Giảm tải hệ thống điện: Từ tiết kiệm đến phát triển năng lượng sạch

Tiết kiệm điện: Những hành động nhỏ, hiệu quả lớn

Năm 2026, hệ thống điện miền Bắc chịu tác động của nhiều “biến số” về nhu cầu phụ tải, thời tiết, lượng mưa, khiến áp lực cung ứng điện gia tăng. Trước tình hình đó, song song với các giải pháp kỹ thuật, EVNNPC cũng đẩy mạnh công tác tuyên truyền, khuyến cáo khách hàng sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả, đặc biệt trong các khung giờ cao điểm.

Cụ thể, ngành điện khuyến nghị người dân cài đặt điều hòa ở mức từ 26°C trở lên, kết hợp sử dụng quạt để tăng hiệu quả làm mát; hạn chế sử dụng đồng thời nhiều thiết bị điện có công suất lớn. Bên cạnh đó, cần tắt các thiết bị điện khi không sử dụng, rút phích cắm các thiết bị ở chế độ chờ để tránh tiêu hao điện năng không cần thiết.

Ngoài ra, việc sử dụng tủ lạnh đúng cách như không nhồi quá đầy, không cho thực phẩm còn nóng vào tủ; kiểm tra ổ cắm, dây dẫn, aptomat trước khi rời khỏi nhà; tắt đèn, quạt, tivi, máy tính khi ra khỏi phòng... cũng là những giải pháp đơn giản nhưng hiệu quả giúp tiết kiệm điện.

Gia đình ông Đặng Huy Hoàng (phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An) sạc xe ô tô điện và sử dụng các thiết bị chiếu sáng bằng nguồn điện năng lượng mặt trời.

Ghi nhận thực tế tại các địa phương như Ninh Bình, Nghệ An, Thanh Hóa, Hải Phòng... cho thấy, những nỗ lực của ngành điện trong công tác tuyên truyền sử dụng điện hiệu quả, tiết kiệm đang mang lại hiệu quả rõ rệt, nhận được sự đồng thuận và hưởng ứng tích cực từ chính quyền địa phương, doanh nghiệp và người dân. Chia sẻ về công tác này, ông Vũ Trọng Tuấn, Tổ Kinh doanh Điện lực số 2 (Điện lực Vinh, Công ty Điện lực Nghệ An) cho biết, trước cao điểm nắng nóng từ 1-2 tháng, các tổ điện lực đã chủ động tiếp cận các cơ quan, doanh nghiệp và khách hàng sử dụng điện lớn để hướng dẫn sử dụng điện an toàn, tiết kiệm.

Theo ông, các giải pháp như cài đặt điều hòa ở mức 26-27°C, vệ sinh thiết bị định kỳ, tận dụng ánh sáng tự nhiên, hạn chế sử dụng thiết bị công suất lớn vào giờ cao điểm hay lựa chọn thiết bị tiết kiệm năng lượng đều được hướng dẫn cụ thể. Đồng thời, đơn vị còn phối hợp với tổ dân phố tuyên truyền qua hệ thống loa phát thanh, phát tờ rơi, qua đó góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng và giảm đáng kể mức tiêu thụ điện.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Đàm Thắng, Giám đốc Công ty TNHH Đàm Thái Sơn (phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An) chia sẻ, sau khi được ngành điện tuyên truyền, Công ty đã chủ động sắp xếp việc sử dụng điện khoa học hơn, thường xuyên bảo trì thiết bị và hệ thống đường dây. Đồng thời, đơn vị tăng cường nhắc nhở cán bộ, nhân viên tắt các thiết bị khi không cần thiết; áp dụng khóa ngắt điện bằng thẻ từ tại các phòng lưu trú và từng bước nghiên cứu, triển khai điện mặt trời nhằm tiết kiệm chi phí vận hành...

