Giảng viên trẻ đưa AI Việt ra toàn cầu

Giảng viên Bùi Xuân Cảnh cùng sinh viên mang Dự án Your Voice đến cuộc thi Viet Future Awards 2025 và được đề cử đại diện Việt Nam tham dự giải thưởng AI Cintana Global Competition tổ chức tại Hoa Kỳ. Ảnh: Công Nghĩa

Giảng viên trẻ Bùi Xuân Cảnh hiện là chủ nhân của nhiều giải thưởng về lĩnh vực AI ở cả trong nước và quốc tế. Anh cũng đang chuẩn bị sang Dubai, Các Tiểu vương quốc Ả-rập Thống nhất (UAE) để nhận giải thưởng của Chính phủ nước này dành cho những dự án AI có tác động tích cực đến cộng đồng.

Bản lĩnh của người trẻ trong kỷ nguyên số

Hành trình từ một học sinh phổ thông tại vùng Tây Nguyên nắng gió trở thành giảng viên đại học ở tuổi 22 của Bùi Xuân Cảnh không phải là câu chuyện may mắn ngẫu nhiên, mà là kết quả của một tư duy định hướng nghề nghiệp khá mạch lạc và thực tế.

Tốt nghiệp THPT, đứng trước lựa chọn hấp dẫn tại các trung tâm đào tạo lớn ở Thành phố Hồ Chí Minh, cậu học trò Bùi Xuân Cảnh ngày ấy đã quyết đoán chọn đến Đồng Nai nhập học. Quyết định này vào thời điểm đó có thể bị coi là mạo hiểm, nhưng nó cho thấy tầm nhìn của một người trẻ dám đi ngược lại đám đông để tìm kiếm một môi trường phù hợp nhất cho mình.

Tuy nhiên, sự chuyển đổi từ môi trường phổ thông sang tư duy nghiên cứu đại học là một cú sốc không hề nhẹ, khi những ngày đầu tiên tiếp cận với chương trình đào tạo kỹ sư, Cảnh phải đối mặt với khối lượng kiến thức khổng lồ, khô khan của toán học cao cấp và các thuật toán lập trình trừu tượng. Thay vì buông xuôi hay chọn cách học đối phó để qua môn, Cảnh đã chọn cách đối mặt trực diện thách thức bằng việc biến phòng thí nghiệm (Lab) của nhà trường thành “ngôi nhà thứ 2”, dành toàn bộ thời gian rảnh để tự mày mò, giải mã từng dòng lệnh (code) và tìm kiếm tài liệu nước ngoài. Chính quá trình tự học khổ luyện và kỷ luật thép này đã giúp Cảnh không chỉ vượt qua áp lực học tập mà còn dần hình thành nên tư duy độc lập, khả năng phản biện sắc bén.

Bước ngoặt lớn khẳng định sự trưởng thành vượt bậc trong tư duy chuyên môn của Bùi Xuân Cảnh được đánh dấu bằng giải thưởng Game ứng dụng xuất sắc tại cuộc thi công nghệ quy mô lớn tổ chức tại Quảng Châu (Trung Quốc), nơi quy tụ hàng trăm đội thi trong khu vực. Để tạo nên sự khác biệt cho sản phẩm, Cảnh không chỉ tập trung vào kỹ thuật đồ họa hay thuật toán xử lý va chạm, mà đã dành nhiều tháng nghiên cứu sâu về văn hóa Trung Hoa tại Thư viện Khoa Đông phương học để “thổi hồn” vào từng chi tiết, bối cảnh trong game. Sự kết hợp đầy tính trí tuệ giữa công nghệ thực tế ảo hiện đại và chiều sâu văn hóa truyền thống đã giúp sản phẩm của Cảnh thuyết phục Hội đồng Giám khảo quốc tế và giành giải thưởng đặc biệt.

Không giới hạn bản thân trong khuôn khổ của một lập trình viên phần mềm đơn thuần, Bùi Xuân Cảnh còn chủ động mở rộng phạm vi ảnh hưởng khi trở thành “kỹ sư trưởng” kỹ thuật, hỗ trợ đắc lực cho các đội tuyển sinh viên thuộc khối ngành Cơ điện - Điện tử trong trường. Sự góp mặt của Cảnh trong các sân chơi trọng điểm như Robocon, Cuộc thi Xe tiết kiệm nhiên liệu châu Á (Shell Eco-marathon) hay các mô hình xe tự lái đã góp phần giải quyết triệt để các bài toán khó về thuật toán điều khiển trung tâm, giúp hệ thống vận hành chính xác và thông minh hơn.

