Giám sát cộng đồng trong xây dựng cơ bản

Người dân trực tiếp theo dõi từng công trình

Những ngày này, tuyến đường giao thông nội đồng tại thôn Trường Thành, xã Cồn Tiên nối từ đường gom cao tốc ra khu sản xuất đang được đẩy nhanh tiến độ. Tuyến đường dài gần 600m do Phòng Kinh tế xã Cồn Tiên làm chủ đầu tư được kỳ vọng tạo thuận lợi cho việc đi lại, sản xuất của người dân địa phương.

Điều đặc biệt ở công trình này là người dân trực tiếp tham gia theo dõi, giám sát ngay từ những ngày đầu triển khai. Sau khi ban giám sát cộng đồng được thành lập, các thành viên bắt đầu theo dõi công trình từ khâu giải phóng mặt bằng, làm nền đường đến đổ cống, thi công mặt đường.

Theo ông Bùi Ngọc Trường, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQVN xã Cồn Tiên, giám sát cộng đồng không chỉ theo dõi chất lượng công trình mà còn là cách để người dân thực hiện quyền làm chủ ngay từ cơ sở. “Người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn trực tiếp tham gia quản lý, theo dõi các hoạt động đầu tư xây dựng tại địa phương. Thông qua giám sát cộng đồng, nhiều vấn đề phát sinh được phát hiện sớm để kịp thời chấn chỉnh, góp phần hạn chế thất thoát, lãng phí và nâng cao tính minh bạch trong đầu tư xây dựng”, ông Trường cho biết.

Phát huy quyền làm chủ của Nhân dân từ hoạt động giám sát cộng đồng - Ảnh: N.B

Không chỉ tại Cồn Tiên, hoạt động giám sát cộng đồng hiện đang được triển khai tại nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh với sự tham gia tích cực của người dân. Tại xã Hải Lăng, tuyến kè chống sạt lở ở thôn Mai Đàn được đầu tư xây dựng với chiều dài khoảng 150m, tổng kinh phí khoảng 3 tỉ đồng. Công trình góp phần hạn chế sạt lở bờ sông, bảo vệ sản xuất và đời sống của người dân khu vực ven sông.

Theo chị Hồ Thị Thu Ân, Trưởng thôn Mai Đàn, trong suốt quá trình thi công, người dân địa phương thường xuyên có mặt tại công trình để theo dõi tiến độ và chất lượng xây dựng.

“Ngày nào cũng có bà con qua lại để giám sát. Các thông tin về chủ đầu tư, đơn vị thi công, thời gian hoàn thành đều được công khai đầy đủ nên người dân rất thuận tiện trong theo dõi và góp ý”, chị Ân cho biết.

Còn tại xã Triệu Cơ, ông Lê Hoàng Vĩnh, người dân thôn Đồng Văn cho hay, ở các công trình xây dựng cơ bản tại địa phương, việc giám sát cộng đồng được thực hiện thường xuyên và liên tục. “Ngày nào cũng có người trực tiếp theo dõi công trình. Nếu phát hiện nội dung chưa phù hợp thì phản ánh lại với ban điều hành thôn hoặc đơn vị thi công để điều chỉnh. Người dân giám sát thường xuyên thì công trình cũng chặt chẽ hơn”, ông Vĩnh nói.

Phát huy dân chủ từ những công trình dân sinh

Bà Phan Thị Tuyết Nhung, Chủ tịch Ủy ban MTTQVN xã Hải Lăng cho biết, riêng trong năm 2025, địa phương có 9 công trình được nâng cấp, đầu tư xây dựng và đều tạo điều kiện để người dân tham gia giám sát thông qua Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng.

“Nhiều nội dung như chất lượng vật liệu, tiến độ thi công hay việc tập kết vật tư đã được người dân phản ánh kịp thời để đơn vị thi công điều chỉnh phù hợp, góp phần bảo đảm công trình thực hiện đúng quy định và phát huy hiệu quả phục vụ Nhân dân”, bà Nhung cho biết.

Theo báo cáo của Ban Thường trực Ủy ban MTTQVN tỉnh, hiện toàn tỉnh có 584 ban giám sát đầu tư của cộng đồng với 2.915 thành viên. Riêng trong năm 2025, các ban đã tham gia giám sát 411 công trình, dự án trên địa bàn tỉnh. Qua giám sát, có 392 công trình được đánh giá thực hiện đúng quy định; nhiều kiến nghị của người dân được tiếp thu, xử lý kịp thời trong quá trình thi công.

Thực tế cho thấy, hoạt động giám sát cộng đồng ngày càng phát huy hiệu quả rõ nét. Người dân không chỉ theo dõi tiến độ, chất lượng công trình mà còn trực tiếp phản ánh những bất cập liên quan đến vật liệu, kỹ thuật thi công hay quá trình triển khai thực tế. Qua đó góp phần hạn chế thất thoát, lãng phí, nâng cao tính công khai, minh bạch trong đầu tư xây dựng ở cơ sở.

Tuy nhiên, hoạt động của ban giám sát đầu tư cộng đồng trên địa bàn tỉnh hiện vẫn gặp nhiều khó khăn. Phần lớn thành viên của ban là người dân tham gia trên tinh thần tự nguyện nên chuyên môn, nghiệp vụ trong lĩnh vực xây dựng còn hạn chế; việc tiếp cận hồ sơ công trình ở một số nơi còn chậm, trong khi kinh phí hoạt động vẫn còn thấp.

Từ thực tiễn đó, nhiều địa phương kiến nghị cần tăng cường tập huấn kỹ năng cho ban giám sát đầu tư cộng đồng; đồng thời yêu cầu chủ đầu tư, đơn vị thi công cung cấp đầy đủ hồ sơ, thông tin công trình để tạo thuận lợi cho hoạt động giám sát của người dân.

Có thể thấy, khi người dân được tham gia theo dõi, phản ánh ý kiến và được tạo điều kiện thực hiện quyền giám sát, các công trình xây dựng cơ bản ở cơ sở sẽ minh bạch và chặt chẽ hơn. Không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư, hoạt động giám sát cộng đồng còn là cách phát huy dân chủ từ cơ sở bằng những việc làm cụ thể, thiết thực gắn với đời sống của người dân.