biến, sau đó nhanh chóng hạ nhiệt và giảm trở lại vào thời điểm cuối quý 1, trước khi duy trì đà tăng nhẹ nhàng trong các quý tiếp theo của năm.

Nhờ sự điều tiết nhịp nhàng, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân năm 2025 được kiềm chế ở mức tăng 3,31% so với năm 2024. Đặc biệt ở giai đoạn trước và trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, thị trường trên phạm vi cả nước đã duy trì được trạng thái ổn định đáng ghi nhận. Nguồn cung hàng hóa dồi dào, cân đối cung-cầu được bảo đảm vững chắc, hoàn toàn không ghi nhận hiện tượng khan hiếm hàng hóa hay tình trạng tăng giá đột biến, chèn ép người tiêu dùng đối với các mặt hàng thiết yếu. Sự ổn định này một phần cũng xuất phát từ xu hướng chi tiêu có phần tiết kiệm và hợp lý hơn của người dân trong bối cảnh kinh tế hiện nay.

Nhìn lại năm 2025, lạm phát đã được kiểm soát thành công trong phạm vi mục tiêu mà Quốc hội và Chính phủ cho phép. Điều này càng có ý nghĩa hơn khi trong năm, cơ quan quản lý đã chủ động thực hiện một số bước điều chỉnh giá đối với các hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý. Các mặt hàng như dịch vụ y tế, dịch vụ giáo dục đại học và giá điện đã được điều chỉnh bám sát theo lộ trình thị trường. Bên cạnh đó, giá một số vật liệu xây dựng có nguồn cung hạn chế (như cát, đá) đã chịu áp lực tăng cao, nguyên nhân trực tiếp đến từ nhu cầu thi công các công trình trọng điểm quốc gia cùng với những tác động tiêu cực, thiệt hại nặng nề do thiên tai, bão lũ gây ra.

Tuy nhiên, trước tình hình quốc tế biến động phức tạp và khó lường, để giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Phó Thủ tướng - Trưởng ban Chỉ đạo điều hành giá đã liên tục đưa ra những chỉ đạo quyết liệt. Các bộ, ngành và địa phương đã phối hợp chặt chẽ, bảo đảm thông suốt và tăng cường cung ứng hàng hóa, dịch vụ thiết yếu phục vụ nhân dân. Trong những thời điểm khó khăn do bão lũ, hàng dự trữ đã được kịp thời xuất cấp để hỗ trợ, cứu trợ người dân bị thiệt hại. Ngành nông nghiệp được đẩy mạnh khôi phục sản xuất nhằm củng cố nguồn cung. Đặc biệt, công tác quản lý giá trong dịp lễ, Tết và thời điểm thiên tai đã được kiểm soát gắt gao, kiên quyết không để xảy ra tình trạng khan hàng, đầu cơ, găm hàng trục lợi.

Bước sang năm 2026, Thứ trưởng Bộ Tài chính nhận định đây là năm bản lề, đánh dấu khởi đầu cho Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm giai đoạn 2026-2030. Nhu cầu sử dụng điện năng, vật tư, nguyên nhiên liệu phục vụ cho cả sản xuất, kinh doanh lẫn tiêu dùng dân cư được dự báo sẽ tăng mạnh. Cộng hưởng với những biến động phức tạp từ bức tranh kinh tế thế giới, các yếu tố này chắc chắn sẽ tạo ra những áp lực nhất định lên chỉ số giá tiêu dùng trong nước.

Thứ trưởng Lê Tấn Cận cho biết biến động giá cả thị trường trong năm 2025 về cơ bản vẫn bám sát và tuân theo quy luật vận động hàng năm. (Ảnh: BTC/Vietnam+)

Dựa trên việc phân tích kỹ lưỡng các yếu tố gây áp lực lên mặt bằng giá (như sự gia tăng của giá nguyên nhiên vật liệu nhập khẩu, giá vật liệu xây dựng, giá thịt lợn và lộ trình tính đúng tính đủ đối với một số dịch vụ do Nhà nước quản lý), cũng như các yếu tố giúp giảm nhiệt lạm phát, Bộ Tài chính đã xây dựng và cập nhật ba kịch bản lạm phát cho năm 2026. Ở kịch bản thứ nhất, CPI bình quân năm 2026 được dự báo tăng khoảng 3,6% so với năm 2025. Kịch bản thứ hai đưa ra con số dự báo tăng khoảng 4,1%. Trong khi đó, ở kịch bản thứ ba, mức tăng CPI bình quân có thể chạm ngưỡng khoảng 4,6%.