Giảng viên Bùi Xuân Cảnh cùng sinh viên phát triển ứng dụng Your voice.

Khát vọng “bình dân hóa” công nghệ AI vì cộng đồng

Dự án mang tính đột phá giúp tên tuổi Bùi Xuân Cảnh được giới công nghệ AI ghi nhận chính là ứng dụng Your Voice, một giải pháp công nghệ hỗ trợ giao tiếp 2 chiều toàn diện dành cho người khiếm thính. Xuất phát từ những quan sát tinh tế trong đời sống thực tế và cảm hứng nhân văn từ bộ phim Dưa hấu lấp lánh, Cảnh nhận thấy cộng đồng hơn 2,5 triệu người khiếm thính tại Việt Nam đang gặp phải những rào cản vô hình nhưng nghiệt ngã trong việc tiếp cận thông tin, tìm kiếm việc làm và hòa nhập xã hội. Anh cho rằng, công nghệ AI không phải là những lý thuyết xa vời trên các tạp chí khoa học, mà nó phải được “bình dân hóa”, trở thành công cụ đắc lực, giá rẻ để giải quyết các bài toán an sinh xã hội cấp thiết nhất.

Để xây dựng được bộ dữ liệu (dataset) chuẩn xác và phong phú cho mô hình AI học tập, nhóm nghiên cứu của Cảnh đã nhiều ngày liền đến sinh hoạt cùng các giáo viên và học sinh tại Trung tâm Nuôi dạy trẻ khuyết tật tỉnh Đồng Nai (phường Biên Hòa). Về mặt công nghệ chuyên sâu, Your Voice là sự kết hợp phức tạp giữa kỹ thuật Thị giác máy tính (Computer Vision) để nhận diện, phân tích cử chỉ tay trong không gian 3 chiều và công nghệ xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) để chuyển đổi sang văn bản hoặc giọng nói tiếng Việt theo thời gian thực. Điểm sáng tạo độc đáo nhất của ứng dụng nằm ở tính năng giao tiếp 2 chiều, người khiếm thính “nói” bằng tay và người bình thường “nghe” được. Ở chiều ngược lại, lời nói của người bình thường sẽ được hệ thống chuyển thể tức thì thành ngôn ngữ ký hiệu thông qua một nhân vật ảo 3D (Avatar), giúp xóa bỏ hoàn toàn khoảng cách giao tiếp.

Tôi muốn dành trọn tuổi trẻ của mình để phát triển thêm nhiều dự án AI thiết thực, nhằm phục vụ cộng đồng tại Việt Nam, đồng thời giới thiệu những sản phẩm đó với cộng đồng AI quốc tế để khẳng định năng lực của trí tuệ Việt Nam. Với tôi, đích đến cuối cùng là ứng dụng AI vào những mục đích nhân văn, giúp ích thiết thực cho xã hội, đặc biệt là những người yếu thế.

Giảng viên BÙI XUÂN CẢNH, Trường đại học Lạc Hồng

Với tính ứng dụng thực tiễn cao và ý nghĩa nhân văn sâu sắc, Dự án Your Voice đã xuất sắc vượt qua hàng ngàn đối thủ nặng ký đến từ các quốc gia phát triển tại Cuộc thi Intel AI Global Impact Festival do Tập đoàn Intel (Hoa Kỳ) tổ chức. Trước đó, dự án của anh đã nhận được giải thưởng tại Hoa Kỳ. Không dừng lại ở đó, Your Voice đã được Chính phủ Các Tiểu vương quốc Ả-rập Thống nhất (UAE) “để mắt” và trân trọng mời chủ nhân của dự án là Bùi Xuân Cảnh sang nhận Giải thưởng AI vì cộng đồng vào đầu tháng 2 tới.

PGS.TS Lâm Thành Hiển, Hiệu trưởng nhà trường khẳng định: Việc giữ chân thành công những tài năng như giảng viên trẻ Bùi Xuân Cảnh là một phần trong chiến lược xây dựng đội ngũ kế cận chất lượng cao, phục vụ cho mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực số chất lượng cao của tỉnh Đồng Nai.

Công Nghĩa