Giảm trung gian, minh bạch thị trường xăng dầu

Trước đó, ông Trần Văn Trường, doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu tại TP. Đồng Nai, cho biết 8 cửa hàng của ông có thời điểm phải thay phiên nhau bán do lượng xăng dầu được đầu mối và thương nhân phân phối cấp về chỉ khoảng 50% so với trước. Trong khi đó, cơ quan quản lý khẳng định tổng nguồn cung trên phạm vi cả nước vẫn được cân đối, không xảy ra thiếu hàng trên toàn thị trường.

Ghi nhận tại TP.Hồ Chí Minh cùng thời điểm cho thấy các cửa hàng bán lẻ hoặc nhượng quyền của Petrolimex, PVOIL, SP, Mipec vẫn duy trì hoạt động bình thường, trong khi một số điểm bán ngoài hệ thống của các thương nhân đầu mối lớn gặp khó hơn về nguồn hàng. Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết nhu cầu tăng nhanh tại một số địa bàn khiến khách hàng tập trung nhiều hơn vào các hệ thống đầu mối lớn, tạo áp lực lên việc tiếp nhận, vận chuyển và bổ sung hàng.

Giảm tầng nấc, rõ trách nhiệm

Báo cáo của Bộ Công Thương cho biết, cả nước hiện có 26 thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, nhưng năng lực tạo nguồn tập trung chủ yếu ở Petrolimex và PVOIL, chiếm khoảng 65 - 70% tổng nguồn. Đây là một trong những dữ liệu được đưa ra khi xem xét lại cấu trúc đầu mối và hệ thống phân phối.

Tại cuộc làm việc với Bộ Công Thương, các bộ, cơ quan liên quan cùng đại diện hiệp hội và doanh nghiệp về cơ cấu, tổ chức lại hệ thống phân phối xăng dầu, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu rà soát, thiết kế lại hệ thống theo hướng cắt giảm thực chất các khâu trung gian, phân định rõ chức năng giữa tạo nguồn, phân phối và bán lẻ; đồng thời xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể khi xảy ra thiếu hụt nguồn cung. Thủ tướng nhấn mạnh mục tiêu là xây dựng một hệ thống “ít khâu trung gian hơn, minh bạch hơn, cạnh tranh hơn”.

Ở khâu bán lẻ, hiệu quả kinh doanh cũng là vấn đề được doanh nghiệp phản ánh. Ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, cho biết nhiều cửa hàng từng phải chịu mức chiết khấu rất thấp, thậm chí 0 đồng trong thời gian dài. Theo ông, tình trạng một số cửa hàng khó lấy hàng thời gian qua chỉ mang tính cục bộ, không phải do tổng nguồn xăng dầu cả nước thiếu hụt.

Theo Dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu do Bộ Công Thương xây dựng và lấy ý kiến, hệ thống phân phối được định hướng tổ chức lại theo hướng giảm thủ tục, tăng hậu kiểm và rà soát lại điều kiện đối với thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối. Theo đó, Thủ tướng yêu cầu việc tổ chức lại hệ thống phải đi cùng phân định rõ trách nhiệm từ khâu tạo nguồn, phân phối đến bán lẻ, nhất là trong bảo đảm nguồn hàng khi thị trường biến động.

Hệ thống phân phối xăng dầu được định hướng tinh gọn các khâu trung gian, tăng minh bạch và làm rõ trách nhiệm bảo đảm nguồn cung

Trao quyền đi cùng minh bạch

Với cơ chế giá, dự thảo của Bộ Công Thương được xây dựng theo hướng tăng quyền chủ động cho doanh nghiệp trong quyết định giá bán, đồng thời duy trì yêu cầu kê khai, công bố và kết nối dữ liệu phục vụ giám sát thị trường.

Cùng với đó, quản lý bằng dữ liệu được đặt ở vị trí quan trọng hơn. Thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối được yêu cầu kết nối thông tin liên quan tới kho chứa, tồn kho, tổng nguồn, hệ thống phân phối và kê khai giá với cơ quan quản lý. Việc kết nối nhằm tăng khả năng theo dõi diễn biến cung cầu và hoạt động của thị trường.

Góp ý cho dự thảo, ông Bùi Ngọc Bảo cho rằng: “Chính sách quản lý cần bảo đảm an ninh năng lượng nhưng không nên can thiệp hành chính quá sâu”. Theo ông, Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam đã tham gia góp ý dự thảo trong gần hai năm và cơ bản đồng tình với hướng sửa đổi theo cơ chế thị trường, giảm những quy định hành chính không cần thiết và tăng quyền chủ động cho doanh nghiệp. Trong quá trình hoàn thiện dự thảo, tăng quyền chủ động cho doanh nghiệp tiếp tục được đặt cùng yêu cầu bảo đảm nguồn cung và duy trì dự trữ lưu thông. Trách nhiệm của các thương nhân trong hệ thống cũng được rà soát gắn với khả năng cung ứng và nghĩa vụ đối với mạng lưới phân phối.

Theo yêu cầu của Thủ tướng, cơ chế mới phải hướng tới giảm chi phí, tăng cạnh tranh, minh bạch hóa thị trường và bảo đảm nguồn cung trong mọi tình huống. Bộ Công Thương được giao tiếp tục lấy ý kiến doanh nghiệp, hiệp hội và chuyên gia để hoàn thiện dự thảo Nghị định, trình ban hành chậm nhất đầu tháng 10/2026.