Ở một góc nhìn tương đồng, trên cơ sở cập nhật diễn biến kinh tế trong và ngoài nước, Ngân hàng Nhà nước cũng đưa ra ước tính lạm phát tổng thể bình quân năm 2026 sẽ dao động trong khoảng 4-4,5%. Các tổ chức quốc tế cũng đưa ra dự báo lạm phát bình quân của Việt Nam năm 2026 nằm trong biên độ từ 3,2-4%.

Tại cuộc họp, đại diện các cơ quan gồm Văn phòng Chính phủ, Tổng cục Thống kê, Ngân hàng Nhà nước và hàng loạt các Bộ như Công Thương, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Khoa học và Công nghệ, Xây dựng, Nội vụ, Giáo dục và Đào tạo, Y tế đều bày tỏ sự đồng tình và thống nhất cao với báo cáo của Bộ Tài chính. Các đại biểu cùng kiến nghị cần liên tục theo dõi chặt chẽ các biến động tài chính, thương mại quốc tế, phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ, bảo đảm giá trị đồng tiền quốc gia đồng thời quản lý sát sao các mặt hàng thiết yếu (từ xăng dầu, lương thực, vật liệu xây dựng cho đến bất động sản và giá thuê nhà).

Tám trọng tâm điều hành

Đánh giá cao những nỗ lực bám sát thực tiễn của Bộ Tài chính và các thành viên Ban Chỉ đạo, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc khẳng định công tác tham mưu và điều hành giá năm 2025 đã đạt được thành công toàn diện, hoàn thành xuất sắc các mục tiêu đề ra. Để tiếp nối đà thắng lợi và hiện thực hóa mục tiêu tốc độ tăng CPI bình quân năm 2026 khoảng 4,5% theo tinh thần Nghị quyết 244/2025/QH15 của Quốc hội, Phó Thủ tướng yêu cầu các cơ quan chức năng cần tiếp tục chủ động, linh hoạt và triển khai đồng bộ tám nhóm giải pháp trọng điểm.

Nhiệm vụ đầu tiên và mang tính dự báo cao, các cơ quan quản lý phải chú trọng theo dõi thật sát diễn biến kinh tế và lạm phát trên quy mô toàn cầu. Bất kỳ một sự điều chỉnh chính sách kinh tế nào từ các quốc gia lớn, đặc biệt là các đối tác thương mại trọng điểm của Việt Nam, hay những tác động tiềm ẩn từ chính sách thuế đối ứng của Hoa Kỳ, đều cần được phân tích kỹ lưỡng. Từ đó, Việt Nam có thể chủ động kiến tạo các giải pháp ứng phó kịp thời, nhằm hạn chế tối đa sự lây lan của các tác động tiêu cực lên mặt bằng giá cả trong nước.

Thứ hai là tăng cường công tác giám sát chặt chẽ biến động giá cả thị trường nội địa, đặc biệt tập trung vào nhóm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng thiết yếu. Các bộ, ngành, địa phương linh hoạt áp dụng các biện pháp điều tiết cung cầu, bình ổn thị trường. Mục tiêu phải bảo đảm thông suốt các hoạt động sản xuất, đáp ứng nhu cầu của toàn xã hội, kiên quyết loại trừ nguy cơ xảy ra tình trạng thiếu hàng hay sốt giá, qua đó góp phần kiềm chế lạm phát và bảo đảm vững chắc lưới an sinh xã hội.