Những thay đổi nhỏ nhưng thiết thực này không chỉ giúp giảm chi phí mà còn góp phần giảm tải cho hệ thống điện. Tương tự, ông Lê Cao Cường, kỹ sư trưởng khu vui chơi VinWonders Cửa Hội, Nghệ An cho biết, đơn vị đã phối hợp chặt chẽ với ngành điện trong việc bảo trì hệ thống, lập kế hoạch vận hành phù hợp trong mùa cao điểm du lịch. Theo đó, đơn vị đã chủ động điều chỉnh vận hành điều hòa, cắt giảm điện tại các khu vực ít khách, đồng thời chuẩn bị phương án sử dụng máy phát dự phòng khi cần thiết.

Đa lợi ích từ điện mặt trời mái nhà

Một trong những giải pháp quan trọng trong bảo đảm cung ứng điện được EVNNPC thúc đẩy là phát triển điện mặt trời mái nhà. Dù khu vực miền Bắc có cường độ bức xạ mặt trời thấp hơn so với một số vùng khác, nhưng vẫn có thể khai thác hiệu quả nếu kết hợp với các giải pháp công nghệ như hệ thống lưu trữ năng lượng hoặc thiết bị điện thông minh.

Theo khảo sát, mô hình điện mặt trời mái nhà kết hợp lưu trữ (hybrid) đang dần trở thành lựa chọn tối ưu cho hộ gia đình. Với mức đầu tư khoảng 50-100 triệu đồng, chi phí tiền điện có thể giảm từ một nửa đến gần như bằng không, trong khi thời gian hoàn vốn chỉ khoảng 3-4 năm. Không chỉ hiệu quả về kinh tế, mô hình này còn có ưu điểm triển khai nhanh, ít phụ thuộc vào biến động nhiên liệu và góp phần giảm phát thải, thân thiện với môi trường.

Theo EVNNPC, chỉ trong 3 tháng đầu năm 2026 đã có thêm 2.201 khách hàng lắp đặt điện mặt trời mái nhà, với tổng công suất hơn 141,5MW. Lũy kế đến ngày 31-3, toàn Tổng công ty đã có 3.800 khách hàng phát triển nguồn điện này với tổng công suất đạt 465,2MW. Ngoài ra, còn có 822 khách hàng tự lắp đặt với tổng công suất 145,9MW nhưng chưa đăng ký hoặc chưa thông báo với cơ quan chức năng.

Nếu tính cả phần này, tổng số khách hàng lắp đặt điện mặt trời mái nhà tại 17 tỉnh, thành phố miền Bắc đã lên tới 4.622, với tổng công suất đạt 611,1MW. Những con số này cho thấy điện mặt trời mái nhà không còn là xu hướng nhỏ lẻ mà đang dần trở thành một trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển năng lượng bền vững.

Khẳng định việc khách hàng đầu tư, lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà để tự sản xuất, tự tiêu thụ tại chỗ mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho cả khách hàng, ngành điện và môi trường, ông Vũ Anh Phương, Phó tổng giám đốc EVNNPC nêu rõ: Tổng công ty đã chỉ đạo các đơn vị thành viên công khai, minh bạch các quy định của Bộ Công Thương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam; đồng thời ban hành hướng dẫn thống nhất về quy trình từ tiếp nhận thông báo, nghiệm thu đấu nối đến đưa hệ thống vào vận hành.

Đặc biệt, Tổng công ty cũng tiên phong triển khai lắp đặt điện mặt trời mái nhà tại các trụ sở đơn vị. Đây không chỉ là giải pháp góp phần giảm điện năng tiêu thụ từ lưới điện mà còn đóng vai trò là mô hình mẫu, tạo niềm tin và lan tỏa tới khách hàng trong việc phát triển năng lượng sạch.

Có thể thấy, trong bối cảnh nhiều thách thức về nguồn cung, sự chung tay của mỗi người dân và doanh nghiệp trong việc sử dụng điện an toàn, tiết kiệm, phát triển nguồn năng lượng tại chỗ có ý nghĩa hết sức quan trọng. Không chỉ giúp giảm chi phí sinh hoạt và sản xuất, đây chính là giải pháp bền vững, hướng tới mục tiêu sử dụng năng lượng hiệu quả, bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế- xã hội trong tương lai.