Thứ ba, công tác đảm bảo cân đối cung cầu phải được đặt trong trạng thái sẵn sàng cao nhất, đặc biệt chú trọng nhóm lương thực, thực phẩm, các mặt hàng huyết mạch như xăng dầu, điện và các nguyên vật liệu đầu vào quan trọng. Trong các thời điểm nhạy cảm (như giai đoạn cuối năm, các kỳ nghỉ lễ, Tết hay khi có bão lũ thiên tai) nguồn cung phải được bảo đảm thông suốt. Lực lượng chức năng cần xử lý nghiêm khắc mọi hành vi đầu cơ, găm hàng, đẩy giá hay lợi dụng thiên tai để trục lợi. Đồng thời, cần triển khai mạnh mẽ các giải pháp đa dạng hóa thị trường xuất khẩu gắn liền với phát triển thị trường nội địa, kích cầu tiêu dùng thông qua phong trào dùng hàng Việt Nam chất lượng cao và tăng cường kết nối cung cầu các mặt hàng đặc sản vùng miền.

Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc yêu cầu các cơ quan chức năng cần tiếp tục chủ động, linh hoạt và triển khai đồng bộ tám nhóm giải pháp trọng điểm. (Ảnh: BTC/Vietnam+)

Thứ tư, công tác điều hành chính sách tài khóa phải được thực hiện một cách chủ động, phối hợp nhịp nhàng và chặt chẽ với chính sách tiền tệ cùng các chính sách vĩ mô khác. Sự đồng bộ này là chìa khóa để giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và các cân đối lớn của nền kinh tế. Đặc biệt, cần ưu tiên thực hiện các giải pháp hỗ trợ thiết thực cho các hộ nghèo và các gia đình có hoàn cảnh khó khăn. Việc xuất cấp kịp thời hàng dự trữ quốc gia cũng là công cụ quan trọng để thực thi các chính sách an sinh xã hội và điều tiết thị trường trong những tình huống cấp thiết.

Thứ năm, các cơ quan chuyên môn cần chủ động làm tốt công tác dự báo, tính toán và liên tục cập nhật các kịch bản lạm phát dựa trên biến động thực tế của các mặt hàng thiết yếu. Đối với các mặt hàng do Nhà nước quản lý và dịch vụ công, việc thực hiện lộ trình điều chỉnh giá phải tuân thủ nghiêm ngặt theo các nguyên tắc của kinh tế thị trường, đảm bảo liều lượng và thời điểm thích hợp, tránh gây sốc cho nền kinh tế.

Thứ sáu, đòi hỏi việc sử dụng công cụ quản lý giá phải linh hoạt, hiệu quả và đúng quy định của pháp luật. Khâu giám sát thực hiện các biện pháp kê khai giá, niêm yết giá cần được tăng cường triển khai sâu rộng. Mọi thông tin về giá cả trên thị trường phải được công khai, minh bạch, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng.

Thứ bảy, trên nền tảng nguyên tắc thị trường, các bộ, ngành và địa phương tiến hành đánh giá một cách toàn diện để chuẩn bị thật chu đáo phương án đối với những mặt hàng, dịch vụ thuộc diện Nhà nước định giá. Việc quản lý chặt giá các mặt hàng thiết yếu đảm bảo nguyên tắc không làm ảnh hưởng tiêu cực tới đời sống thường nhật của người dân cũng như nhịp độ sản xuất kinh doanh của khối doanh nghiệp. Song song đó, các biến động bất thường của thị trường giá vàng, bất động sản và nhà ở cần được theo dõi sát sao để kịp thời tung ra các biện pháp điều hành chủ động và hiệu quả.

Cuối cùng, các cơ quan chức năng cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, bảo đảm dòng chảy thông tin về giá cả và các quyết sách điều hành của Chính phủ, Ban Chỉ đạo được truyền tải kịp thời, minh bạch đến công chúng. Việc công khai rõ ràng diễn biến giá vật tư quan trọng và các mặt hàng thiết yếu giúp minh bạch hóa thị trường cũng như củng cố niềm tin của người dân và cộng đồng doanh nghiệp./.

(Vietnam+)